Αυθεντική κοινωνία
«Τη τιμή αλλήλους προηγούμενοι»
Αγαπητοί μου αδελφοί,
Η αναφορά του Αποστόλου Παύλου στο
σημερινό αποστολικό ανάγνωσμα περιστρέφεται γύρω από ένα θέμα που
φαντάζει εξαιρετικά σύγχρονο και επίκαιρο. Γι’ αυτό και αξίζει να
ψηλαφήσουμε τα βαθύτερα μηνύματά του, επιχειρώντας να διεισδύσουμε στο
ουσιαστικό του περιεχόμενο.
Πρόκειται για το μεγάλο κεφάλαιο των
διαπροσωπικών σχέσεων. Ένα θεμέλιο από το οποίο εξαρτάται η ποιότητα
μιας κοινωνίας, οι θεσμοί που την διέπουν και, γενικότερα, η εύρυθμη
λειτουργία της.
Ιδιαίτερα η Εκκλησία έχει ως βασικό και
ειδοποιό γνώρισμά της την «κοινωνία των προσώπων»· δηλαδή, τη σχέση και
την επικοινωνία που αναπτύσσονται στους κόλπους της. Μάλιστα, η σχέση
αυτή έχει σταυρόσχημη μορφή, σύμφωνα με την πατερική γραμματεία:
διαθέτει μια κάθετη και μια οριζόντια διάσταση. Η κάθετη αφορά στη σχέση
του ανθρώπου με τον Θεό και η οριζόντια στη σχέση του με τον
συνάνθρωπο.
Δεν μπορεί να υπάρξει η μία δίχως την άλλη. Και στο βαθμό
που υπάρχει η μία συνυπάρχει και με την άλλη. Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης
είναι απόλυτος στην επισήμανσή του: όποιος ισχυρίζεται ότι αγαπά τον
Θεό, αλλά την ίδια στιγμή μισεί τον συνάνθρωπό του, είναι ψεύτης. Διότι,
χωρίς την αγάπη προς τον αδελφό, ούτε η αγάπη προς τον Θεό είναι
αληθινή.
Η αξία του ανθρωπίνου προσώπου
Ειδικότερα, στο σημερινό ανάγνωσμα, ο
Απόστολος των Εθνών μάς συνιστά, μεταξύ άλλων, να συναγωνιζόμαστε για το
ποιος θα δείξει τη μεγαλύτερη τιμή και εκτίμηση προς τον άλλον: «τη τιμή αλλήλους προηγούμενοι»
(Ρωμ. 12,10). Εξετάζοντας ευρύτερα το ζήτημα των ανθρωπίνων σχέσεων,
διαπιστώνουμε ότι αυτές, ανάλογα με την ποιότητά τους, είτε αναδεικνύουν
το ανθρώπινο πρόσωπο είτε το ακυρώνουν.
Ο άνθρωπος πλάστηκε για να υπάρχει ως
μοναδική προσωπικότητα, με τα δικά του ιδιαίτερα γνωρίσματα, και να
συνεισφέρει με την παρουσία του στην κοινότητα. Οφείλει να μην
αφομοιώνεται ισοπεδωτικά στα διάφορα κοινωνικά συστήματα, λειτουργώντας
ως ένας στείρος αριθμός, απογυμνωμένος από την εσωτερική του αξία. Η
μοναδικότητα του ανθρώπου διασφαλίζεται όταν διατηρεί τα ξεχωριστά
χαρίσματά του και όχι όταν μετατρέπεται σε μια παθητική μάζα.
Δεν είμαστε ένα απλό νούμερο σε ένα
απρόσωπο πλήθος, αλλά εικόνες του Θεού, με τη θεία σφραγίδα ανεξίτηλα
εγγεγραμμένη στη φύση μας. Σύμφωνα με την πατερική σοφία, μόνο ο
άνθρωπος από όλη την υλική κτίση πλάστηκε με τη δυνατότητα να δοξολογεί
συνειδητά τον Πλάστη και Δημιουργό του. Σε αυτόν αποκλειστικά δόθηκε το
ύψιστο προνόμιο του «κατ’ εικόνα». Προσδόθηκε, μάλιστα, τόση
τιμή στην ανθρώπινη φύση, ώστε με τη Σάρκωσή του ο Θεός Λόγος την
προσλαμβάνει, την αγιάζει και την θεώνει.