
Λάμπρου Κ. Σκόντζου, Θεολόγου - Καθηγητού
Ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός αποτελεί μία από τις πλέον φωτεινές μορφές της Εκκλησίας και του Γένους.
Ιεραπόστολος,
διδάσκαλος, κήρυκας της μετανοίας και πατέρας του λαού, περιόδευσε σε
τόπους όπου η πνευματική άγνοια, η φτώχεια και οι δυσκολίες της εποχής
είχαν αφήσει βαθιά τα σημάδια τους.
Με λόγο απλό, ζωντανό και άμεσο,
κατόρθωσε να αγγίξει τις καρδιές των ανθρώπων και να αναζωπυρώσει μέσα
τους την πίστη και την ελπίδα.
Ιδιαίτερη θέση στην παράδοση και στη μνήμη του λαού κατέχει η προφητική διάσταση του έργου του.
Πολλά από όσα αποδίδονται στον Άγιο Κοσμά ως «προφητείες» διασώθηκαν μέσα από την προφορική παράδοση, τις διηγήσεις των ανθρώπων και τα λεγόμενα «διδαχάς» του.
Η Εκκλησία, ωστόσο, δεν προσεγγίζει τον
Άγιο πρωτίστως ως έναν άνθρωπο που προέβλεπε μελλοντικά γεγονότα, αλλά
ως έναν φωτισμένο εργάτη του Ευαγγελίου, του οποίου η πνευματική
διορατικότητα ήταν καρπός βαθιάς πίστεως, προσευχής και ασκήσεως.
Η προφητεία ως καρπός πνευματικής ζωής
Στην ορθόδοξη παράδοση, η προφητική χάρη δεν ταυτίζεται με την απλή πρόγνωση γεγονότων.
Ο αληθινός προφήτης είναι εκείνος που
βλέπει την πραγματικότητα μέσα από το φως του Θεού και καλεί τον άνθρωπο
να επιστρέψει στην αλήθεια Του.
Αυτό ακριβώς διακρίνουμε στη μορφή του
Αγίου Κοσμά. Ο λόγος του δεν ήταν ένας λόγος εντυπωσιασμού ούτε μια
προσπάθεια να ικανοποιήσει την ανθρώπινη περιέργεια για το μέλλον. Ήταν
λόγος αφυπνίσεως.
Όταν μιλούσε για όσα επρόκειτο να
συμβούν, ο σκοπός του ήταν να οδηγήσει τους ανθρώπους σε μετάνοια, σε
πνευματική εγρήγορση και σε εμπιστοσύνη προς τον Θεό.
Η προφητική του φωνή επομένως πρέπει να ιδωθεί μέσα στο συνολικό έργο της ιεραποστολής του.
Ο Άγιος δεν ήθελε ανθρώπους φοβισμένους απέναντι στο μέλλον, αλλά ανθρώπους ελεύθερους και σταθερούς στην πίστη.
«Θα έρθει καιρός…»
Πολλές από τις γνωστές ρήσεις του Αγίου Κοσμά έχουν συνδεθεί εκ των υστέρων με συγκεκριμένα ιστορικά γεγονότα.
Η περίφημη φράση «Θα έρθει καιρός…» επαναλαμβάνεται μέχρι σήμερα ως χαρακτηριστικό δείγμα της προφητικής του διορατικότητας.
Χρειάζεται, όμως, διάκριση. Η
αξιολόγηση τέτοιων ρήσεων απαιτεί προσοχή, διότι οι προφορικές
παραδόσεις μπορούν να μεταβάλλονται καθώς μεταδίδονται από γενιά σε
γενιά.
Δεν είναι ορθό να αποδίδουμε στον Άγιο
κάθε σύγχρονη ερμηνεία που κυκλοφορεί στο όνομά του, ούτε να
χρησιμοποιούμε τις προφητείες ως μέσο κινδυνολογίας.
Το ουσιώδες μήνυμα του Αγίου παραμένει βαθύτερο: ο άνθρωπος καλείται να μην επαναπαύεται.
Οι κοινωνίες μεταβάλλονται, οι ιστορικές συνθήκες αλλάζουν, οι ανθρώπινες βεβαιότητες ανατρέπονται.
Εκείνο όμως που παραμένει σταθερό είναι η ανάγκη της πίστεως, της μετανοίας και της κοινωνίας με τον Θεό.