Χωρίς λόγια....

 

Άλλο συμβουλή και άλλο εντολή: Ο γεροντισμός και τα όρια της πνευματικής εξουσίας

 

   Πρωτοπρεσβυτέρου Χριστοφόρου Χρόνη

Επικ. Καθηγητή Θεολογικής Σχολής-

Τμήμα Θεολογίας ΕΚΠΑ

Η Ελένη, εκπαιδευτικός γύρω στα τριάντα πέντε, ζήτησε να μιλήσει με τον εφημέριο της ενορίας της αφού είχε περάσει οκτώ χρόνια υπό την καθοδήγηση ενός πολύ γνωστού πνευματικού. Όλα αυτά τα χρόνια εκείνος αποφάσιζε αν θα δεχθεί διορισμό σε άλλη πόλη, της ζήτησε να απομακρυνθεί από την αδελφή της, επειδή, όπως έλεγε, «δεν καταλάβαινε την πνευματική ζωή», και ήθελε να παίρνει ευλογία πριν από κάθε σημαντική αγορά που θα πραγματοποιούσε (σπίτι, αυτοκίνητο κ.α.). 

Όταν κάποτε δίστασε, της είπε ότι όποιος αμφιβάλλει για τον πνευματικό του αμφιβάλλει για τον Θεό. Σήμερα η προσευχή τη φοβίζει, και νιώθει ενοχή κάθε φορά που αποφασίζει μόνη της. Τη λέξη κακοποίηση δεν τη χρησιμοποιεί. Λέει μόνο: «Δεν έκανα αρκετή υπακοή».

 Η μορφή της Ελένης έχει συντεθεί από πολλές ποιμαντικές συναντήσεις, ώστε να μην αναγνωρίζεται κανένα πραγματικό πρόσωπο. Όσοι διακονούν το ιερό μυστήριο της μετανοίας και εξομολογήσεως γνωρίζουν ότι ανθρώπους σαν αυτήν τους συναντούν συχνά, και ότι η φράση της, «δεν έκανα αρκετή υπακοή», ακούγεται στο εξομολογητήριο πολύ συχνότερα απ' όσο θα περίμενε κανείς. Με τον όρο «γεροντισμό» δεν εννοούμε τη γνήσια γεροντική πατρότητα, η οποία χάρισε στην Εκκλησία τους αγίους της, αλλά την παραμόρφωσή της που οδηγεί στον εκφυλισμό της. 

Ο πνευματικός, κληρικός ή μοναχός, παύει να οδηγεί τον άνθρωπο προς τον Χριστό και τον δένει με τον εαυτό του, ενώ ο πιστός μεταθέτει σε εκείνον αποφάσεις που ανήκουν στη δική του ευθύνη. Η υπακοή, την οποία η ασκητική παράδοση τοποθετεί κοντά στην κορυφή της πνευματικής ζωής, γίνεται τότε μηχανισμός ελέγχου. Η σύγχρονη έρευνα, που άκουσε με προσοχή τις μαρτυρίες όσων πληγώθηκαν, περιγράφει την πνευματική κακοποίηση ως εξαναγκασμό και έλεγχο ενός προσώπου από ένα άλλο μέσα σε πνευματικό πλαίσιο, και στις μορφές της συγκαταλέγει την απαίτηση υπακοής προς τον καθοδηγητή και την απομόνωση του πιστού από όσους βρίσκονται έξω από τη σχέση.^[1]

 Η Ορθόδοξη ποιμαντική, από τη μία, δεν μπορεί να αρνηθεί ότι τέτοια βλάβη συμβαίνει και στις δικές της κοινότητες. Και όταν συμβαίνει, συνιστά βαρύ ποιμαντικό ολίσθημα που δεν δικαιολογείται με καμία επίκληση της υπακοής. Ο πνευματικός που δένει την ψυχή ενός ανθρώπου με τον εαυτό του, αντί να την οδηγεί στον Χριστό, λογοδοτεί για ψυχές που ο Θεός του εμπιστεύθηκε για να τις ελευθερώσει, και πολλές από αυτές έχουν συντριβεί πνευματικά.

