Καληνύχτα!

  

 

Το δέντρο το αναγνωρίζεις από τους

καρπούς του τον άνθρωπο από

τις πράξεις του.

Το κακό που κάνεις μένει μαζί σου, το καλό που κάνεις επιστρέφει..

  

Μια γυναίκα έψησε ψωμί για την οικογένειά της, και άφησε ένα κομμάτι στο περβάζι, για όποιον πεινασμένο περνούσε. 

Κάθε μέρα το έπαιρνε ένας καμπούρης και, αντί να της εκφράσει την ευγνωμοσύνη του, καθώς έφευγε, πρόφερε αυτά τα λόγια: «Το κακό που κάνεις μένει μαζί σου, το καλό που κάνεις επιστρέφει».

Αυτό συνεχίστηκε μέρα με τη μέρα. Κάποια στιγμή η γυναίκα θύμωσε και ψέλλισε: «Ούτε μια λέξη ευγνωμοσύνης, ούτε ένα ευχαριστώ». 

Γι’ αυτό μια μέρα αποφάσισε εξοργισμένη, να το τελειώσει μαζί του. Και τι έκανε; Πρόσθεσε δηλητήριο στο ψωμί που είχε προετοιμάσει γι’ αυτόν.

Καθώς ήταν έτοιμη να το βάλει στο περβάζι του παραθύρου, τα χέρια της έτρεμαν. «Τι κάνω;» ρώτησε τον εαυτό της. Έριξε αμέσως αυτό το ψωμί στη φωτιά και ετοίμασε ένα άλλο κι έβαλε στο περβάζι.

Όπως κάθε μέρα πέρασε ο καμπούρης, πήρε το ψωμί και είπε τα συνηθισμένα λόγια: «Το κακό που κάνεις μένει μαζί σου, το καλό που κάνεις επιστρέφει». Κάποια μέρα, όταν η γυναίκα έβαζε το ψωμί στο περβάζι, προσευχήθηκε για τον γιο της, που είχε φύγει μακριά για να αναζητήσει την τύχη του, ώστε να επιστρέψει σώος και αβλαβής αφού δεν είχε νέα του για μήνες.

ΔΕΝ ΠΙΣΤΕΥΩ ΔΙΟΤΙ ΟΙ ΟΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ ΕΙΝΑΙ ΑΜΑΡΤΩΛΟΙ

 

 

«Εἰ δὲ ζητοῦντες δικαιωθῆναι ἐν Χριστῷ εὑρέθημεν καὶ αὐτοὶ ἁμαρτωλοί, ἆρα Χριστὸς ἁμαρτίας διάκονος; Μὴ γένοιτο» (Γαλ. 2,17)

«῍Αν ὅμως, ζητώντας νὰ σωθοῦμε ἀπὸ τὸν Χριστό, βρεθήκαμε νὰ εἴμαστε κι ἐμεῖς ἁμαρτωλοὶ ὅπως οἱ ἐθνικοί, σημαίνει τάχα πὼς ὁ Χριστὸς ὁδηγεῖ στὴν ἁμαρτία; ῎Οχι βέβαια!» 

            Πολλοί άνθρωποι, θέλοντας να δικαιολογήσουν την αδιαφορία τους ή την άρνησή τους απέναντι στην πίστη, επικαλούνται ως επιχείρημα το ότι  οι χριστιανοί είμαστε αμαρτωλοί. Δεν τηρούμε τις εντολές του Χριστού και του Ευαγγελίου. Δίνουμε συχνά ένα κάκιστο παράδειγμα στον κόσμο. Επομένως, ισχυρίζονται, γιατί να πιστέψουμε σε μια θρησκεία, οι πιστοί της οποίας δείχνουν ότι δεν τους αλλάζει καθόλου εντός τους, ούτε αυτή η αλλαγή φαίνεται στη συμπεριφορά τους;

            Το επιχείρημα έρχεται να συναντήσει την πρώτη Εκκλησία, αυτή της Γαλατίας στην Μικρά Ασία, και το αντιμετωπίζει ο απόστολος Παύλος. Κάνει διάκριση ανάμεσα στον Χριστό και στους ανθρώπους. Αυτός που θέλει να πιστέψει στον Χριστό, δεν μένει στο ανθρώπινο παράδειγμα, το οποίο μπορεί να σκανδαλίζει. Όμως δεν πιστεύουμε σε ανθρώπους, αλλά στον Θεό. Οι άνθρωποι φέρουμε την ευθύνη για όσα πράττουμε. 

Για το ότι είμαστε ανακόλουθοι έναντι της πίστης μας. Για το ότι δεν προσπαθούμε να αγαπήσουμε τον Χριστό, αλλά βολευόμαστε με την ιδέα ότι είμαστε χριστιανοί, άρα δικαιωμένοι. Δεν φτάνει όμως η ιδιότητα ή η διαβεβαίωση ότι πιστεύουμε, διότι η πίστη είναι σχέση με τον Χριστό και η σχέση έρωτας και ο έρωτας μεταμόρφωση της ζωής μας.

Ὁ Ἅγιος Εὐστάθιος καὶ οἱ σὺν αὐτῷ

 

Ἦταν ἀρχικὰ εἰδωλολάτρης καὶ ὀνομαζόταν Πλακίδας. Ἦταν ἀρχιστράτηγος στὸ ρωμαϊκὸ στρατὸ ἐπὶ αὐτοκρατορίας Τραϊανοῦ.

Ὅταν ὁ Χριστὸς παρουσιάσθηκε μπροστὰ του μιὰ μέρα στὸ δάσος μὲ τὴν μορφὴ ἐλαφιοῦ, ὁ Εὐστάθιος πίστεψε καὶ βαπτίσθηκε μαζὶ μὲ τὴν σύζυγό του Θεοπίστη καὶ τὰ παιδιὰ τους, Ἀγάπιο καὶ Θεόπιστο.

Μόλις πληροφορήθηκε ὁ αὐτοκράτορας ὅτι ὁ ἀξιωματικός του ἔγινε χριστιανός, τὸν ἀπέμπεψε ἀπὸ τὸ στρατὸ καὶ τὸν ἐξόρισε μαζὶ μὲ τὴν οἰκογένειά του. 

Μάλιστα, στὸν δρόμο γιὰ τὴν ἐξορία ὁ Εὐστάθιος χωρίσθηκε ἀπὸ τὴν σύζυγό του καὶ τὰ παιδιά του.

Ἔπειτα ἀπὸ κάποια χρόνια, ὁ Τραϊανὸς χρειάσθηκε ξανὰ τὴν πολύτιμη προσφορὰ τοῦ Εὐσταθίου καὶ τὸν ἀνακάλεσε στὸ στράτευμά του. 

Οἱ πολεμικὲς ἱκανότητες τοῦ Ἁγίου χάρισαν στὸν αὐτοκράτορα μεγάλες νίκες. Μάλιστα ὁ Εὐστάθιος σὲ μία ἀπὸ τὶς ἐκστρατεῖες του βρῆκε ξανὰ τὴν οἰκογένειά του, ἡ ὁποία ὅλα αὐτὰ τὰ χρόνια εἶχε περάσει πολλὲς κακουχίες.
Λίγο καιρὸ ἀργότερα ὁ Ἀνδριανός, διάδοχος τοῦ Τραϊανοῦ, ζήτησε ἀπὸ τὸν Εὐστάθιο νὰ παραστεῖ σὲ θυσία ποὺ θὰ γινόταν σὲ εἰδωλολατρικοὺς θεούς. 

Καληνύχτα!

  

 

Για κάθε ηλιοβασίλεμα υπάρχει και μια ανατολή. 

Για κάθε όνειρο που τελειώνει , υπάρχει και ένα που γεννιέται. 

Ἡ Σταυρική θυσία τοῦ Xριστοῦ πηγή ἐμπνεύσεως καί σωτηρίας γιά ὅλους

  

Κυριακή μετά τήν Ὕψωση τοῦ Tιμίου καί Zωοποιοῦ Σταυροῦ, ἀγαπητοί, καί ἡ Ἐκκλησία μας συνεχίζοντας νά τιμᾶ τόν Tίμιο καί Zωοποιό Σταυρό διαβάζει Eὐαγγέλιο Σταυρικό. (Μάρκου κεφ. η´, 34-38. θ´, 1.)

Ὁ Xριστός μας, καθώς ἀνέβαινε στήν Ἁγία Πόλη γιά τό Ἄχραντο Πάθος Tου, ἐνημέρωνε καί προετοίμαζε τούς Mαθητάς καί Ἀποστόλους Tου. Σέ μιά τέτοια φάση, καί ἀφοῦ τελείωσε τήν πρόβλεψη γιά τό Πάθος Tου, Tόν πῆρε ἰδιαίτερα ὁ Ἀπόστολος Πέτρος καί Tοῦ εἶπε ὁ Θεός νά Tόν λυπηθεῖ, νά μή σταυρωθεῖ. Kαί ὁ Ἰησοῦς τόν ὀνόμασε Σατανᾶ. 

Kαί πῆρε τότε εὐκαιρία καί ἀφορμή κι εἶπε τά λόγια πού ἀκοῦμε στό σημερινό Eὐαγγέλιο: «Ὅποιος θέλει νά Μέ ἀκολουθήσει, ν’ ἀπαρνηθεῖ τόν ἑαυτό του καί νά σηκώσει τό σταυρό του, καί νά ’ρθει ἀπό κοντά Μου».

Ὁ ἄνθρωπος στόν Παράδεισο τόν ἐπίγειο ἀρνήθηκε τόν Θεό του καί πέθανε πνευματικά καί βιολογικά. Tώρα μᾶς καλεῖ ὁ Θεάνθρωπος νά ἀρνηθοῦμε τόν «παλαιό ἄνθρωπο», τόν κακό ἑαυτό μας, καί νά βάλωμε στή θέση του τόν Xριστό, καί νά λέμε μέ τόν Ἀπόστολο Παῦλο: «Ἐγώ δέν ζῶ πιά, ζεῖ μέσα μου ὁ Xριστός».

Aὐτό δέν εἶναι εὔκολο· εἶναι σταυρός καί ἀνθρωπίνως ἀκατόρθωτο. Ὅμως, μέ τή Θεία Xάρη καί τή θεία δύναμη τοῦ Tιμίου καί Zωοποιοῦ Σταυροῦ ὁ Xριστιανός ἄνθρωπος μπορεῖ νά κατορθώσει τό ἀκατόρθωτο, ἀρκεῖ ἐμεῖς νά κάνωμε τό ἀνθρώπινο· τίς προσπάθειες πού μποροῦμε, καί τό ὑπόλοιπο, τό ἀδύνατο, θά τό κάνει ὁ Φιλάνθρωπος. 

Γιατί στήν Ἐκκλησία μας εἶναι ὅλα Θεανθρώπινα. Ἡ ἀδυναμία τοῦ ἀνθρώπου μέ τή Θεία Xάρη γίνεται δύναμη, ἡ ἁμαρτία τοῦ ἀνθρώπου μέ τή Θεία Xάρη γίνεται ἁγιότητα, τό σκοτάδι τοῦ ἀνθρώπου μέ τή Θεία Xάρη γίνεται φῶς.

Kαί χρειάζεται, ὅπως εἴπαμε καί πρίν, καί ἡ ἀνθρώπινη προσπάθεια πάντοτε, γιατί ὑπάρχει τό «ὅστις θέλει», ὑπάρχει ἡ ἐλευθερία, ὑπάρχει τό αὐτεξούσιο, εἴμαστε κι ἐμεῖς ἀφεντικά. Kαί λέει ὁ Xριστός: «Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἀγωνίζεται, βιάζει τόν ἑαυτό του». Ἔχουμε ἐξουσία ἐπάνω στόν ἑαυτό μας, καί νά τόν βιάσωμε, καί νά τόν ἐξαναγκάσωμε —μέ τήν ὄμορφη ἔννοια— σέ ὡραῖα πράγματα καί θεϊκές καταστάσεις.

Σχόλια στο Ευαγγέλιο της Κυριακής (Κυριακή μετά την Ύψωσιν)

 

Σωτήρια απάρνηση

«Όστις θέλει οπίσω μου ακολουθείν, απαρνησάσθω εαυτόν και αράτω τον σταυρόν αυτού…»

Η εφιαλτική κρίση που ζώνει σε όλα τα επίπεδα το σύγχρονο κόσμο και η οποία δεν είναι απλώς ηθική και αξιακή, όπως καθημερινά διαπιστώνουμε στο βάθος της, αφήνει ένα παγερό αίσθημα ανασφάλειας να περιλούζει τον σημερινό άνθρωπο. Ο τελευταίος αισθάνεται ανήμπορος και προδομένος από κοσμικά συστήματα και ιδεολογίες, που τόσο ασφυκτικά τον κυκλώνουν και τον εξουθενώνουν. Η κρίση αυτή αποκαλύπτει τελικά την αδυναμία του. 

Κι ας νόμιζε για τόσα χρόνια ότι μπορούσε να είναι παντοδύναμος, με το αίσθημα της υπερηφάνειας και της αλαζονείας να είναι διάχυτο σε όλες τις δραστηριότητές του, αλλά και γενικότερα στη στάση που διαμόρφωνε σε όλο το πλέγμα των σχέσεών του: με τον Θεό, τον συνάνθρωπο, αλλά και με την κτίση ολόκληρη. Οι πολεμικές ιαχές που ηχούν απ’ άκρου σ’ άκρον στον πλανήτη αρκούν για να τον κάνουν να νιώσει εντελώς αδύναμος και να τον ζώσουν εφιαλτικά οι λογής ανασφάλειές του.

Αποδεικνύεται, λοιπόν, περίτρανα από τη σημερινή οδυνηρή πραγματικότητα και την αδιέξοδη πορεία στην οποία εισήλθε η ανθρωπότητα, ότι τα στηρίγματα του ανθρώπου στον πλούτο και την υλική ευμάρεια μόνο ψευδαισθήσεις και απογοήτευση του προσφέρουν. Αυτό, άλλωστε, μαρτυρεί και η γενικότερη κατάπτωση που ταλανίζει τον πλανήτη. 

Το πιο φοβερό όμως είναι η διαπίστωση ότι το ανεκτίμητης αξίας πρόσωπο του ανθρώπου, ως «εικόνα του Θεού», συνθλίβεται μέσα από τη χρεοκοπία και την κατάρρευση συστημάτων και δεικτών. Αυτά είναι τα έργα και οι ημέρες του ανθρώπου που στηρίχθηκε στη νοοτροπία του «υπερανθρώπου» και αρνήθηκε από τη ζωή του τον Θεάνθρωπο, τον Σωτήρα Χριστό.

Τα ψεύτικα στηρίγματα

Απαντήσεις γύρω από τα αμείλικτα σημερινά ερωτήματα και τους προβληματισμούς δεν μπορεί παρά να δίνει η ευαγγελική αλήθεια. Ρέουν μάλιστα τόσο κρυστάλλινα από τη γραφίδα των ευαγγελιστών τα αληθινά μηνύματα, ώστε θα μπορούσαν να αποτελέσουν ισχυρό δείκτη για έξοδο από τα πολλαπλά αδιέξοδα. 

Ειδικότερα, το σημερινό ευαγγελικό ανάγνωσμα, το οποίο ακούγεται επίσης και την Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως, δεν αφήνει περιθώρια αμφιβολίας ως προς το πού θα πρέπει να στραφεί ο άνθρωπος για να αναζητήσει τη σωστή πορεία στη ζωή του.

Χειροτονήθηκε ο Επίσκοπος Μηδείας Καλλίνικος

 

 

Γραφείο ρεπορτάζ: Romfea.gr

---

Πολυαρχιερατικό Συλλείτουργο τελέστηκε σήμερα, Σάββατο 19 Σεπτεμβρίου 2026 στον Ιερό Ναό Ευαγγελιστρίας Καρπάθου.

Κατά τη διάρκεια της Θείας Λειτουργίας πραγματοποιήθηκε η χειροτονία του Επισκόπου Μηδείας κ. Καλλινίκου.

Την χειροτονία του Επισκόπου Μηδείας Καλλινίκου τέλεσε ο Σεβ. Μητροπολίτης Καρπάθου κ. Αμβρόσιος.

Να αναφερθεί ότι ο Ιερός Ναός ήταν κατάμεστος από πιστούς, αλλά και από πνευματικά παιδιά του νέου Επισκόπου Μηδείας Καλλινίκου.

Ο διάβολος μας βοηθάει;

Όταν ο εχθρός οργώνει και ο Θεός σπέρνει.

Άκουσα μια πολύ δυνατή εικόνα από τον αξιοσέβαστο π. Γεώργιο Σχοινά: ότι πολλές φορές ο διάβολος, χωρίς να το θέλει, «οργώνει» τη ζωή μας και ύστερα έρχεται ο Θεός και σπέρνει.

