Το Μεγάλο Απόδειπνο - Ο Νυχτερινός σου αναπνευστηρας

  

Το Απόδειπνο δεν είναι απλώς μια ακολουθία· είναι ο «νυχτερινός αναπνευστήρας» της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Καθώς η ημέρα υποχωρεί και η ησυχία απλώνεται, η Εκκλησία μας καλεί σε μια βαθιά βουτιά στον εσωτερικό μας κόσμο.

Στο Μεγάλο Απόδειπνο, η ψυχή σταματά να κοιτάζει το «έξω» και στρέφεται στο «μέσα». Είναι η ώρα που ο άνθρωπος στέκεται γυμνός από προσωπεία μπροστά στον Θεό.

«Κύριε των Δυνάμεων, μεθ’ ημών γενού...»: Αυτή η φράση δεν είναι μια απλή παράκληση. Είναι η ομολογία ότι στις δυσκολίες της ζωής και στους πειρασμούς της νηστείας, δεν είμαστε μόνοι. Ο Θεός των «Δυνάμεων» γίνεται συνοδοιπόρος στην προσωπική μας έρημο.

Τις πρώτες τέσσερις ημέρες, το Απόδειπνο κοσμείται από αυτό το αριστούργημα. Κάθε «Ελέησόν με, ο Θεός» είναι μια σφυρηλάτηση της καρδιάς, μια προσπάθεια να σπάσει το κέλυφος του εγωισμού.

Το Μεγάλο Απόδειπνο διαβάζεται την ώρα που το φυσικό φως χάνεται. Συμβολίζει την προσπάθεια του πιστού να μην αφήσει το πνευματικό σκοτάδι (την απόγνωση, την ακηδία, την αμαρτία) να κυριεύσει την καρδιά του.

Όλη την Μεγάλη Τεσσαρακοστή καθημερινά Προηγιασμένη Θεία Λειτουργία στο Ναό μας

 

Γέροντα, πώς θα μπορέσω την Σαρακοστή να αγωνισθώ περισσότερο στην εγκράτεια;

 

*Καλή και ευλογημένη Σαρακοστή! Καλό αγώνα και καλή δύναμη στο στάδιο των αρετών.

Άγιος Παΐσιος

– Γέροντα, πώς θα μπορέσω την Σαρακοστή να αγωνισθώ περισσότερο στην εγκράτεια;

– Οι κοσμικοί τώρα την Σαρακοστή προσέχουν κατά κάποιον τρόπο την εγκράτεια, ενώ εμείς οι μοναχοί πάντα πρέπει να προσέχουμε. 

Το κυριώτερο όμως που πρέπει να προσέξει κανείς είναι τα ψυχικά πάθη και μετά τα σωματικά.

Γιατί, αν δώσει προτεραιότητα στη σωματική άσκηση και δεν κάνει αγώνα, για να ξεριζωθούν τα ψυχικά πάθη, τίποτε δεν κάνει.

Πήγε μία φορά σε ένα μοναστήρι ένας λαϊκός στην αρχή τής Σαρακοστής και κάποιος μοναχός τού φέρθηκε απότομα, σκληρά.

Εκείνος όμως ο καημένος είχε καλό λογισμό και τον δικαιολόγησε. Ήρθε μετά και μου είπε:

«Δεν τον παρεξηγώ, Πάτερ. Ήταν βλέπεις από το τριημέρι!». Αν το τριημέρι που έκανε ήταν πνευματικό θα είχε μία γλυκύτητα πνευματική και θα μιλούσε στον άλλο με λίγη καλοσύνη. Αλλά αυτός ζόριζε εγωϊστικά τον εαυτό του να κάνει Τριήμερο, και γι’ αυτό όλα του έφταιγαν.