Από την άλλη όμως, δεν μπορεί να την αντιμετωπίσει εγκαταλείποντας την υπακοή, γιατί τότε θα εγκατέλειπε ένα κεντρικό κομμάτι της πνευματικής της κληρονομιάς. Οι Πατέρες γνώριζαν πόσο εύκολα εκτρέπεται η πνευματική εξουσία, και γι’ αυτό μας άφησαν κριτήρια που ξεχωρίζουν την υπακοή που θεραπεύει από τον έλεγχο που πληγώνει.

        1. Δοκίμασε πρώτα τον κυβερνήτη

Ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος ζητά από όποιον σκοπεύει να μπει στο στάδιο της υπακοής να εξετάσει πρώτα και, όπως γράφει, να δοκιμάσει τον κυβερνήτη, ώστε να μη βρεθεί σε ναύτη αντί για κυβερνήτη, σε άρρωστο αντί για ιατρό, σε εμπαθή αντί για απαθή, και να μην ετοιμάσει μόνος του το ναυάγιό του.^[2] Η προτροπή να μην κρίνει ο υποτακτικός τον γέροντά του για μικρές ανθρώπινες αδυναμίες έρχεται μετά. Η διάκριση λοιπόν ασκείται στην αρχή της σχέσης και αποτελεί ευθύνη του μαθητή, ο οποίος παραμένει ελεύθερος να διαλέξει οδηγό και επομένως ελεύθερος να μη διαλέξει.

 Ο ίδιος συγγραφέας ονομάζει τον πνευματικό πατέρα «μεσίτην πρὸς Θεόν, καὶ μετὰ Θεόν».^[3] Ο πνευματικός που διδάσκει ότι η αμφιβολία απέναντί του ισοδυναμεί με αμφιβολία για τον Θεό έχει σβήσει σιωπηλά το «μετὰ Θεόν». Στέκεται πλέον εκεί όπου έχει θέση μόνο ο Χριστός, ο «εἷς μεσίτης Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων»^[4] και αυτό είναι εξόχως επικίνδυνο.

        2. Άλλο συμβουλή και άλλο εντολή

Το ακριβέστερο κριτήριο το βρίσκουμε στις Ερωταποκρίσεις των οσίων Βαρσανουφίου και Ιωάννου, όπου η τέχνη της πνευματικής καθοδήγησης ξεδιπλώνεται σε εκατοντάδες γραπτές απαντήσεις προς μοναχούς και λαϊκούς της Γάζας. Ένας αδελφός ρωτά αν οφείλει να εκτελεί απαρέγκλιτα κάθε απάντηση που λαμβάνει από τους Πατέρες. Ο αββάς Ιωάννης, ο μαθητής και συνασκητής του Μεγάλου Γέροντος, του απαντά με διάκριση: «Όχι όλες. Μόνο αυτές που του δίνονται ως εντολές. Διότι άλλο είναι η απλή κατά Θεό συμβουλή και άλλο η εντολή. Η συμβουλή είναι νουθεσία, δεν είναι δεσμευτική υποχρέωση, και δείχνει στον άνθρωπο την ευθεία οδό της ζωής. Ενώ η εντολή έχει χαρακτήρα υποχρεωτικής δέσμευσης».^[5]

Τα μαζεύει και τα φυλάει

 

Η διάκριση βλέπει, μετρά και ζυγίζει, η δε γνώση τα διαλύει 

και καταργεί κάθε κακία και λογισμό υπερηφάνειας·

Οἱ Ἅγιοι Γαλακτίων καὶ Ἐπιστήμη

 

Ἔζησαν τὸν 3^ο αἰῶνα μ.Χ., ὅταν αὐτοκράτορας ἦταν ὁ Δέκιος. Οἱ γονεῖς τοῦ Γαλακτίωνα, Κλειτοφῶν καὶ Λευκίππη, ἦταν πρῶτα εἰδωλολάτρες. 

Κάποιος, ὅμως, ἱερομόναχος, ποὺ ὀνομαζόταν Οὐνούφριος, τοὺς προσείλκυσε στὴν χριστιανικὴ πίστη. Ἀπὸ τότε διέθεταν τὰ πλούτη τους σὲ κάθε ἀγαθοεργία.

