π. Ανδρέα Αγαθοκλέους
Υπάρχει κάτι που υπερβαίνει το χρόνο
και κατ ’επέκταση τη φθορά, τα γερατειά, το θάνατο.
Το διασώζει, αιώνες τώρα, η Εκκλησία
και το κατανοούν όσοι το έζησαν.
Είναι η μετάνοια ως συνεχής πορεία προς την ασάλευτη,
αιώνια Βασιλεία του Θεού.
Ο βίος της Αγίας Αλεξάνδρας της Βασίλισσας είναι μια συγκλονιστική ιστορία μεταστροφής, όπου η κοσμική εξουσία και η πολυτέλεια παραμερίστηκαν μπροστά στην πνευματική αφύπνιση.
Η Αγία Αλεξάνδρα έζησε στα τέλη του 3ου αιώνα μ.Χ. και ήταν σύζυγος του Ρωμαίου αυτοκράτορα Διοκλητιανού. Κατοικούσε στο παλάτι της Νικομήδειας, σε μια εποχή που η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία εξαπέλυε τους πιο σκληρούς διωγμούς κατά των Χριστιανών.
Παρά το γεγονός ότι περιβαλλόταν από
είδωλα και την αυστηρότητα του συζύγου της, η Αγία φημιζόταν για τον
πράο χαρακτήρα και τη φιλανθρωπία της.
Η
καθοριστική στιγμή της ζωής της ήρθε το 303 μ.Χ., κατά τη διάρκεια της
δίκης και του μαρτυρίου του Μεγαλομάρτυρα Γεωργίου.
Η Αγία Αλεξάνδρα ήταν παρούσα όταν ο Άγιος Γεώργιος υπέμενε με αδιανόητη καρτερία τα βασανιστήρια και είδε με τα μάτια της τα θαύματα που συνέβησαν (όπως τη θεραπεία του Αγίου μετά τον τροχό).
Απλά προσευχήσου.
Είναι κάποιες στιγμές που η θλίψη σου γίνεται αφόρητο φορτίο,
το βλέμμα σου σκοτεινιάζει, χάνεται στο χάος των λογισμών και η ανάσα σου κι
αυτή βαραίνει, μην απελπίζεσαι,
αυτές είναι ίσως οι καλύτερες στιγμές για προσευχή εκ καρδίας!
Απλά γονάτισε και μίλα Του,
είναι εκεί με την αγκαλιά Του ανοιχτή και περιμένει να σε ακούσει,
όχι πως δεν γνωρίζει! απλά θέλει να το θέλεις, όποτε εσύ το θελήσεις.
Είναι εκεί για ακουμπήσεις κάθε βάρος της ψυχής σου στα πόδια Του.
Μίλα Του, πες Του όλα αυτά που αισθάνεσαι,
Ο Κύριος είχε προειδοποιήσει τους Μαθητές Του: «Στον κόσμον αυτόν θα έχετε θλίψεις· αλλά εσείς να έχετε θάρρος, γιατί εγώ έχω νικήσει τον κόσμο» (Ιωάν. 16:33).
Με έμφαση μιλάει για το θέμα των θλίψεων και ο απόστολος Παύλος: «Διά πολλῶν θλίψεων δεῖ ἡμᾶς εἰσελθεῖν εἰς τήν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν» (Πράξ.14:22)
Προειδοποιούσε τους χριστιανούς, για να μή ξαφνιάζονται. Και γνωρίζουμε από την Εκκλησιαστική Ιστορία και τους Βίους των Αγίων ότι όσοι αντιμετώπισαν με υπομονή, θερμή πίστη και αγάπη στο Χριστό τις θλίψεις της ζωής τους ανεδείχθησαν Άγιοι! Και μάλιστα, όσο μεγαλύτερες ήσαν οι θλίψεις που αντιμετώπισαν μέχρι τέλους νικηφόρα, τόσο και περισσότερο δοξάζονται, όπως οι ένδοξοι Μεγαλομάρτυρες.
Ενώ όμως για όσους έχουν δυνατή πίστη, υπομονή, αφοσίωση στο Χριστό, οι θλίψεις γίνονται πρόκληση για νέα πνευματικά κατορθώματα, για πολλούς, για τους αδύνατους στην πίστη, γίνονται αφορμή σκανδάλων. Κάποιοι χάνουν κι εκείνη τη λίγη φλόγα της πίστης που έμενε στην καρδιά τους και πέφτουν σκανδαλισμένοι στα μαύρα σκοτάδια της απελπισίας. Φθάνουν, μάλιστα, μέχρι σημείου να καταλογίζουν στον Φιλάνθρωπο Κύριο αδικία, αδιαφορία και εγκατάλειψη.