Η φράση, αν απομονωθεί, μπορεί να ξενίσει. Πώς είναι δυνατόν να πούμε ότι «ο διάβολος μας βοηθάει»;

Φυσικά, ο διάβολος δεν θέλει ποτέ το καλό του ανθρώπου. Δεν πειράζει τον άνθρωπο για να τον διορθώσει ούτε τον πληγώνει για να τον οδηγήσει στον Θεό. 

Η πρόθεσή του είναι η απομάκρυνση από τον Θεό, η απελπισία, η πτώση.

Κι όμως, εδώ ακριβώς εμφανίζεται το μεγαλείο της θείας Πρόνοιας.

Ο Θεός μπορεί να πάρει ακόμη και εκείνο που σχεδιάστηκε για την καταστροφή μας και να το μετατρέψει σε δρόμο σωτηρίας.

Ο διάβολος έρχεται να καταστρέψει το χωράφι.

Το αναποδογυρίζει. Το σκάβει. Το πληγώνει. Ανοίγει βαθιά αυλάκια. Και νομίζει ότι τελείωσε. Όμως πίσω του έρχεται ο Θεός.

Κοιτάζει τα αυλάκια και εκεί όπου ο εχθρός άφησε πληγές, ο Θεός ρίχνει σπόρο.

Και τότε μπορεί να συμβεί κάτι συγκλονιστικό: από την πληγή να γεννηθεί προσευχή. Από την αποτυχία ταπείνωση. Από την εγκατάλειψη βαθύτερη αναζήτηση του Θεού. Από μια δοκιμασία επιστροφή. Από τα δάκρυα μετάνοια.

Δεν ήταν ο διάβολος που μας έκανε καλό.

Ήταν ο Θεός που δεν επέτρεψε στο κακό να έχει τον τελευταίο λόγο.

Αυτό το βλέπουμε με έναν συγκλονιστικό τρόπο στην ιστορία του Ιώβ. Ο πειρασμός θέλει να τον συντρίψει. Ο Θεός όμως θέτει όρια στην ενέργεια του πειραστή. Και μέσα από ολόκληρη τη δοκιμασία ο Ιώβ φτάνει τελικά σε βαθύτερη γνώση του Θεού: «ἀκοῇ μὲν ὠτὸς ἤκουόν σου τὸ πρότερον, νυνὶ δὲ ὁ ὀφθαλμός μου ἑώρακέ σε»

Υπάρχει όμως ένα ακόμη μεγαλύτερο παράδειγμα. Ο Σταυρός.

Εκεί όπου οι δυνάμεις του κακού νόμιζαν ότι είχαν νικήσει, εκεί πραγματοποιήθηκε η συντριβή τους. Εκεί όπου φαινόταν ότι βασίλευσε ο θάνατος, ανέτειλε η Ανάσταση.

Αυτό είναι ένα από τα μεγάλα παράδοξα της χριστιανικής ζωής: ο Θεός δεν είναι δημιουργός του κακού, αλλά είναι τόσο παντοδύναμος ώστε μπορεί να πάρει ακόμη και τις συνέπειες του κακού και να τις μεταμορφώσει.

Και κάποια στιγμή ἔνιωσα μέσα μου μία ἀπίθανη ἐλευθερία.

  

Ένιωσα ὅτι δὲν ἔχω ἐχθρούς,
ὅτι καὶ αὐτοὶ ποὺ μὲ πολεμοῦσαν
ἦταν απλά ἄρρωστοι ἄνθρωποι,
ὅπως κι ἐγώ.

Ένιωσα ὅτι μπορῶ νὰ σ' ἀγαπῶ
κι ὅταν δὲν μ' ἀγαπᾶς,
μπορῶ νὰ σὲ σέβομαι
κι ὅταν δὲν μὲ σέβεσαι,
μπορῶ νὰ σ' ἐκτιμῶ
κι ὅταν δὲν μ' ἐκτιμᾶς.

Οἱ Ἅγιοι Τρόφιμος, Σαββάτιος καὶ Δορυμέδων

 

Μαρτύρησαν ἐπὶ βασιλέως Πρόβου καὶ διοικητοῦ Ἀντιοχείας Ἠλιοδώρου (278 μ.Χ.).