Τὸν δὲ γιό τους Γαλακτίωνα ἀνέθρεψαν «ἐν παιδείᾳ καὶ νουθεσίᾳ Κυρίου». Δηλαδή, μὲ παιδαγωγία καὶ νουθεσία, σύμφωνη μὲ τὸ θέλημα τοῦ Κυρίου. Καὶ ἡ παιδαγωγία αὐτὴ δὲν ἄργησε νὰ φέρει τοὺς θαυμαστοὺς καρπούς της.

Ὁ Γαλακτίων ὅταν μεγάλωσε, νυμφεύθηκε μία ὡραῖα κόρη, τὴν Ἐπιστήμη, τὴν ὁποία ὁ ἴδιος εἵλκυσε στὸν Χριστό. 

Ἡ ζωή τους κυλοῦσε ἀφιερωμένη στὴν ὑπηρεσία τοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ καὶ στὴν διακονία τοῦ πλησίον, ὥσπου ξέσπασε ὁ διωγμὸς τοῦ Δεκίου. 

Τότε, ὁ μὲν Γαλακτίων πῆγε σὲ μοναστῆρι τοῦ ὄρους Σινᾶ, ἡ δὲ Ἐπιστήμη σὲ γυναικεῖο κοινόβιο.

Ἀλλὰ ἡ λαίλαπα τοῦ διωγμοῦ ἔφθασε καὶ στὰ μέρη ἐκεῖνα, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ συλληφθεῖ ὁ Γαλακτίων. Ὅταν πληροφορήθηκε αὐτὸ ἡ Ἐπιστήμη, ἔτρεξε καὶ παρακάλεσε τοὺς διῶκτες νὰ συλλάβουν καὶ αὐτὴν πρὸς ἐνίσχυση τοῦ συζύγου της.

Καλημέρα!

  

 

Λένε ότι η βροχή είναι η κραυγή του κόσμου

 που ξεπλένει την αδικία και καθαρίζει τις ψυχές. 

Πριν κρίνεις την μητέρα σου, διαβασε αυτό....

 

Όσιος Γεώργιος Καρσλίδης ο Ομολογητής | π. Γεώργιος Σχοινάς

 

 

 

 

 

Νὰ περιφρουρεῖτε στὴν καρδιά σας τὴ χαρὰ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος

 

 

"Δὲν θέλω νὰ θλίβεστε καὶ νὰ συγχύζεστε γιὰ ὅσα συμβαίνουν ἀντίθετα στὴ θέλησή σας, ὅσο δίκαιη κι ἂν εἶναι αὐτή. 

Μιὰ τέτοια θλίψη μαρτυρεῖ τὴν ὕπαρξη ἐγωισμοῦ. Προσέχετε τὸν ἐγωισμό, ποὺ κρύβεται κάτω ἀπὸ τὴ μορφὴ τοῦ δικαιώματος. 

Προσέχετε καὶ τὴν ἄκαιρη λύπη, δημιουργεῖται ὕστερ᾿ ἀπὸ ἕναν δίκαιο ἔλεγχο. Ἡ ὑπερβολικὴ θλίψη γιὰ ὅλα αὐτὰ εἶναι τοῦ πειρασμοῦ. 

Όσιος Γεώργιος Καρσλίδης (+4 Νοεμβρίου)

  

Όλη η ζωή του οσίου Γεωργίου Καρσλίδη κυλούσε μέσα σ΄ ένα συνεχές θαύμα. Συλλειτουργούσε με αγίους. «Σπάνια λειτουργώ μόνος μου», έλεγε ο Γέροντας. Είχε ιδιαίτερη ευλάβεια στην Παναγία, στον Τίμιο Πρόδρομο και τον άγιο Γεώργιο! 

Οι εκκλησιαζόμενοι άκουγαν διαφόρους ήχους στο ιερό βήμα από ουράνιους επισκέπτες του. Γονάτιζαν κι έψαλλαν το «Κύριε ελέησον». Ο π. Γεώργιος για να δυναμώνει την πίστη του ποιμνίου του, τους έλεγε ότι αν έχουν πίστη, και στη φωτιά να πέσουν, δε θα καούν γιατί ο Θεός θα τους γλυτώσει.

Οι κακουχίες στη φυλακή της Γεωργίας τον είχαν αφήσει ημιπαράλυτο, πολύ αδύναμο και πολλές φορές δυσκολευόταν πολύ να περπατήσει, και σε αυτό τον βοηθούσε συχνά ο άγιος Γεώργιος ο Τροπαιοφόρος.

