Μας βλέπουν άραγε οι κεκοιμημένοι απ' τον ουρανό;

  

Το ερώτημα αν οι κεκοιμημένοι μας βλέπουν και μας ακούν είναι κεντρικό στην Ορθόδοξη παράδοση και πνευματικότητα. Σύμφωνα με τη διδασκαλία των Πατέρων της Εκκλησίας και τα λειτουργικά κείμενα, η απάντηση είναι καταφατική, αλλά με έναν τρόπο πνευματικό και όχι υλικό.
​
​Η Ορθόδοξη Εκκλησία διδάσκει ότι ο θάνατος δεν χωρίζει τα μέλη της. Υπάρχει μια «μυστική κοινωνία» μεταξύ των ζώντων (Στρατευόμενη Εκκλησία) και των κεκοιμημένων (Θριαμβεύουσα Εκκλησία). Όπως αναφέρει ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, η αγάπη δεν τελειώνει με τον θάνατο, και οι δεσμοί της προσευχής παραμένουν ακατάλυτοι.

​Πώς μας βλέπουν; (Η Χάρη του Αγίου Πνεύματος)

​Σύμφωνα με τον Όσιο Σιλουανό τον Αθωνίτη, οι κεκοιμημένοι (και ιδιαίτερα οι Άγιοι ) βλέπουν τα επίγεια μέσω του Αγίου Πνεύματος. ​«Οι Άγιοι εν Αγίω Πνεύματι βλέπουν τη ζωή μας και τις ανάγκες μας. Ακούν τις προσευχές μας γιατί βρίσκονται μέσα στο φως του Θεού, όπου δεν υπάρχουν αποστάσεις».

​​Στα κείμενα των Νεκρώσιμων Ακολουθιών (όπως αυτά που συνέγραψε ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός), φαίνεται ότι η ψυχή διατηρεί τη μνήμη και τη συνείδηση. Οι κεκοιμημένοι μας αγαπούν, ενδιαφέρονται για την πνευματική μας πρόοδο και προσεύχονται για εμάς, όπως εμείς προσευχόμαστε για εκείνους.

​Ο Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης έλεγε χαρακτηριστικά ότι οι κεκοιμημένοι έχουν μια «ευγενική αγωνία» για εμάς. Παρομοίαζε την κατάστασή τους με κάποιον που βρίσκεται σε ένα υπερυψωμένο σημείο και βλέπει εμάς που περπατάμε στον δρόμο: ​Μας βλέπουν όταν κινδυνεύουμε πνευματικά. ​Χαίρονται όταν κάνουμε το καλό. ​Αισθάνονται την ανακούφιση όταν κάνουμε ελεημοσύνες και προσευχές στο όνομά τους.

​Συνοπτικά :

​Η ορθόδοξη βιβλιογραφία (όπως η «Κλίμαξ» του Αγίου Ιωάννου του Σιναΐτου ή τα συγγράμματα του Μεγάλου Βασιλείου) συγκλίνει στο ότι:
​Η ψυχή δεν κοιμάται, αλλά βρίσκεται σε μια κατάσταση αναμονής, διατηρώντας την αγάπη για τους οικείους της.
​Μας βλέπουν όχι με τα μάτια του σώματος, αλλά με τα «μάτια της ψυχής» μέσω της θείας χάριτος.
​Η προσευχή είναι το «τηλέφωνο» επικοινωνίας μεταξύ των δύο κόσμων.