Η Εκκλησία, όμως, ενθαρρύνει τους γενναίους πνευματικούς αγωνιστές της, να αναλάβουν και να συνεχίσουν μέχρι το τέλος τα αγωνίσματά τους κατά των θλίψεων, ώσπου να φθάσουν στεφανηφόροι στο τέρμα, και προτρέπει εμάς τους άλλους να προσευχόμαστε να απαλλαγούμε από τέσσερις θλιβερές καταστάσεις, που συχνά όλοι μας αντιμετωπίζουμε: «Ὑπέρ τοῦ ρυσθῆναι ἡμᾶς ἀπό πάσης θλίψεως, ὀργῆς, κινδύνου καί ἀνάγκης…»
Είναι τόσο συγκινητικό αυτό που συμβάνει με τους Αγίους. Ενώ τις θλίψεις που αντιμετώπιζαν προσωπικά οι ίδιοι τις θεωρούσαν επίσκεψη Θεού για περισσότερο αγώνα, για μας τους άλλους προσεύχονταν οι ίδιοι στο Θεό, να μας ελευθερώνει από τις θλίψεις. Μας εντυπωσιάζει η στάση του συγχρόνου μας Αγίου Παϊσίου. Γνωρίζουμε ότι υπέφερε για πολλά χρόνια από επώδυνες ασθένειες. Τις αντιμετώπιζε όμως με υπομονή, όπως οι μεγάλοι Άγιοι. Θεωρούσε τους σκληρούς πόνους ως επίσκεψη Θεού, για να ασκηθεί πιο πολύ στην πίστη και στην υπομονή.
Είναι αυτές που προλάβαμε να ζήσουμε ή εκείνες που αφήσαμε να μας προσπεράσουν;
Είναι τα μεγάλα γεγονότα που φωνάζουν «ήμουν εδώ» ή οι μικρές, σχεδόν αόρατες στιγμές που ψιθυρίζουν «ένιωσες»;
Μετράμε τα χρόνια… ή τα βλέμματα που μας άλλαξαν;
Τα ταξίδια… ή εκείνη τη μία επιστροφή που πόνεσε;
Τις επιτυχίες… ή τις νύχτες που μάθαμε να στεκόμαστε μόνοι μας;
Και τι γίνεται με όσα δεν είπαμε;
Με τα «σ’ αγαπώ» που έμειναν στο λαιμό,
με τις αγκαλιές που φοβηθήκαμε να δώσουμε,
με τις στιγμές που ήμασταν εκεί… αλλά όχι πραγματικά παρόντες;
Άραγε, μετριέται μια ζωή με ό,τι κρατήσαμε… ή με ό,τι χάσαμε;
Επιμέλεια- Κατερίνα Θεοχάρη
«Δεν γίνεται να είσαι χριστιανός και να μη ζεις στο ύψος αυτών που λες». Η φράση αυτή δεν αποτελεί απλώς μια ηθική νουθεσία. Είναι μια πνευματική καταγγελία απέναντι στην υποκρισία που συχνά εισχωρεί ακόμα και στον εκκλησιαστικό χώρο.
Ο Πατριάρχης Παύλος, ένας από τους πιο ταπεινούς και αυθεντικούς ποιμένες της σύγχρονης Ορθοδοξίας, δίδαξε με τη ζωή του ότι η πίστη δεν μετριέται με τα λόγια, αλλά με τα έργα.
Δεν είναι τυχαίο ότι επαναλάμβανε:
«Κατά τη Δευτέρα Παρουσία, ο Θεός δεν θα μας ρωτήσει τι πιστεύαμε, αλλά πώς ζήσαμε».
Αυτή η φράση συνοψίζει ολόκληρη την ευαγγελική διδασκαλία. Δεν αρκεί να γνωρίζεις το Ευαγγέλιο. Πρέπει να το ενσαρκώνεις. Να γίνεται πράξη σε κάθε σχέση, σε κάθε απόφαση, σε κάθε στιγμή της ζωής.
Ο Πατριάρχης Παύλος ήταν σαφής:
«Μην μιλάτε στους ανθρώπους για τον Θεό, αν δεν θέλουν να ακούσουν. Ζήστε όπως Εκείνος και θα σας ρωτήσουν μόνοι τους».