O Γρηγόριος Eλευθεριάδης διηγείται μία ξεχωριστή μαρτυρία.
Κάποια φορά που είχε πάει να εξομολογηθεί περίμενε όλο σχεδόν το πρωινό μέχρι το μεσημέρι, να επιστρέψει ο Γέροντας που έλειπε.
Καθόταν κάτω από ένα δένδρο υπομένοντας την καλοκαιρινή ζέστη κι, είχε αρχίσει ν’ αδημονεί.
Ξαφνικά, τον βλέπει μπροστά του να εμφανίζεται απ’ το πουθενά κάθιδρος και κατακουρασμένος.
– Μα, πού ήσουν Γέροντα και χάθηκες;
Τον ρώτησε με απορία.
– Στην Παναγία τη Σουμελά ήμουν, γιαβρούμ, κι άναψα τα καντήλια.
Ήταν η ήρεμη απάντηση του αγίου της Σίψας…

Η δραματική μεταφορά του λειψάνου του Αγίου Γεωργίου του Νεαπολίτου μέσα σε χαλί (1924)

  

Η πιο συγκινητική ιστορία του Αγίου διαδραματίζεται στα χρόνια της τραγωδίας της Μικρασιατικής Καταστροφής και της ανταλλαγής των πληθυσμών.

 Το 1924, οι Έλληνες της Καππαδοκίας αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τις πατρογονικές τους εστίες. Οι πρόσφυγες δεν μπορούσαν να διανοηθούν ότι θα άφηναν πίσω τους τον προστάτη τους, το ιερό και άφθαρτο σκήνωμα του Αγίου Γεωργίου. 

Ο Αρχιμανδρίτης Ιγνάτιος, γνωρίζοντας τους κινδύνους και τις απαγορεύσεις της εποχής κατά τη μεταφορά ιερών κειμηλίων στα πλοία της προσφυγιάς, σκέφτηκε έναν ευφυή τρόπο.

Ὁ Ὅσιος Ἰωαννίκιος ὁ Μέγας ὁ ἐν Ὀλύμπῳ

 

 

Γεννήθηκε στὴ Βιθυνία τὸ 740 μ.Χ. Τὸν πατέρα του ἔλεγαν Μυριτρίκη καὶ τὴν μητέρα του Ἀναστασῶ. Καὶ οἱ δυὸ ἦταν εὐσεβεῖς γονεῖς καὶ παιδαγώγησαν τὸν γιό τους σύμφωνα μὲ τὶς ἐπιταγὲς τοῦ Εὐαγγελίου.

Ὅταν ὁ Ἰωαννίκιος στρατεύτηκε, αὐτοκράτορας ἦταν ὁ τραχὺς εἰκονομάχος Κωνσταντῖνος ὁ Ε’. Αὐτὸς διέπρεψε στοὺς ἀγῶνες του κατὰ τῶν Βουλγάρων καὶ εἶχε μεγάλη ἐκτίμηση ἀπὸ τοὺς στρατιῶτες του. 

Ἡ ψυχολογία ποὺ καλλιεργήθηκε στὰ πεδία τῶν μαχῶν, παρέσυρε τὸν Ἰωαννίκιο καὶ στὸ θρησκευτικὸ ἔδαφος, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ γίνει εἰκονομάχος, σὰν τὸν αὐτοκράτορα.

Ὅταν, ὅμως, ἀπολύθηκε ἀπὸ τὶς τάξεις τοῦ στρατοῦ, δὲν ἄργησε νὰ καταλάβει τὴν πλάνη του καὶ σὲ τί μεγάλα σφάλματα τὸν εἶχε ὁδηγήσει αὐτή. Τί νὰ κάνει ὅμως; Μὰ τί ἄλλο. Νὰ μετανοήσει καὶ νὰ ἐπανέλθει στὴν ὀρθόδοξη διδασκαλία ποὺ τοῦ πρόσφεραν οἱ εὐσεβεῖς γονεῖς του.

