Τὸ πνεῦμα τῆς ἀργολογίας εἶναι ἡ ἄσκοπη καὶ μάταιη χρήση τοῦ λόγου, ὅταν ὁ ἄνθρωπος μιλᾷ χωρὶς διάκρισιν καὶ χωρὶς ὠφέλειαν.
Ὁ
ἄνθρωπος ποὺ κυριεύεται ἀπ’ αὐτό, σκορπίζει τὸν νοῦν του εἰς λόγια
πολλά, ἀλλὰ κενά, καὶ χάνει τὴν ἐσωτερικὴν ἡσυχίαν καὶ τὴν προσευχήν.
Ἡ
ἀργολογία γεννᾷ τὴν κατάκρισιν, τὴν φιλονικίαν καὶ τὴν ἀμέλειαν τῆς
ψυχῆς, διότι ὁ λόγος, ἀντὶ νὰ οἰκοδομεῖ, γίνεται αἰτία διασκορπισμοῦ καὶ
πτώσεως. Ἡ καρδία σκληραίνει καὶ ὁ νοῦς ἀδυνατεῖ νὰ στραφῇ πρὸς τὸν
Θεόν.
του Πρεσβυτέρου Νικολάου Γονιδάκη, Εφημ. Ι. Ν. Προφήτου Ηλιού Νέων Παγασών Βόλου
Τέταρτη
Κυριακή των Νηστειών, αγαπημένοι μου εν Χριστώ αδελφοί, και η πάνσοφη
Εκκλησία μας, προς ενίσχυσή μας, μετά την εορτή της Σταυροπροσκυνήσεως,
του μέσου ακριβώς της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής, έχει τοποθετήσει
τον εορτασμό του Μεγάλου και Οσίου Πατρός ημών Ιωάννου του Σιναΐτου,
συγγραφέως της γνωστής σε όλους μας Κλίμακος.
Η μεγάλη αυτή
μορφή της Εκκλησίας μας, με το προαναφερθέν έργο του, μάς καθοδηγεί στα
μονοπάτια της πνευματικής τελειότητος, της πορείας προς την ένωσή μας
με τον σωτήρα Χριστό. Άλλωστε, αδελφοί μου, αυτός είναι και ο καθ’
εαυτού στόχος όλης αυτής της Σαρακοστής και όλων των κατανυκτικών και
ασκητικών περιόδων, που η Εκκλησία μας θέτει, ώστε να επανεκκινήσουμε
και, με μια βαθιά ενδοσκόπηση του εαυτού μας, να αποτινάξουμε πάθη,
ιδιοτέλειες, μνησικακίες και όλα αυτά στο σύνολό τους, που μας κρατούν
στον βυθό της απωλείας, μη μπορώντας να ανασάνουμε την ελευθερία του
Θεού.
Ο Άγιός μας,
γεννημένος περίπου το 523 μ.Χ., πέρασε από όλα τα στάδια που πρέπει,
ώστε, να μας επιτραπεί ο όρος, «να ψηθεί», στον δρόμο των αρετών.
Γεννημένος από πλούσια και ευσεβή οικογένεια στη Συρία, έλαβε ανώτερη
μόρφωση και έπειτα σε ηλικία 16 ετών εγκαταβίωσε στο όρος Σινά,
υποτασσόμενος στον γέροντα Μαρτύριο. Ακολούθως, για 40 περίπου ολόκληρα
χρόνια, έζησε ως ερημίτης, με μόνη του ασχολία την προσευχή και τη
μελέτη των θείων κειμένων.
Τέλος, λίγο πριν της τελευτής του, σε ηλικία 75 ετών, εξελέγη ηγούμενος της Μονής της Αγίας Αικατερίνας, μετά από παρότρυνση των πατέρων, που είχαν καταλάβει το μεγάλο πνευματικό του μέγεθος, για 4 χρόνια. Παρά το σωματικό γήρας, η πάντοτε νεανική και ποθούσα την άσκηση ψυχή του επέλεξε να ξαναβρεθεί στην έρημο, όπου και παρέδωσε την αγία του ψυχή στα χέρια του Κυρίου μας, στα 80 του έτη.