Αυτό είναι το πιο βαθύ ιεραποστολικό μήνυμα. Ο αληθινός χριστιανός δεν πείθει με επιχειρήματα. Πείθει με τη ζωή του.
Και εδώ έρχεται η μεγάλη πρόκληση:
πόσοι από εμάς ζούμε αυτό που ομολογούμε;
Τα ίδια ακριβώς δίδαξαν και οι μεγάλοι σύγχρονοι Άγιοι της Ορθοδοξίας.
Ο Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης έλεγε:
«Ο κόσμος δεν έχει ανάγκη από λόγια, αλλά από ανθρώπους που ζουν το Ευαγγέλιο».
Και συνέχιζε με αυστηρότητα:
«Αν δεν προσέχουμε τη ζωή μας, τα λόγια μας διώχνουν τους ανθρώπους από τον Θεό».
Ο Άγιος Πορφύριος από την πλευρά του τόνιζε:
«Μη μιλάτε πολύ για τον Χριστό. Ζήστε τον Χριστό».
Η Ορθοδοξία δεν είναι ιδεολογία. Είναι εμπειρία. Είναι σχέση. Είναι τρόπος ζωής.
«Και
τί θα λέω, όταν προσεύχομαι;», θα με ρωτήσεις.
Θα λες ό,τι και η Χαναναία του Ευαγγελίου. «Ελέησέ με, Κύριε!»,...
Μικρή είναι η φράση. Και όμως, γίνεται πέλαγος φιλανθρωπίας,
καθώς, όπου υπάρχει έλεος, εκεί υπάρχουν όλα τα αγαθά.
Και όταν βρίσκεσαι έξω από την εκκλησία, φώναζε μυστικά:
Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου
Έλεγαν λοιπόν οι μαθητές στον Θωμά όταν ήρθε. Έχουμε δει τον Κύριο, έχουμε δει αυτόν που είπε· εγώ είμαι το φως του κόσμου· έχουμε δει αυτόν που είπε εγώ είμαι η ανάσταση και η ζωή και η αλήθεια· και βρήκαμε την αλήθεια των λόγων να λάμπει μέσα στα πράγματα.
Έχομε δει αυτόν που είπε· σε τρεις ημέρες σηκώνομαι, κι αφού είδαμε με τα μάτια μας την ανάσταση προσκυνήσαμε αυτόν που αναστήθηκε. Τον ακούσαμε να μας λέει «ειρήνη σ’ εσάς», κι αλλάξαμε το σκοτισμό της λύπης σε γαλήνια χαρά.
Είδαμε τα χέρια του που δέχτηκαν τις αιχμές των καρφιών, είδαμε τα χέρια που κατηγορούν τη λύσσα των θεομάχων σκυλιών, είδαμε τα χέρια που ύφαναν την αφθαρσία μας.
Είδαμε και την πλευρά που κραυγάζει καθαρότερα από κάθε κήρυκα την καλοσύνη του πληγωμένου.
Είδαμε την ίδια την πλευρά, που οι άγγελοι υμνούν και οι πιστοί σέβονται και οι δαίμονες τρέμουν. Δεχτήκαμε και τη θεϊκή πνοή από το θεϊκό στόμα του, φύσημα πνευματικό, φύσημα που σκορπίζει κάθε χάρη.
Ο εξουσιαστής έδωσε και σ’ εμάς εξουσία να συγχωρούμε τα σφάλματα.
Αποκτήσαμε το δικαίωμα να κρίνουμε τους αμαρτωλούς, αφού μας έδωσε
τέτοια εντολή. Αν αφήσετε τις αμαρτίες μερικών, αφήνονται· αν μερικών
τις κρατήσετε, κρατούνται. Τέτοια βαθειά χαρά πήραμε απ’ τον Σωτήρα,
τέτοια
δώρα απολαύσαμε. Αδύνατο να μην πλουτίσουμε, αφού μας έτυχε τέτοιος
Κύριος. Έμεινε φτωχός μόνο αυτός που δε βρέθηκε μαζί μας.
Η αλήθεια βρίσκεται στο μέλλον όπως έχει αποκαλυφθεί στο πρόσωπο
του Χριστού και αυτό είναι η εκκλησία που προσφέρει στον σύγχρονο κόσμο.
