Η συγκλονιστική διήγηση που θυμάται ο Ντοστογιέφσκι
Υπάρχει μια παράξενη και συγκλονιστική διήγηση που αναφέρει ο Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι στους «Αδελφούς Καραμάζοφ».
Μια διήγηση που δεν ανήκει στα κανονικά βιβλία της Αγίας Γραφής ούτε αποτελεί δόγμα της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Προέρχεται από ένα παλαιό απόκρυφο κείμενο, γνωστό στη σλαβική παράδοση ως «Η πορεία της Θεοτόκου στα βασανιστήρια».
Και όμως, πίσω από την απόκρυφη αυτή αφήγηση κρύβεται μια συγκλονιστική εικόνα: μια Μητέρα που δεν αντέχει να βλέπει ούτε τον πιο αμαρτωλό άνθρωπο να υποφέρει.
Ο
Ντοστογιέφσκι βάζει τον Ιβάν Καραμάζοφ να διηγείται ότι η Θεοτόκος
κατεβαίνει στον Άδη και ο Αρχάγγελος Μιχαήλ την οδηγεί ανάμεσα στις
ψυχές που βασανίζονται.
Η Παναγία βλέπει. Και κλαίει. Βλέπει
την τραγωδία της ανθρώπινης αμαρτίας. Βλέπει ανθρώπους που
απομακρύνθηκαν από τον Θεό. Και αντί να αισθανθεί ικανοποίηση για την
τιμωρία τους, πονά γι' αυτούς.
Και τότε κάνει αυτό που η χριστιανική συνείδηση αιώνες τώρα συνδέει με το πρόσωπό της:
πρεσβεύει.
Δεν ζητά δικαιοσύνη. Ζητά έλεος.
Δεν λέει: «Καλά έπαθαν».
Παρακαλεί τον Θεό για εκείνους.
Στη
διήγηση που θυμάται ο Ντοστογιέφσκι, η Θεοτόκος πέφτει ενώπιον του
θρόνου του Θεού και παρακαλεί για όλους όσους είδε στον Άδη.
Και εδώ βρίσκεται ίσως το συγκλονιστικότερο σημείο.
Δεν παρακαλεί μόνο για τους «καλούς».
Δεν διαλέγει ποιος είναι άξιος του οίκτου της.
Πονά για τον άνθρωπο.
Είναι αυτό διδασκαλία της Εκκλησίας;
Εδώ χρειάζεται μεγάλη προσοχή.
Η
συγκεκριμένη αφήγηση είναι απόκρυφη. Δεν αποτελεί μέρος της Αγίας
Γραφής και δεν μπορούμε να παρουσιάζουμε τα γεγονότα που περιγράφει ως
ιστορικά ή ως δόγμα της Εκκλησίας.
Ούτε μπορούμε να
πούμε, στηριζόμενοι σε αυτήν, ότι η Παναγία κυριολεκτικά κατέβηκε στον
Άδη μετά την Κοίμησή της και παρέμεινε εκεί για κάποιο συγκεκριμένο
χρονικό διάστημα.
Άλλωστε ο Ντοστογιέφσκι την αναφέρει ως παλαιά «μοναστηριακή» ποιητική διήγηση.
Γιατί λοιπόν αξίζει να τη θυμηθούμε;
Γιατί ο μεγάλος Ρώσος συγγραφέας είδε μέσα σε αυτήν κάτι βαθύτερο:
το μυστήριο της συμπόνιας.
Της αγάπης που δεν μπορεί εύκολα να πει για κανέναν άνθρωπο:
«Αυτός χάθηκε. Δεν με ενδιαφέρει πλέον».
Και εδώ η εικόνα γίνεται τρομακτικά επίκαιρη.
Εμείς πόσο εύκολα καταδικάζουμε!
Πόσο εύκολα αποφασίζουμε ποιος αξίζει τον Παράδεισο και ποιος την κόλαση.