Ἀμέσως, μάλιστα, ᾖλθε στὴ σκέψη τοῦ ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ: «Μνημόνευε οὒν πόθεν πέπτωκας, καὶ μετανόησαν καὶ τὰ πρῶτα ἔργα ποίησον». Θυμήσου, δηλαδή, ἀπὸ ποιὸ ἠθικὸ ὕψος ἔχεις πέσει καὶ μετανόησε καὶ κᾶμε πάλι τὰ ἔργα τῆς πρώτης ἀγάπης σου.

Καλημέρα!

  

Ας απολαύσουμε τις μυρωδιές και τα χρώματα 

Καληνύχτα με την ευλογία του Θεού!

  

Πριν πλαγιάσεις απόψε, άφησε στην άκρη τις πίκρες, τις στενοχώριες και τις απογοητεύσεις της ημέρας.

Μην αφήσεις όσα σε πλήγωσαν να σου στερήσουν την ειρήνη της ψυχής σου. Συγχώρησε εκείνους που σε στενοχώρησαν, προσευχήσου για όσους αγαπάς και εμπιστεύσου στον Θεό όσα δεν μπορείς να αλλάξεις.

Κράτησε στην καρδιά σου την αγάπη, την πίστη, την ελπίδα και την καλοσύνη.

Κι αν σήμερα δεν πήγαν όλα όπως τα περίμενες, μην απογοητεύεσαι. Κάθε ημέρα έχει τις δυσκολίες της, αλλά και κάθε ξημέρωμα κρύβει μια καινούργια ευλογία.

Πριν κλείσεις τα μάτια σου, πες μια μικρή προσευχή:

«Κύριέ μου, Σ' ευχαριστώ για τη σημερινή ημέρα. Συγχώρησε τα λάθη μου, γαλήνεψε την ψυχή μου, φύλαξε την οικογένειά μου και όλους εκείνους που απόψε υποφέρουν, πονούν ή αισθάνονται μόνοι».

Θεία Προστασία! Πως και γιατί παίρνουμε μεγάλη Ευλογία με την Θεία Κοινωνία;

  

Σαν έρθει η στιγμή της θείας Κοινωνίας και πρόκειται να πλησιάσεις την αγία Τράπεζα, πίστευε ακλόνητα πως εκεί είναι παρών ο Χριστός, ο Βασιλιάς των όλων.

Όταν δεις τον ιερέα να σου προσφέρει το σώμα και το αίμα του Κυρίου, μη νομίσεις ότι ο ιερέας το κάνει αυτό, αλλά πίστευε ότι το χέρι που απλώνεται είναι του Χριστού. 

Αυτός που λάμπρυνε με την παρουσία Του την τράπεζα του Μυστικού Δείπνου, Αυτός και τώρα διακοσμεί την Τράπεζα της θείας Λειτουργίας.

Παραβρίσκεται πραγματικά και εξετάζει του καθενός την προαίρεση και παρατηρεί ποιος πλησιάζει με ευλάβεια ταιριαστή στο άγιο Μυστήριο, ποιος με πονηρή συνείδηση, με σκέψεις βρωμερές και ακάθαρτες, με πράξεις μολυσμένες.

Αναλογίσου, λοιπόν, κι εσύ ποιο ελάττωμά σου διόρθωσες, ποιαν αρετή κατόρθωσες, ποιαν αμαρτία έσβησες με την εξομολόγηση, σε τι έγινες καλύτερος. Αν η συνείδησή σου σε πληροφορεί ότι φρόντισες αρκετά για την επούλωση των ψυχικών σου τραυμάτων, αν έκανες κάτι περισσότερο από τη νηστεία, κοινώνησε με φόβο Θεού.

Αλλιώς, μείνε μακριά από τα άχραντα Μυστήρια. Και όταν καθαριστείς απ’ όλες τις αμαρτίες σου, τότε να πλησιάσεις.

Να προσέρχεστε, λοιπόν, στη θεία Κοινωνία με φόβο και τρόμο, με συνείδηση καθαρή, με νηστεία και προσευχή. Χωρίς να θορυβείτε, χωρίς να ποδοπατάτε και να σπρώχνετε τους διπλανούς σας. Γιατί αυτό αποτελεί τη μεγαλύτερη τρέλα και τη χειρότερη περιφρόνηση των θείων Μυστηρίων.

Ενοριακή προσκυνηματική εξόρμηση.