Καθώς
διανύουμε το μέσον της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, η Εκκλησία μας προβάλλει
σήμερα μια ηγετική μορφή του ασκητισμού: τον Άγιο Ιωάννη τον Σιναΐτη,
τον συγγραφέα της «Κλίμακας».
Σε μια περίοδο που η
κόπωση του πνευματικού αγώνα μπορεί να κάνει την εμφάνισή της, η
παρουσία του Αγίου λειτουργεί ως οδοδείκτης και πηγή έμπνευσης.
Η Πρόκληση της Ανάβασης
Η ζωή του Χριστιανού δεν είναι μια στάσιμη κατάσταση, αλλά μια διαρκής δυναμική πορεία.
Ο
Άγιος Ιωάννης μας κληροδότησε 30 «σκαλοπάτια» αρετών, υπενθυμίζοντάς
μας ότι η πνευματική τελείωση δεν επιτυγχάνεται με άλματα, αλλά με
υπομονή, επιμονή και ταπεινή καθημερινή προσπάθεια.
«Ανάβετε, ανάβετε με προθυμία, τοποθετώντας στην καρδιά σας τις αναβάσεις.»
Τα Σκαλοπάτια της Δικής μας Ζωής
«῎Απιστη γενιά!» ἀποκρίθηκε ὁ ᾿Ιησοῦς. «῝Ως πότε θὰ εἶμαι μαζί σας; Πόσον καιρὸ ἀκόμη θὰ σᾶς ἀνέχομαι; Φέρτε μου ἐδῶ τὸ παιδί». ᾿Εκεῖνοι τοῦ τὸ ἔφεραν.
«Μέχρι πότε θα σας ανέχομαι;», αναρωτιέται ο Χριστός, όταν, μετά τη μεταμόρφωσή του στο όρος Θαβώρ, βλέπει τους μαθητές του να μην μπορούν να γιατρέψουν ένα νέο παιδί από την επιληψία, που δεν ήταν συνέπεια ιατρικού προβλήματος, αλλά από επιρροή δαιμονικού πνεύματος.
Ο πατέρας του παιδιού, επειδή ο Ιησούς έλειπε, δοκιμάζει να βρει τη γιατρειά του παιδιού του, σημάδι της λαχτάρας του πατέρα να δει τον γιο του ελεύθερο από το κακό, να μην αισθάνεται τον φόβο του θανάτου για ένα παλικάρι στο οποίο ο δαίμονας επιβάλλει μαρτύρια, κάνοντάς το να κυλιέται, να αφρίζει, να πέφτει στη φωτιά και στο νερό, για να βασανίζει τόσο το ίδιο όσο και τον πατέρα του. Παρακαλεί ο πατέρας τους μαθητές, αλλά νιώθει την έλλειψή τους, όπως κι εκείνοι. Χωρίς την παρουσία του Χριστού, η πνευματική δύναμη των μαθητών είναι ανύπαρκτη. Ό,τι έχουν, είναι χάρις.
Κι ο Χριστός αναρωτιέται μέχρι πότε θα ανέχεται τους ανθρώπους οι οποίοι νομίζουν, επικαλούμενοι το όνομά Του και την παρουσία Του, ότι είναι ικανοί να νικήσουν το κακό, να δώσουν ζωή στους άλλους, να γίνουν πρωταγωνιστές. Τους έχει πει και μας έχει πει ότι χωρίς Εκείνον, δεν μπορούν να κάνουν τίποτα (Ιωάν. 15,5). Όμως και εκείνοι κι εμείς, όντας κοντά Του, νομίζουμε ότι δεν Τον χρειαζόμαστε.