Τώρα ’ν’ Αγιά Σαρακοστή (Μικρά Ασία)

 

Η ΝΗΣΤΕΙΑ

  

Ένας λόγος που εγκαταλείφθηκε η νηστεία στις ημέρες μας είναι, ασφαλώς, και η αιρετική στάση έναντι της ανθρώπινης φύσης: ο εσφαλμένος «πνευματισμός» που αρνείται ή αγνοεί το σώμα, καθώς βλέπει τον άνθρωπο μόνο υπό το πρίσμα της εγκεφαλικής του νοημοσύνης. 

Κατά συνέπεια, πολλοί σύγχρονοι χριστιανοί έχουν απωλέσει την αυθεντική θέαση του ανθρώπου ως αδιάσπαστης ενότητας του ορατού και του αόρατου και παραγνωρίζουν τη θετική επίδραση του σώματος στην πνευματική ζωή, ξεχνώντας τη διαβεβαίωση του αγίου Παύλου ότι «τὸ σῶμα ὑμῶν ναὸς τοῦ ἐν ὑμῖν Ἁγίου Πνεύματος ἐστίν… δοξάσατε δὴ τὸν Θεὸν ἐν τῷ σώματι ὑμῶν» (Α΄ Κοριν. 6:19-20). 

Ένας άλλος λόγος, που ευθύνεται για το ότι η νηστεία φθίνει στην Ορθοδοξία, είναι ο ισχυρισμός, ευρύτατα διαδεδομένος στις ημέρες μας, ότι οι παραδοσιακοί κανόνες δεν είναι πια εφαρμόσιμοι. Αυτοί οι κανόνες προϋποθέτουν, καθώς λέγουν, μια στενά οργανωμένη και μη πλουραλιστική Ορθόδοξη κοινότητα, η οποία έναν αγροτικό τρόπο ζωής, που σήμερα όλο και περισσότερο τείνει να εκλείψει, πράγμα που εν μέρει είναι αληθινό. 

Ωστόσο, πρέπει επίσης να ειπωθεί ότι η νηστεία, όπως παραδοσιακά ετηρείτο στην Εκκλησία, ήταν πάντα δύσκολη και συνυφασμένη με την κοπιώδη άσκηση. Πολλοί σύγχρονοί μας είναι πρόθυμοι να νηστέψουν για λόγους υγείας ή ομορφιάς – προκειμένου να χάσουν βάρος. Δεν μπορούμε και εμείς, οι χριστιανοί, να κάνουμε το ίδιο για τη χάρη της ουράνιας Βασιλείας;

Γιατί η αυταπάρνηση, που με τόση χαρά αποδέχονται οι προηγούμενες γενιές χριστιανών, να αποδεικνύεται ένα τόσο ανυπέρβλητο εμπόδιο για τις σημερινές; Όταν κάποτε ο άγιος Σεραφείμ του Σάρωφ ρωτήθηκε γιατί τα θαύματα της χάριτος, που φανερώνονταν άφθονα στο παρελθόν, δεν ήταν πλέον ορατά στις ημέρες του, απάντησε: «Μονάχα ένα πράγμα μας λείπει, μια ακλόνητη αποφασιστικότητα».

Όταν η νηστεία μένει εξωτερική και δεν γίνεται μετάνοια.

  

Μπορεί να στερούμαστε τροφή, αλλά να τρέφουμε τον εγωισμό. Μπορεί να τηρούμε τον κανόνα, αλλά να χάνουμε το πνεύμα.
Η νηστεία τότε γίνεται τύπος χωρίς ουσία, σχήμα χωρίς χάρη.
Νηστεύει το σώμα, αλλά η γλώσσα δεν νηστεύει. Λόγια σκληρά, κατάκριση, ψυχρότητα. Σαν να προσφέρουμε στον Θεό την εγκράτεια του πιάτου, ενώ Του αρνούμαστε την καθαρότητα της καρδιάς.
Νηστεύει το τραπέζι, αλλά δεν νηστεύει ο θυμός. Η ανυπομονησία κυριαρχεί, τα νεύρα περισσεύουν. Όταν η άσκηση δεν γεννά πραότητα, τότε δεν είναι άσκηση, αλλά καταπίεση.
Νηστεύουμε από τροφές, αλλά όχι από εικόνες και λογισμούς. Ο νους γεμίζει θόρυβο, η καρδιά βαραίνει, και η εσωτερική σιωπή χάνεται. Η νηστεία όμως ζητά καθαρότητα αισθήσεων, όχι απλώς αλλαγή διατροφής.

ΕΛΑΜΨΕΝ Η ΧΑΡΙΣ ΣΟΥ ΚΥΡΙΕ

  

H περίοδος της Μεγάλης Τεσσαρακοστής είναι περίοδος προετοιμασίας για τον εορτασμό της Αναστάσεως του Χριστού. 

Είναι το ζωντανό σύμβολο ολόκληρης της ζωής του ανθρώπου, που πρόκειται να πληρωθεί με τη δική του ανάσταση από τους νεκρούς μαζί με τον Χριστό. 

Είναι περίοδος ανανέωσης της αφιέρωσης: προσευχής, νηστείας, ελεημοσύνης. Είναι καιρός μετανοίας, πραγματικής ανανέωσης του νοός, των καρδιών και πράξεών μας εναρμονιζόμενοι με τον Χριστό και τη διδασκαλία του. 

Είναι ο καιρός, κυρίως, για επιστροφή στις μεγάλες εντολές της αγάπης του Θεού και του πλησίον.

Στην Ορθόδοξη Εκκλησία, η Μεγάλη Τεσσαρακοστή δεν είναι περίοδος σκυθρωπότητας και νοσηρότητας. Αντιθέτως, είναι καιρός αγαλλιάσεως και καθαρότητος. 

Καλούμαστε «ν’ αλείψουμε την κεφαλή μας» και «να καθαρίσουμε τα σώματα και τις ψυχές μας». Οι πρώτοι ύμνοι της πρώτης ακολουθίας της Μεγάλης Τεσσαρακοστής δίνουν τον σωστό τόνο της περιόδου:

Δεν είναι ωφέλιμο.

 

Υπάρχουν άνθρωποι που ασχολούνται συνεχώς με την συντέλεια 

κι ολοένα ψάχνουν να βρουν ση­μεία για το τέλος του κόσμου.

 Δεν νοιάζονται όμως για τις ψυχές τους· τους ενδιαφέρει μόνο να κάνουν 

εντύπωση στους άλλους, να μεταδώσουν νέα που θα προκαλέσουν αίσθηση. 

Αλλά δεν είναι ωφέλιμο στον άνθρωπο να γνωρίζει 

το χρόνο της Δευτέρας Παρουσίας. 

Ὁ Ἅγιος Πολύκαρπος ὁ Ἱερομάρτυρας Ἐπίσκοπος Σμύρνης

 

Ὁ Ἅγιος Ἱερομάρτυς Πολύκαρπος γεννήθηκε περὶ τὸ 80 μ.Χ. ἀπὸ εὐσεβεῖς καὶ φιλόθεους γονεῖς, τὸν Παγκράτιο καὶ τὴ Θεοδώρα, ποὺ εἶχαν ἐγκλειστεῖ στὴ φυλακὴ γιὰ τὴν πίστη τοῦ Χριστοῦ, καὶ βαπτίσθηκε Χριστιανὸς σὲ νεαρὴ ἡλικία. 

Ὑπῆρξε μαζὶ μὲ τὸν Ἅγιο Ἰγνάτιο τὸν Θεοφόρο, μαθητὴ τοῦ Εὐαγγελιστοῦ Ἰωάννη. Λίγο πρὶν ἀναχωρήσει ἀπὸ τὸν πρόσκαιρο αὐτὸ βίο ὁ Ἅγιος Βουκόλος, Ἐπίσκοπος Σμύρνης († 6 Φεβρουαρίου), χειροτόνησε μετὰ τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων, ὡς διάδοχό του, τὸν Ἅγιο Πολύκαρπο καὶ μετὰ κοιμήθηκε μὲ εἰρήνη.