Ὅταν λοιπὸν ὁ Τρόφιμος μὲ τὸν Σαββάτιο βρέθηκαν στὴν Ἀντιόχεια καὶ εἶδαν τὰ πολυποίκιλα ἁμαρτωλὰ ὄργια ποὺ γίνονταν πρὸς τιμὴν τοῦ Ἀπόλλωνα, δὲ συγκρατήθηκαν καὶ ἀποδοκίμασαν δημόσια τὴν ἁμαρτωλὴ αὐτὴ παραφροσύνη.

Βέβαια, γρήγορα συνελήφθησαν καὶ ὁδηγήθηκαν στὸ δικαστήριο. Θαρραλέα δήλωσαν πὼς εἶναι χριστιανοί. Τότε ὁ ἡγεμόνας Ἠλιόδωρος διέταξε καὶ τοὺς μαστίγωσαν ἀνελέητα. 

Τόσο, ποὺ οἱ σάρκες τους κόβονταν κομμάτια. Ἐκεῖ ὁ Σαββάτιος ἄφησε τὴν τελευταία του πνοή.

Ὁ δὲ Τρόφιμος ὁδηγήθηκε σὲ ἄλλο σκληρότερο ἡγεμόνα, τὸν Διονύσιο Περώννιο. Αὐτός, ἀφοῦ τὸν ἔγδαρε μὲ σιδερένια νύχια, μισοπεθαμένο τὸν ἔριξε στὴν φυλακή. 

Ἐκεῖ τὸν ἐπισκέφθηκε κάποιος, βουλευτής, ὁ Δορυμέδων, ποὺ εἶδε τὸ μαρτύριό του καὶ στερεώθηκε στὴν πίστη τοῦ Χρίστου. Ὅταν τὸ ἔμαθε αὐτὸ ὁ ἡγεμόνας, βασάνισε σκληρὰ τὸν Δορυμέδοντα. 

Ἔπειτα, ἔριξε καὶ τοὺς δυὸ τροφὴ στὰ θηρία, μέσα στὸ ἀμφιθέατρο. 

Ἀλλὰ ἡ πεινασμένη ἀρκούδα καὶ ἡ αἱμοβόρα λεοπάρδαλη στάθηκαν στὰ πόδια τους σὰν ἥμερα ἀρνιά. Τὸ ἴδιο καὶ τὸ ἀγριεμένο λιοντάρι ποὺ ἐλευθέρωσαν ἀργότερα.

Καλημέρα!

  

 

Ο πνευματικός πλούτος,
είναι σαν τον ήλιο.

Καληνύχτα!

  

Όταν νυχτώνει ψάχνω...
Δεν ξέρω τι ψάχνω...
Μπορεί να ψάχνω την ζωή μου...

Σεβ. Ναυπάκτου Ιερόθεος: Η προσωκρατική φιλοσοφία και η δυτική σκέψη

 

 

του Σεβ. Μητροπολίτη Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου

---

Ὅταν γίνεται λόγος γιά προσωκρατική φιλοσοφία ἐννοεῖται ἡ περίοδος πού ἐκτείνεται ἀπό τόν 6ο αἰῶνα π.Χ. μέχρι τήν ἐμφάνιση τοῦ Σωκράτη στά μέσα καί τέλη τοῦ 5ου αἰῶνα π.Χ. Πρόκειται γιά μιά βραδεία σταδιακή ἐξέλιξη ἀπό τήν μυθική ἀντίληψη στήν ὀρθολογιστική σκέψη.

1. Ἡ σημασία τῆς προσωκρατικῆς φιλοσοφίας

Πρίν τόν 6ο αἰῶνα ἐπικρατοῦσε ἡ μυθολογία, ἀπό τόν 6ο ἕως τέλη τοῦ 5ου αἰῶνος ἐπικρατεῖ ἡ προσωκρατική φιλοσοφία, ἀπό τήν ὁποία δίνεται προτεραιότητα στήν φύση καί τόν λόγο, κατά τόν 5ο αἰῶνα, μέ τήν ἐμφάνιση τοῦ Σωκράτη, δόθηκε προτεραιότητα στόν ἄνθρωπο, δηλαδή στράφηκε τό ἐνδιαφέρον ἀπό τήν φύση στήν ἠθική φιλοσοφία, ὁπότε ἀρχίζει ἡ λεγομένη Ἀττική φιλοσοφία μέ τόν Σωκράτη, τόν Πλάτωνα καί τόν Ἀριστοτέλη. 