Ὁ Ἅγιος Ἱερομάρτυς Βασίλειος ἔζησε καὶ μαρτύρησε κατὰ τοὺς χρόνους τοῦ αὐτοκράτορα Ἰουλιανοῦ τοῦ Παραβάτου (361 – 363 μ.Χ.) καὶ ἐπὶ ἡγεμόνος Ἀγκύρας Σατορνίνου ἢ Σατορνίλου.
Οἱ εἰδωλολάτρες τὸν διέβαλαν στὸν ἔπαρχο ὅτι εἰρωνευόταν καὶ κατηγοροῦσε τὶς ἐνέργειες τοῦ Ἰουλιανοῦ καὶ τὴν εἰδωλολατρικὴ θρησκεία. Γι’ αὐτὸ συνελήφθη καί, ἀφοῦ δὲν πείσθηκε νὰ ἀρνηθεῖ τὸν Χριστό, βασανίσθηκε.
Ὅταν, λίγες ἡμέρες ἀργότερα, ἔφθασε στὴν Ἄγκυρα ὁ Ἰουλιανός, ὁδήγησαν τὸν Ἅγιο Βασίλειο ἐνώπιόν του. Ὁ αὐτοκράτορας τὸν ρώτησε ἂν ἀρνεῖται τὸν Χριστό.
Ὁ Ἅγιος μὲ πνευματικὴ ἀνδρεία τοῦ ἀπάντησε ὅτι πιστεύει μόνο στὴν Τριαδικὴ Θεότητα καὶ λατρεύει τὸν Ἰησοῦ Χριστό.
Μετὰ τὴν ἀπάντηση αὐτὴ ὁ βασιλέας ἔδωσε ἐντολὴ στὸν κόμητα Φλαβέντιο νὰ ἀποκόψει λουρίδες δέρματος ἀπὸ τὸ σῶμα τοῦ Ἁγίου.
Ὁ Ἅγιος ἅρπαξε μὲ δύναμη μία λουρίδα τοῦ δέρματός του, τὴν ἀπέσπασε ἀπὸ τὸ σῶμα του καὶ τὴν ἔριξε στὸ πρόσωπο τοῦ Ἰουλιανοῦ.
Η ταπείνωση που μακαρίζει ο Ιησούς δεν είναι ούτε δειλία ούτε έλλειψη προσωπικότητας.
Είναι η μόνη δύναμη που δεν χρειάζεται να επιδειχθεί, η μόνη σιγουριά που δεν αναζητά επιβεβαίωση.
Είναι η στάση εκείνου που ξέρει πως δεν κατέχει την αλήθεια, αλλά υπηρετεί την αλήθεια.
Που δεν επιβάλλει την θέλησή του, αλλά αφήνει χώρο να αναπνεύσει ο άλλος.
Που δεν χτίζει τείχη, αλλά ανοίγει πόρτες.
Και
όπως η πραότητα είναι η ιδιότητα εκείνων που δεν χρειάζεται να
κυριαρχήσουν για να υπάρξουν, έτσι και η υπόσχεση ότι «αυτοί θα
κληρονομήσουν την γη» αποκτά σήμερα μιαν άλλη, πιο επείγουσα διάσταση.
Δεν
θα την κληρονομήσουν όσοι την κατακτούν με την βία, όσοι την
εκμεταλλεύονται σαν να είναι αποθήκη αναλώσιμων αγαθών, όσοι την πουλούν
και την αγοράζουν σαν εμπόρευμα.
Δεν θα την κληρονομήσουν οι αλαζόνες που βλέπουν τον πλανήτη ως πρώτη ύλη για τα σχέδιά τους.
Θα
την κληρονομήσουν όσοι σκύβουν να ακούσουν το χώμα πριν σπείρουν. Όσοι
νοιάζονται για τα ενεργειακά της αποθέματα όχι σαν επενδυτές αλλά σαν
φύλακες.
Κλίμακες αιώνιας ανάβασης
«Έρωτι και πυρί θείας αγάπης πυρπολούμενος»
Αληθινό πρότυπο ζωής, αυθεντικής πίστης και αιώνιας μαρτυρίας, είναι ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακας, τη μνήμη του οποίου όρισε να τιμά η Εκκλησία μας τη Δ΄ Κυριακή των Νηστειών.
Το πνευματικό αυτό ανάστημα, δεν ήταν τίποτε άλλο παρά ένας ταπεινός ασκητής. Έπλεε όμως μέσα στο πέλαγος της θείας Χάριτος. Ήταν ο κατ’ εξοχήν ασκητής του θεοβάδιστου όρους Σινά.
Το ανάστημα του
Για το σημερινό άνθρωπο και τους σύγχρονους ρυθμούς της ζωής, ίσως η προβολή ενός ασκητή, του εκτοπίσματος του Ιωάννη της Κλίμακας, να φαντάζει ως κάτι το παράδοξο και «τρελό». Πώς μπορεί να εναρμονίζονται τα βαθύτερα μηνύματα που εκπέμπει η ασκητική αυτή μορφή με το σύγχρονο τρόπο ζωής;,
Με τη μετάνοια και τα δάκρυα, με τη νηστεία και την πνευματική άσκηση, δείχνει μια πορεία εντελώς αντίθετη απ’ εκείνη που υπαγορεύει το δήθεν σύγχρονο και εξελιγμένο πνεύμα της εποχής μας.
Μέσα από τις αυθεντικές πηγές της Ορθόδοξης Παράδοσης, η ασκητική ζωή δεν είναι τίποτε άλλο, παρά η υπέρβαση του ατομισμού, ο εν χάριτι Θεού αγώνας για να καταστεί ο άνθρωπος Χριστοειδής και χαριτωμένη ύπαρξη, στην πιο τιμημένη μορφή της. Το ορθόδοξο ήθος είναι στη βαθύτερη ουσία του ασκητικό, γιατί ισορροπεί στη σωστή αξιολόγηση και ιεράρχηση των πραγμάτων.
Επειδή η πνευματική ωριμότητα και τελείωση δεν είναι τελικά καρπός των προσπαθειών του ανθρώπου αλλά κατ’ εξοχήν δωρεά του Αγίου Πνεύματος, γι’ αυτό και η άσκηση αυτή καθ’ εαυτή ποτέ δεν αποβαίνει σκοπός, αλλά το μέσο που οδηγεί στην απόκτηση της δωρεάς και της χάρης του Θεού. Αυτό φαίνεται και από το περιεχόμενο του περίφημου έργου του Ιωάννη, που το ονόμασε «Κλίμακα». Με τον αγώνα και την πνευματική άσκηση, σκαλί-σκαλί και βήμα-βήμα, ο άνθρωπος εγκολπώνεται την αρετή και αποτάσσεται την κακία.
Το περιεχόμενο της «Κλίμακας» είναι τόσο ψυχωφελές, που αναδεικνύεται σε αληθινή πυξίδα ζωής. Είναι ένα από τα ωραιότερα και πιο ψυχωφελή συγγράμματα που βγήκαν από ανθρώπινη γραφίδα. Με ύφος λιτό και σοβαρό, αποφθεγματικό και στοχαστικό, που έχει όμως μέσα του ένα δυναμισμό και μια ανείπωτη γλυκύτητα που γοητεύει και συναρπάζει, κατηχεί, οδηγεί, στηρίζει, ηλεκτρίζει την ψυχή των πιστών.
Τους βοηθά να ατενίσουν προς τα πάνω και ν’ ανέβουν την κλίμακα των αρετών, της αγιότητας και της θέωσης. «Ανεβαίνετε, ανεβαίνετε, αδελφοί, αναβάσεις προθύμως εν τη καρδία διατιθέμενοι … είπερ η αγάπη εστίν ο Θεός».