Ὁ Ἅγιος παρακολούθησε μὲ ἀγωνία καὶ προσευχὴ τὴ σύλληψη τοῦ Ἁγίου Ἰγνατίου τοῦ Θεοφόρου, Ἐπισκόπου Ἀντιοχείας καὶ τὰ μαρτύρια αὐτοῦ. 

Ἡ ἀγάπη του πρὸς τὸν θεοφόρο Πατέρα μαρτυρεῖται καὶ ἀπὸ τὴν Ἐπιστολὴ τὴν ὁποία ἔγραψε πρὸς τοὺς Φιλιππησίους. Σὲ αὐτὴ τὴν ἐπιστολὴ τοὺς συγχαίρει γιὰ τὴν φιλοξενία, τὴν ὁποία παρεῖχαν στὸν Ἅγιο Ἰγνάτιο, ὅταν αὐτὸς διῆλθε ἀπὸ τὴν πόλη τους. Τὸ κείμενο αὐτὸ τοῦ Ἁγίου Πολυκάρπου διακρίνεται γιὰ τὸν ἀποστολικό, θεολογικὸ καὶ ποιμαντικὸ χαρακτήρα του.

Ὁ Ἅγιος Πολύκαρπος, διακρινόταν γιὰ τὴν σωφροσύνη, τὴ θεολογικὴ κατάρτιση καὶ τὴν ἀφοσίωση στὴ διδασκαλία τοῦ Εὐαγγελίου, καθὼς μιλοῦσε πάντα σύμφωνα μὲ τὶς Γραφές. Ἦταν ὁ γνησιότατος ἐκπρόσωπος τῆς ἀποστολικῆς διδασκαλίας σὲ ὅλες τὶς Ἐκκλησίες τῆς Ἀσίας. 

Ὁ Ἅγιος Εἰρηναῖος παρέχει τὴν πληροφορία ὅτι ὁ Ἅγιος Πολύκαρπος μετέστρεψε πολλοὺς ἀπὸ τὶς αἱρέσεις τοῦ Βαλεντίνου καὶ τοῦ Μαρκίωνος στὴν Ἐκκλησία τοῦ Θεοῦ. Διηγεῖται μάλιστα καὶ ἕνα ἐπεισόδιο ἀναφερόμενο στὴ στάση τοῦ Ἁγίου Πολυκάρπου ἔναντι τοῦ Μαρκίωνος. Ὅταν ὁ αἱρεσιάρχης αὐτὸς τὸν πλησίασε κάποτε καὶ τοῦ ἀπηύθυνε τὴν παράκληση: «ἐπεγίνωσκε ἡμᾶς», δηλαδὴ ἀναγνώρισέ μας, ὁ Ἅγιος ἀπάντησε: «ἐπιγινώσκω, ἐπιγινώσκω σε τὸν πρωτότοκον τοῦ Σατανᾶ».

Ἕνα ἄλλο ἐπεισόδιο ἀνάγεται στὴ γεροντικὴ ἡλικία τοῦ Ἁγίου Πολυκάρπου. Ὅπως εἶναι γνωστό, οἱ Ἐκκλησίες τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ἑόρταζαν τὸ Πάσχα στὶς 14 τοῦ μηνὸς Νισσάν, σὲ ὁποιαδήποτε ἡμέρα καὶ ἂν τύχαινε αὐτό. Ἀντίθετα οἱ ἄλλες Ἐκκλησίες δὲν ἑόρταζαν καθόλου τὸ Πάσχα, ἀλλὰ ἀρκοῦνταν στὸν ἑβδομαδιαῖο κατὰ Κυριακὴ ἑορτασμὸ τῆς Ἀναστάσεως, τονίζοντας ἀσφαλῶς περισσότερο τὸν ἑορτασμὸ τῆς πρώτης Κυριακῆς μετὰ τὴν πανσέληνο τῆς ἐαρινῆς ἰσημερίας. 

Ἐπειδὴ λόγω τῆς διαφορᾶς αὐτῆς ἡ Ἐκκλησία τῆς Ρώμης τηροῦσε αὐστηρὴ στάση ἔναντι τῶν Μικρασιατῶν, ὁ Ἅγιος Πολύκαρπος ἀναγκάσθηκε νὰ μεταβεῖ στὴ Ρώμη, γιὰ νὰ διευθετήσει τὸ ζήτημα καὶ ἄλλα δευτερεύοντα θέματα, μὲ τὸν Ἐπίσκοπο Ρώμης Ἀνίκητο.

Μετὰ τὴν ἐπιστροφή του ἀπὸ τὴν Ρώμη, ὑπέργηρος πλέον, συνέχισε τὴν ἀποστολικὴ δράση του μὲ τόση ἐπιτυχία, ὥστε προκάλεσε τὴν ὀργὴ τῶν εἰδωλολατρῶν. Αὐτὴ ἡ προδιάθεση ἦταν φυσικὸ νὰ προκαλέσει τὸ μαρτύριό του, ποὺ ἀκολούθησε τὴν ἑξῆς πορεία. 

Καλη σας νύχτα!

  

Ότι ξεθωριάζει θα σβήσει .

Ότι πονάει θα κλείσει .

Θέλω να πεθάνω πρώτος...

  

Μετά τους 200 της Καισαριανής οι 110 της Ριτσώνας: «Είμαι ο Δεσπότης Χαλκίδος Γρηγόριος και θέλω να πεθάνω εγώ πρώτος!»

16 ΜΑΪΟΥ 1944, μόλις δεκαπέντε μέρες μετά την εκτέλεση των 200 πατριωτών στο «σύνορο του κόσμου», στον «Τοίχο της Καισαριανής», οι Γερμανοί φασίστες θα εκτελούσαν άλλους 110 Έλληνες πατριώτες στη Ριτσώνα.

«ΥΣΤΕΡΑ Ο ΓΕΡΜΑΝΟΣ ΦΡΟΥΡΑΡΧΟΣ, με τον Παπαθανασόπουλο τον στρατηγό δίπλα του, έστειλε και φώναξαν ΤΟΝ ΔΕΣΠΟΤΗ ΧΑΛΚΙΔΑΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟ (κατά κόσμον Πέτρος Πλειαθός) και όταν ήρθε, του πρότεινε, μέσω του διερμηνέα, ΝΑ ΥΠΟΔΕΙΞΕΙ 110 ΟΝΟΜΑΤΑ, ανάμεσα στους κρατούμενους που να ανήκουν στην Αντίσταση, για να μην… εκτελέσουν αθώους!

»Ο ΔΕΣΠΟΤΗΣ, χωρίς να σκεφτεί πολύ, είπε στον διερμηνέα που έστεκε δίπλα με το μπλοκ και το μολύβι, έτοιμος ν’ ακούσει και να γράψει ονόματα: “ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ Ο ΧΑΛΚΙΔΟΣ!”. Και σταμάτησε.
»Ο ΔΙΕΡΜΗΝΕΑΣ δίστασε να γράψει και τον κοίταξε τρομαγμένος.
– ΓΡΑΨΕ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ, γιατί διστάζεις; Γρηγόριος ο Χαλκίδος, δεν άκουσες;

Εσπερινός της Συγχωρέσης.