Τό σημαντικό εἶναι ὅτι ὅλοι σχεδόν οἱ προσωκρατικοί φιλόσοφοι εἶναι Ἴωνες καί ἡ προσωκρατική φιλοσοφία ἀναπτύσσεται στά παράλια τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καί τήν Κάτω Ἰταλία, καί μόνον κατά τό τέλος τοῦ 5ου αἰῶνος καί τόν 4ο αἰῶνα π.Χ. κέντρο τῆς φιλοσοφικῆς σκέψης γίνεται ἡ Ἀθήνα.

Οἱ προσωκρατικοί φιλόσοφοι εἶναι «οἱ τό πρῶτον φιλοσοφήσαντες διά τό θαυμάζειν (ἀπορεῖν)». Ἀσχολήθηκαν μέ τήν κοσμολογία, τήν ἀρχή τῶν ὄντων, ἀλλά ἔθεσαν καί ἠθικά καί ὀντολογικά προβλήματα, ὅταν μιλοῦσαν μερικοί ἀπό αὐτούς γιά τό ὄν.

Ὁ Πλάτων, ὁ Ἀριστοτέλης, ὁ Πλούταρχος διέσωσαν ἀποσπάσματα ἀπό τούς προσωκρατικούς. Οἱ πληροφορίες πού μᾶς δίνει ὁ Πλάτων γι’ αὐτούς εἶναι μονόπλευρες, ὁ Ἀριστοτέλης ἔκανε συστηματική ἀνάλυση τῶν παλαιοτέρων ἀπό αὐτόν φιλοσοφικῶν θεωριῶν, ἀναφέρονται στούς φιλοσόφους αὐτούς, τό ἴδιο ἔκαναν καί οἱ μεταγενέστεροι, ὅπως ὁ Θεόφραστος.

Ὁ Ἀριστοτέλης θεώρησε ὅτι ὁ ἀνθρωπισμός τοῦ Σωκράτη ὑπῆρξε τομή στήν ἱστορία τῆς φιλοσοφίας, χωρίς νά χαρακτηρίση τούς προηγούμενους ὡς προσωκρατικούς, πού ἔγινε ἀργότερα. Θεώρησε ὅτι οἱ φιλόσοφοι πρίν τόν Σωκράτη ἀσχολήθηκαν περισσότερο μέ τήν φυσική φιλοσοφία καί τήν κοσμολογία, παρά μέ τήν ἠθική, ὅτι αὐτοί ἀποκάλυψαν τίς ὑλικές ἀρχές καί τά κινητικά αἴτια τῶν φυσικῶν φαινομένων, ὅμως δέν μπόρεσαν νά συλλάβουν τά δομικά στοιχεῖα τῶν πραγμάτων, τίς ἀξίες καί τούς σκοπούς τους.

Γνωρίζουμε ὅτι διασώθηκαν μόνον ἀποσπάσματα ἀπό τά κείμενα τῶν προσωκρατικῶν, ἔτσι ὅσα γνωρίζουμε γι’ αὐτούς εἶναι ἀπό ἔμμεσες μαρτυρίες καί κριτικές μεταγενεστέρων συγγραφέων. Γιά παράδειγμα, ἀπό τόν Παρμενίδη σώθηκε τό ποίημα «περί φύσεως» μέ 163 ἑξάμετρους στίχους, ἐνῶ ἀπό τόν Ἡράκλειτο σώζονται στούς μεταγενέστερους 139 συνοπτικά ἀποσπάσματα. Οἱ σύγχρονες ἔρευνες καί μελέτες ἔδωσαν τήν δυνατότητα νά ἀξιοποιηθῆ ἀκόμη καλύτερα τό φιλοσοφικό τους ἔργο.

Οἱ προσωκρατικοί ἀντέταξαν τόν ὀρθό λόγο καί τήν ἴδια τήν φύση στίς μυθικές παραδόσεις πού ἐπικρατοῦσαν πρίν ἀπό αὐτούς. Ἐπικεντρώθηκαν στήν ἑρμηνεία τοῦ κόσμου, δίνοντας τόν προσδιορισμό τῆς ἀρχῆς καί τῆς δομῆς του. Εἶναι χαρακτηριστικό ὅτι πολλά ἀπό τά ἔργα τους φέρουν τόν τίτλο «περί φύσεως». Ἐνῶ πρίν ἀπό αὐτούς ἐπικρατοῦσε ὁ μυθολογικός χαρακτήρας, οἱ προσωκρατικοί ἐπεχείρησαν νά ἐξηγήσουν τήν δημιουργία καί τήν ὑφή τοῦ κόσμου, βασιζόμενοι στήν παρατήρηση καί στίς δυνάμεις τοῦ νοῦ καί τοῦ λόγου.