Με αφορμή τη συμπλήρωση είκοσι (20) ετών από την Ενθρόνιση του Σεβασμιωτάτου κ. Σεραφείμ στην Ιερά Μητρόπολη Πειραιώς, πραγματοποιήθηκε τηνς Πέμπτη 19 Μαρτίου 2026 «Θρησκευτικό Ορατόριο» στον Καθεδρικό Ιερό Ναό Αγίας Τριάδος Πειραιώς.
Στο Ορατόριο συμμετείχε η Βυζαντινή Χορωδία «Οι Μαΐστορες της Ψαλτικής Τέχνης», του Ιερού Ναού Αγίου Σπυρίδωνος Πολιούχου Πειραιώς, υπό τη διεύθυνση του κ. Αχιλλέα Χαλδαιάκη, Καθηγητού του Ε.Κ.Π.Α. και η Ευρωπαϊκή Χορωδία του Μητροπολιτικού Ιερού Ναού Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης Πειραιώς, υπό την διεύθυνση του κ. Θεμιστοκλή Σερμιέ.
Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Πειραιώς κ. Σεραφείμ, με ιδιαίτερη συγκίνηση και βαθύ αίσθημα ταπεινώσεως, απευθύνοντας ευχαριστήριο λόγο κατά την ολοκλήρωση του ορατορίου, ανέφερε πως, όταν του ανακοινώθηκε η πρόθεση διοργάνωσης εκδηλώσεων προς τιμήν της συμπληρώσεως εικοσαετούς Ποιμαντορίας του στην Ιερά Μητρόπολη Πειραιώς, εκφράστηκε αρνητικά, καθώς, όπως υπογράμμισε, στην Εκκλησία δεν χωρεί ανθρώπινος απολογισμός έργου, διότι όλα αποτελούν δωρεές του Θεού.
«Υψώθηκε ενώπιόν μου μία αρχή, η οποία πηγάζει από την Αγία μας δισχιλιετή Πατερική παράδοση, αλλά και από τον αύθιτο λόγο του Παναγίου Κυρίου της Εκκλησίας μας, ότι απολογισμός έργου δεν χωρεί στην Εκκλησία του Θεού», είπε χαρακτηριστικά ο Σεβασμιώτατος, ενώ επικαλούμενος τον λόγο του Αποστόλου των Εθνών Παύλου «Τί έχεις ὃ οὐκ ἔλαβες;», τόνισε ότι κάθε χάρισμα, κάθε διακονία και κάθε προσφορά πηγάζουν από την άπειρη αγάπη και το έλεος του Θεού. «Ό,τι έχουμε, ό,τι είμεθα, ό,τι εκφράζουμε αποτελούν δωρεές του Παναγίου Κυρίου μας», πρόσθεσε.
Χαρακτήρισε την επέτειο αυτή ως ευκαιρία προσωπικής ευχαριστίας προς τον Θεό, ενώπιον του λαού Του, εκφράζοντας παράλληλα δημόσια ένα «ευχαριστώ» που, όπως σημείωσε, επιθυμεί να συνοδεύει την πορεία του έως το τέλος της ζωής του.
Δεν φυλά πια την πύλη της Εδέμ
η πύρινη ρομφαία·
γιατί πάνω της έπεσε
ένα παράδοξο σβήσιμο:
το ξύλο του Σταυρού.
Του θανάτου το κεντρί συντρίφτηκε,
η νίκη του Άδη γκρεμίστηκε.
Και στάθηκες, Σωτήρα μου,
φωνάζοντας σε όσους βρίσκονται στον Άδη:
«Μπείτε ξανά στον Παράδεισο».
*
Στον Γολγοθά
τρεις σταυρούς έστησε ο Πιλάτος:
δύο για τους ληστές
και έναν για τον Ζωοδότη.