  

Με την συγχώρεση δεν παίρνουμε μια απλή τυπική άφεση αμαρτιών – που είναι μια νομική αντίληψη σωτηρίας.
Η συγχώρηση είναι Αναστάσιμη αρετή που μας ανατρέπει την πτωτική μας κατάσταση και μας μετατρέπει σε μετόχους και κοινωνούς της Θείας Χάριτος.
Ανοίγουμε την καρδιά μας στον Θεό και εκεί κάνουμε χώρο για τον συνάνθρωπο, με σχέση αλληλοπεριχώρησης όπως τα πρόσωπα της Αγίας Τριάδος.

Ο Εσπερινός της συγχώρεσης στην έρημο Του Αγίου Όρους.

 

Το απόγευμα της Κυριακής της Τυρινής, πριν την Καθαρά Δευτέρα, γίνεται ο Εσπερινός της Συγχωρήσεως. Στην έρημο, όπου οι αποστάσεις είναι μεγάλες, οι ασκητές βγαίνουν στα μονοπάτια ή στα μπαλκόνια των σπηλιών τους.

​Αν δεν μπορούν να συναντηθούν, κάνουν μια εδαφιαία μετάνοια (γονατίζουν μέχρι το χώμα) κοιτάζοντας προς τη μεριά του γείτονά τους.

Σύρε να πεις - Εχε γεια πάντα γεια - Το «Καφέ Αμάν»

 

«Μη εις κενόν κοπιώμεν»

 

του Πρεσβυτέρου Νικολάου Γονιδάκη

---

Τέταρτη Κυριακή του Τριωδίου, αγαπητοί μου εν Χριστώ αδελφοί, σήμερα και παρατηρούμε πως ο Κύριός μας μάς παραθέτει τον σωστό τρόπο της νηστείας, ενόψει της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. 

Μεγάλο το θέμα της νηστείας, πολύπλευρο και ακόμα και στις μέρες μας για πολλούς αδιευκρίνιστο.

Παρατηρούμε τους πιστούς να ρωτούν συνεχώς για το πώς θα πρέπει να εγκρατεύονται σε αυτές τις περιόδους, έχοντας πάμπολλες απορίες. 

Ο Χριστός, όμως, μας παραθέτει με το σημερινό Ευαγγέλιο τα βήματα που πρέπει να ακολουθήσουμε, έτσι ώστε η νηστεία μας να είναι ουσίας και όχι θεωρίας. 

Οι περισσότεροι αδελφοί μας δίνουν έμφαση στη διατροφική νηστεία.

Πολλοί δε, παρά το ότι έχουν πνευματικούς πατέρες, πολλές φορές δρουν αφ’ εαυτού τους κάνοντας ό,τι εκείνοι θεωρούν σωστό, μη υπακούοντας στον πνευματικό. 

Η Αγία μας Εκκλησία έθεσε τη νηστεία των τροφών πρώτα απ’ όλα για εκείνους που μπορούν να την ακολουθήσουν ή για να το πούμε πιο σωστά για εκείνους που επιτρέπεται να την ακολουθήσουν. 

Ο Χριστός δεν είναι σωματοκτόνος, αλλά παθοκτόνος.

Εκείνο που έχει μεγαλύτερη σημασία και το σημείο που σήμερα εστιάζει δεν είναι η τροφή, αλλά η σωστή εκκλησιαστική αγωγή, ώστε η νηστεία μας να διέπεται από ουσιαστική και πνευματική ανόρθωση. 

Το πρώτο που Τον ακούμε να μας λέει είναι για τη συγχώρεση, που εμείς πρέπει να δίνουμε στους αδελφούς μας, έτσι ώστε να έχουμε το δικαίωμα να την λάβουμε και από τον Θεό.

Βλέπουμε πως αυτή η μέγιστη αρετή της συγχωρήσεως δρα αμφίδρομα. Δεν γίνεται να μένουμε διαβολικά μικρόψυχοι απέναντι στους άλλους και συνάμα να ζητούμε ο Χριστός να μας τα συγχωρεί όλα.