Ὁ Ὅσιος Ἀθανάσιος ὁ Μετεωρίτης, κατὰ κόσμον Ἀνδρόνικος, γεννήθηκε περὶ τὸ ἔτος 1302 στὴν πόλη τῶν Νέων Πατρῶν ἢ τῆς Νέας Πάτρας, τὴ σημερινὴ Ὑπάτη, κοντὰ στὸ ὄρος Μολύβιον, ἀπὸ γονεῖς ποὺ ἀνῆκαν στὴν ἀριστοκρατικὴ τάξη: «…γονέων ἐπιφανῶν υἱὸς καὶ τῆς πατρίδος αὐτοῦ πολλῶν ὑπερεχόντων».
Ἡ μητέρα του πέθανε κατὰ τὴν ὥρα τοῦ τοκετοῦ καὶ μετὰ ἀπὸ λίγο χρονικὸ διάστημα ἀναπαύθηκε καὶ ὁ πατέρας του. Ἔτσι, ὁ μικρὸς Ἀνδρόνικος ἔχασε καὶ τοὺς δύο γονεῖς του σὲ πολὺ μικρὴ ἡλικία.
Τότε βρῆκε συμπαράσταση, στοργὴ καὶ ἀγάπη ἀπὸ τὸν ἀδελφὸ τοῦ πατέρα του, ὁ ὁποῖος ἀνέλαβε τὴν κηδεμονία του, φροντίζοντας γιὰ ὅλα του τὰ ἀναγκαῖα καὶ γιὰ τὴν μάθηση τῶν ἱερῶν γραμμάτων.
Ὅταν τὸ ἔτος 1319 ἡ Νέα Πάτρα καταλήφθηκε ἀπὸ τοὺς Φράγκους, ὁ Ἀνδρόνικος αἰχμαλωτίσθηκε καὶ μάλιστα, χαριτωμένος καθὼς ἦταν στὴ μορφή, κινδύνευσε νὰ σταλεῖ στὸ σπίτι τοῦ κατακτητὴ Ἀλφόνσου Φαδρίγου σὰν ζωντανὸ λάφυρο. Ὁ Ἀνδρόνικος ὅμως κατάλαβε τὶς προθέσεις του καὶ σώθηκε μὲ τὴν φυγή. Ἀφοῦ συναντήθηκε μὲ τὸν ἐξόριστο κηδεμόνα του, ἀπέπλευσαν μαζὶ καὶ κατέληξαν στὴ Θεσσαλονίκη.
Μετὰ ἀπὸ λίγο καιρὸ πέθανε ὁ θεῖος του, ἄρρωστος ἀπὸ βαριὰ ἀρθρίτιδα, στὴ μονὴ τοῦ Ἀκαπνίου στὴ Θεσσαλονίκη. Ἔτσι ὁ νεαρὸς Ἀνδρόνικος, τὸ ἔτος 1319 (σὲ ἡλικία 16 – 17 ἐτῶν), ἔμεινε γιὰ τρίτη φορὰ ὀρφανὸς χωρὶς κανέναν προστάτη καί, προκειμένου νὰ ἐξοικονομήσει τὰ ἀναγκαῖα γιὰ τὴ διαβίωσή του, προσελήφθη στὴν ὑπηρεσία ἑνὸς γραμματέως βασιλικῶν ὁρισμῶν στὴ Θεσσαλονίκη. Ἡ μεγάλη του ἀγάπη γιὰ τὰ γράμματα ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἡ ἔλλειψη χρημάτων ἀφ’ ἑτέρου, τὸν ἀναγκάζουν νὰ πηγαίνει στὰ σχολεῖα τῶν διδασκάλων καὶ καθισμένος ἔξω ἀπὸ τὴν πόρτα νὰ παρακολουθεῖ τὰ μαθήματα.
Ἡ ροπή του πρὸς τὸν ἀσκητισμὸ καὶ ἡ ἀναζήτηση τῆς ἀπερίσπαστης ἐπικοινωνίας μὲ τὸν Θεό, τὸν ὁδήγησαν στὸ Ἅγιον Ὄρος. Νεαρὸς ὅμως καθὼς ἦταν καὶ ἀγένειος, δὲν ἔγινε δεκτὸς ἀπὸ τοὺς πατέρες. Παρόλα αὐτὰ ὅμως δὲν κάμφθηκε. Παίρνοντας τὴν εὐχὴ τῶν πατέρων πῆγε στὴν Κωνσταντινούπολη, ὅπου ἀσπάσθηκε τοὺς ἱεροὺς ναοὺς καὶ τὰ τίμια λείψανα τῶν Ἁγίων.