Όταν τον είδε ο Άδης,
φώναξε στους υπηρέτες και στις δυνάμεις του:
«Ω λειτουργοί και δυνάμεις μου,
ποιος είναι που κάρφωσε
καρφί στην καρδιά μου;
Λυπήθηκε τα άλογα ο Δίας και δεν λυπήθηκε το παλληκάρι
που σκοτώθηκε, διαμαρτυρία δραματικότατη για την ανεπάρκεια
των θεών, για την απανθρωπιά των θεών απέναντι στους ανθρώπους.
Ὁ Ὅσιος Ἰάκωβος ὁ Ὁμολογητὴς ἀκολούθησε τὸν ἀσκητικὸ βίο ἀπὸ πολὺ μικρὴ ἡλικία.
Ἔγινε μοναχός, ἀφοῦ προηγουμένως εἶχε ἤδη προετοιμάσει τὸν ἑαυτό του μὲ νηστεία, ἀγρυπνία, προσευχὴ καὶ τὴν μελέτη τῶν Θείων Γραφῶν καὶ μετέπειτα ἀξιώθηκε νὰ ἀνέλθει στὸ Ἐπισκοπικὸ ἀξίωμα.
Στὰ χρόνια τῶν ἀσεβῶν εἰκονομάχων, ἐπειδὴ ἐξαναγκάστηκε ἀπὸ ἐκείνους νὰ ἀρνηθεῖ τὴν προσκύνηση τῶν Ἁγίων καὶ σεπτῶν εἰκόνων καὶ ἐπειδὴ δὲν πρόδωσε τὴν πατρώα εὐσέβεια, ὑπέμεινε πολλοὺς πειρασμούς, ἐξορίες καὶ ἄλλες κακουχίες, ποὺ ἐπινόησαν ἐναντίων του οἱ ἀσεβεῖς.
Στὴν συνέχεια παράδωσε
τὴν μακάρια ψυχή του στὰ χέρια τοῦ Θεοῦ, γιὰ τὸν Ὁποῖο ἀγωνίσθηκε μέχρι
τὸν θάνατο μὲ προθυμία καὶ ἱερὸ ζῆλο. Γι’ αὐτὸ καὶ ὀνομάζεται
Ὁμολογητής.
Ὁ
Ἅγιος Θεόδωρος ὁ Στουδίτης, ἀναφέρει κάποιον Ὁμολογητὴ Ἰάκωβο, ὁ ὁποῖος
πέθανε τὸ ἔτος 818 μ.Χ., ἀλλὰ δὲν ἀναφέρει ὅτι ἦταν Ἐπίσκοπος.
Ἀπολυτίκιον. Ἦχος πλ. α’. Τὸν συνάναρχον Λόγον.
Ἐγκρατείᾳ
ἐκλάμψας Πάτερ Ἰάκωβε, ὡς Ἱεράρχης τοῦ Λόγου καὶ ἀληθὴς λειτουργός,
ὠρθοτόμησας πιστῶς λόγον τὸν ἔνθεον· οὗπερ τὴν χάριν βεβαιῶν, δι’ ἀγώνων
εὐαγῶν, ἐδίδαξας προσκυνεῖσθαι, τὴν τοῦ Σωτῆρος Εἰκόνα· ᾧ καὶ
πρεσβεύεις ὑπὲρ πάντων ἡμῶν.
Τεῖχος εἶ τῶν παρθένων,
Θεοτόκε Παρθένε,
καὶ πάντων τῶν εἰς σὲ προστρεχόντων.
Ὁ γὰρ τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς,
κατεσκεύασέ σε ποιητής, Ἄχραντε,
οἰκήσας ἐν τῇ μήτρα σου,
καὶ πάντας σοι προσφωνεῖν διδάξας·
Χαῖρε, ἡ στήλη τῆς παρθενίας,
χαῖρε, ἡ πύλη τῆς σωτήριας.
Χαῖρε, ἀρχηγὲ νοητῆς ἀναπλάσεως,
χαῖρε, χορηγὲ θεϊκῆς ἀγαθότητος.
