Τι προβλέπει η κανονική παράδοση της Ορθοδόξου Εκκλησίας;
Πολλοί πιστοί μάς ρωτούν εάν ένας ιερέας μπορεί να τελέσει δύο Θείες Λειτουργίες την ίδια ημέρα, ιδιαίτερα όταν εξυπηρετεί περισσότερες από μία ενορίες ή όταν υπάρχουν αυξημένες λειτουργικές ανάγκες.
Είναι ένα σημαντικό ερώτημα, το οποίο χρειάζεται να αντιμετωπίζεται με σεβασμό προς την κανονική τάξη και την ιερότητα του Μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας.
Η απάντηση είναι ότι, σύμφωνα με τον γενικό κανόνα της Ορθοδόξου Εκκλησίας, ο ίδιος ιερέας τελεί μία Θεία Λειτουργία κατά την ίδια λειτουργική ημέρα.
Η αρχή αυτή δεν αποτελεί απλώς μια πρακτική διευθέτηση, αλλά συνδέεται με τη βαθύτερη θεολογική σημασία της Θείας Λειτουργίας.
Η Θεία Ευχαριστία είναι το κέντρο της εκκλησιαστικής ζωής. Δεν αποτελεί μια συνηθισμένη θρησκευτική τελετή, την οποία μπορούμε να επαναλαμβάνουμε κατά βούληση, αλλά το κορυφαίο Μυστήριο της Εκκλησίας, μέσα από το οποίο οι πιστοί μετέχουν στο Σώμα και το Αίμα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού.
Τι προβλέπει η εκκλησιαστική παράδοση;
Η λειτουργική παράδοση της Ορθοδόξου Εκκλησίας διαφυλάσσει την αρχή της μίας Θείας Ευχαριστίας κατά την ίδια λειτουργική ημέρα από τον ίδιο λειτουργό.
Η αρχή αυτή συνδέεται με την ενότητα της ευχαριστιακής συνάξεως και με τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του Μυστηρίου.
Παράλληλα, στην εκκλησιαστική κανονική παράδοση διατυπώνεται και ο περιορισμός της μίας Θείας Λειτουργίας στην ίδια Αγία Τράπεζα κατά την ίδια ημέρα.
Πρόκειται για δύο συναφείς, αλλά διακριτές αρχές: η μία αφορά τον λειτουργό και η άλλη την Αγία Τράπεζα.
Επομένως, το γεγονός ότι υπάρχουν δύο διαφορετικοί Ιεροί Ναοί δεν σημαίνει πως ο ίδιος ιερέας μπορεί αυτομάτως να τελέσει δύο Θείες Λειτουργίες.
Τι συμβαίνει όταν ένας ιερέας εξυπηρετεί περισσότερες ενορίες;
Είναι γνωστό ότι σε πολλές περιοχές, ιδιαίτερα σε μικρά χωριά και απομακρυσμένες κοινότητες, ένας ιερέας καλείται να εξυπηρετεί περισσότερους από έναν Ιερούς Ναούς.
Οι ποιμαντικές ανάγκες είναι πραγματικές και πολλές φορές ιδιαίτερα αυξημένες.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μπορεί ο ιερέας, με δική του πρωτοβουλία, να τελεί δύο Θείες Λειτουργίες την ίδια λειτουργική ημέρα.
Για παράδειγμα, δεν προβλέπεται κατά τον γενικό κανόνα να λειτουργήσει το πρωί σε έναν Ιερό Ναό και αμέσως μετά να μεταβεί σε άλλον για να τελέσει δεύτερη Θεία Λειτουργία.
Η συνήθης λύση είναι να υπάρξει κατάλληλος προγραμματισμός ή να εξυπηρετηθεί η δεύτερη ενορία από άλλον ιερέα.
Υπάρχουν εξαιρέσεις;
Η Εκκλησία γνωρίζει και την έννοια της ποιμαντικής οικονομίας.
Σε εξαιρετικές περιστάσεις, όταν υπάρχουν σοβαρές και ιδιαίτερες ποιμαντικές ανάγκες, ενδέχεται να επιτραπεί παρέκκλιση από τη συνήθη λειτουργική τάξη.