Συγκατοίκησε μὲ δύο μοναχούς, οἱ ὁποῖοι διαβλέποντας τὰ ἐξαιρετικὰ καὶ σπάνια χαρίσματα τοῦ νέου, ὁ ὁποῖος πλησίαζε τὰ χαρακτηριστικὰ ἐνὸς παιδαριογέροντα, τοῦ πρότειναν νὰ μείνει στὸ ἡσυχαστήριό τους καὶ νὰ τὸν κάνουν προεστώτα. Ὁ ἴδιος ὅμως μὲ ταπείνωση ἀρνήθηκε.
Στὴν Κωνσταντινούπολη συναναστράφηκε μὲ κορυφαῖες ἐκκλησιαστικὲς προσωπικότητες, ποὺ ἐπηρέασαν τὴν ζωή του, ὅπως τὸν Ὅσιο Γρηγόριο τὸν Σιναΐτη, τὸν πατέρα τῆς νηπτικῆς θεολογίας, τὸν Δανιὴλ τὸν Ἡσυχαστή, τὸν Ἰσίδωρο, ὁ ὁποῖος μετέπειτα ὡς Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης (1347 – 1350) ὑποστήριξε τὸν Ἅγιο Γρηγόριο τὸν Παλαμᾶ καὶ κατόπιν τὸν κατέστησε Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης καὶ πολλοὺς ἄλλους Ἁγίους Πατέρες, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ὠφελήθηκε πνευματικὰ σὰν τὴ μέλισσα ποὺ «συλλέγει τὰ καίρια».
Στὴν συνέχεια, μᾶλλον γιὰ βιοποριστικοὺς λόγους, μετέβη στὴν Κρήτη γιὰ ὁρισμένο χρονικὸ διάστημα. Ἐκεῖ γνωρίστηκε μὲ κάποιον φιλάνθρωπο Κρητικό, ὁ ὁποῖος ἐκτιμώντας τὶς ἀρετές του σκέφθηκε νὰ τὸν παντρέψει μὲ τὴν θυγατέρα του. Ὁ Ἀνδρόνικος ὅμως, καταλαβαίνοντας τὶς βλέψεις του καὶ γιὰ νὰ μὴν ἐμπλακεῖ «ταῖς τοῦ βίου πραγματείαις», ἐγκατέλειψε ἀμέσως τὴν Κρήτη, συνάμα καὶ τὴν κοσμικὴ ζωὴ καὶ ἐπέστρεψε καὶ πάλι στὸ Ἅγιον Ὄρος, γιὰ νὰ ἀφιερωθεῖ ἐξ’ ὁλοκλήρου στὸν Ἰησοῦ Χριστὸ «ὡς καλὸς στρατιώτης τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ», διότι πίστευε ὅτι μόνο ἐκεῖ μποροῦσε νὰ βιώσει τὸ ἀσκητικὸ ἰδεῶδες.
Ἀρχικὰ κατέφυγε στὴ σκήτη τοῦ Μαγουλᾶ καὶ εἰδικὰ στὴν ὀρεινὴ τοποθεσία τὴν λεγόμενη Μηλέα. Ἐκεῖ ἔγινε δεκτὸς ἀπὸ δύο ἁγιορεῖτες ἀσκητές, τὸν ἱερομόναχο Γρηγόριο τὸν Κωνσταντινουπολίτη καὶ τὸν Μωυσῆ. Σὲ ἡλικία τριάντα ἐτῶν ἔγινε ἡ ρασοφορία του ἀπὸ τὸν Γέροντά του Γρηγόριο καὶ μετονομάσθηκε Ἀντώνιος.
Πολὺ γρήγορα ἔγινε μεγαλόσχημος μοναχὸς παίρνοντας τὸ ὁριστικό του πιὰ μοναχικὸ ὄνομα Ἀθανάσιος, μὲ τὸ ὁποῖο ἔγινε γνωστὸς καὶ πέρασε μέσα στὸ χορὸ τῶν Ὁσίων τῆς Ἐκκλησίας, καθὼς καὶ τῶν ὑψηλῶν ἀναστημάτων τοῦ Ὀρθόδοξου μοναχισμοῦ καὶ εἰδικότερα στὴν ἱστορία τοῦ μετεωρίτικου μοναχισμοῦ.
Ὁ Ἀθανάσιος κατὰ τὴν παραμονή του στὸ Ὄρος ἀσκήθηκε στὶς κατὰ Θεὸν ἀρετές, στὴν προσευχή, στὴν ὑπακοὴ καὶ στὴν ὑποταγή, ἀντιμετωπίζοντας τὶς δοκιμασίες καὶ τὶς διάφορες κακουχίες ἀγόγγυστα καὶ ὑπομονετικά.