Οι γυναίκες με τα μαύρα

  

Όταν μπαίνει η φωτεινή άνοιξη αλλά και το μελαγχολικό φθινόπωρο μ’ αρέσει να περπατάω στους δρόμους του χωριού. 

Τα ήσυχα απογεύματα όταν ο ήλιος κουρασμένος πια σε χαϊδεύει σαν φίλος στους ώμους κι ο αέρας κοιμάται στα κλαδιά των δέντρων τα σπίτια κι οι δρόμοι μοιάζουν σαν σκηνικό μιας ταινίας που γυρίζεται, είναι σε εξέλιξη, απλά ο σκηνοθέτης κι οι ηθοποιοί κάνουν το διάλειμμά τους πριν ξεκινήσουν το γύρισμα της επόμενης σκηνής.

Οι γάτες στις αυλές, καθώς περνάς δεν ταράζονται, συνεχίζουν το χουζούρι τους, γλείφονται ή χασμουριούνται, ένα σκυλί μπορεί να σε πάρει από πίσω ή να σε γαυγίσει μέσα από τα κάγκελα του κήπου τρομάζοντάς σε και διακόπτοντας τη σκέψη ή την ονειροπόλησή σου.
Τα καλοκαίρια όμως είναι αλλιώς… Όταν πέφτει ο ήλιος γεμίζουν οι αυλές… Φωνές, κουβέντες και γέλια… Παιδιά στους δρόμους και στις πλατείες παίζουν το παιχνίδι της νιόβγαλτης ζωής…

Εμένα όμως τα μάτια κι η καρδιά μου σταματά σε κάτι ήσυχα σοκάκια, σε σπίτια χαμηλά και σε κάτι μικρές αυλές που σε κάσες βαμμένες με κόκκινη λαδομπογιά μυρίζει η αρμπαρόριζα και καίνε μικρές φωτιές από τα κόκκινα γεράνια…
Στα χαμηλά πεζούλια ή σε πλαστικές καρέκλες έξω στο δρόμο βγαίνουν σαν τα σαλιγκάρια μετά τη βροχή οι γυναίκες με τα μαύρα… Κουβαλούν και κραυγάζουν με τις μαύρες παντιέρες των ρούχων τους την απώλειά τους, το πένθος τους… Τι κι αν έχουν περάσει χρόνια και χρόνια αυτές πιστές σε έναν αρχαίο κώδικα συμπεριφοράς θα τα φορούν μέχρι να φύγουν από τον κόσμο…

Κάθονται η μια δίπλα στην άλλη και μιλούν σιγά… Ίσως να λένε για τα περασμένα… Κάποτε ήταν κι αυτές δροσερές κοπέλες, μπορεί να ερωτεύτηκαν… μετά γινήκανε γυναίκες, παντρεύτηκαν, τις περισσότερες φορές όχι αυτόν που αγάπησαν, κάνανε σπιτικό, παιδιά, δούλεψαν στα χωράφια, μπορεί να χόρεψαν σε πανηγύρια και σε γάμους, να παιδεύτηκαν και να υπηρέτησαν δεσποτικές πεθερές και αυταρχικούς συζύγους… Ποιος ξέρει…
Τώρα όταν αναφέρονται σ’ αυτές λένε «οι γριές»… Σαν να μιλούν για ληγμένα προϊόντα…

Όταν περάσεις από μπροστά τους και τις καλησπερίσεις, πριν προλάβεις να απομακρυνθείς θα ακούσεις τον ψίθυρο «ποια είναι αυτή;» και μετά πολλές λέξεις η μια κοντά στην άλλη, σαν τιτίβισμα πουλιών, θα δώσουν τις διαφωτιστικές πληροφορίες. Αν κάποια από αυτές είναι γνωστή σου ή συγγενής, δεν γλυτώνεις την ολιγόλεπτη στάση…