Μια τέτοια εξαίρεση όμως δεν αποτελεί προσωπική επιλογή του ιερέα ούτε γενική άδεια για την επανάληψη της Θείας Λειτουργίας.
Ανήκει στην αρμοδιότητα του οικείου Επισκόπου, ο οποίος έχει την ευθύνη της διαφυλάξεως της εκκλησιαστικής τάξεως και της ποιμαντικής μέριμνας του λαού του Θεού.
Η οικονομία εφαρμόζεται με διάκριση και για συγκεκριμένο λόγο. Δεν καταργεί τον γενικό κανόνα της Εκκλησίας.
Γιατί υπάρχει αυτός ο περιορισμός;
Η απάντηση βρίσκεται πρωτίστως στη θεολογία της Θείας Ευχαριστίας.
Η Θεία Λειτουργία δεν είναι μια προσωπική θρησκευτική πράξη του ιερέα, αλλά η σύναξη ολόκληρης της Εκκλησίας γύρω από τον Χριστό.
Ο Απόστολος Παύλος μας υπενθυμίζει:
«Ὅτι εἷς ἄρτος, ἓν σῶμα οἱ πολλοί ἐσμεν· οἱ γὰρ πάντες ἐκ τοῦ ἑνὸς ἄρτου μετέχομεν». (Α΄ Κορ. 10,17)
Δηλαδή, επειδή υπάρχει ένας άρτος, εμείς οι πολλοί αποτελούμε ένα σώμα, αφού όλοι μετέχουμε από τον ίδιο άρτο.
Η Θεία Ευχαριστία εκφράζει ακριβώς αυτή την ενότητα του Σώματος του Χριστού.
Γι' αυτό η Εκκλησία αντιμετωπίζει την τέλεσή της με ιδιαίτερη ευλάβεια, υπευθυνότητα και σεβασμό προς την παράδοσή της.
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι πιστοί;
Αγαπητοί μου αδελφοί,
Είναι φυσικό και ευλογημένο να επιθυμούμε να τελείται συχνά η Θεία Λειτουργία στους Ιερούς Ναούς μας.
Η συμμετοχή στη Θεία Ευχαριστία αποτελεί πηγή πνευματικής ζωής, αγιασμού και ενότητος με τον Χριστό.
Χρειάζεται όμως να κατανοούμε ότι οι ιερείς δεν ενεργούν ανεξάρτητα από την κανονική τάξη της Εκκλησίας.
Ο σεβασμός στους Ιερούς Κανόνες δεν είναι μια τυπική υποχρέωση. Αποτελεί έκφραση εκκλησιαστικής συνειδήσεως, υπακοής και ευθύνης απέναντι στο Ιερό Μυστήριο που διακονούμε.
Συμπερασματικά:
Ο ίδιος ιερέας, κατά τον γενικό κανόνα της Ορθοδόξου Εκκλησίας, τελεί μία Θεία Λειτουργία την ίδια λειτουργική ημέρα.
Η ύπαρξη διαφορετικών Ιερών Ναών δεν αναιρεί αυτή την αρχή.
Οποιαδήποτε εξαιρετική παρέκκλιση εξετάζεται από την αρμόδια εκκλησιαστική αρχή και δεν μπορεί να αποφασίζεται αυθαίρετα.
Ας θυμόμαστε πάντοτε ότι η Θεία Λειτουργία δεν είναι θέμα αριθμού τελετών ή εξυπηρετήσεως ενός προγράμματος. Είναι το Μυστήριο των Μυστηρίων, η καρδιά της Εκκλησίας μας, η ζωντανή συνάντηση του ανθρώπου με τον Χριστό.
Γι' αυτό και η τέλεσή της απαιτεί όχι μόνο ευλάβεια και προετοιμασία, αλλά και πιστότητα στην ιερή παράδοση της Εκκλησίας.
Με πατρική αγάπη και ευχές,
Πρωτοπρεσβύτερος π. Δημήτριος Αργύρης
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου