Στην ανακοινωση των αποτελεσμάτων

  

Κάθε καλοκαίρι, λίγο πριν η ζωή σιγήσει κάτω απ’ τη χλιαρή ανάσα του Αυγούστου, μια ημέρα ξεχωρίζει: η ημέρα ανακοίνωσης των βαθμολογιών των υποψηφίων για τα ΑΕΙ. Στιγμή κομβική, φορτισμένη με το αμφίσημο συναίσθημα της χαρμολύπης μιας γλυκόπικρης συγκίνησης, όπου η χαρά της δικαίωσης συναντά τη λύπη της ματαίωσης. Είναι μια μέρα που καθρεφτίζει όχι μόνο την εκπαιδευτική πορεία μιας χρονιάς, αλλά και την κοινωνική αφήγηση μιας ολόκληρης εποχής.

Από τη μία πλευρά, οι επιτυχόντες, δικαιωμένοι από τον επίμοχθο αγώνα τους, βαδίζουν το μονοπάτι της γνώσης με ενθουσιασμό και ελπίδα. Από την άλλη, οι «αποτυχόντες», είτε εξαιτίας μιας αστοχίας είτε λόγω μιας άτυχης στιγμής, έρχονται αντιμέτωποι με τη δυσκολία της αποδοχής και την πίεση μιας κοινωνίας που εξακολουθεί να μετρά τον άνθρωπο με αριθμούς και αποτελέσματα. Και κάπου ανάμεσα τους, οι ενδιάμεσοι: εκείνοι που πέτυχαν, αλλά όχι εκεί που ονειρεύονταν. Κουβαλούν μέσα τους ένα περίεργο βάρος: τη χαρά της εισόδου, σκιασμένη από τον ίσκιο της ματαιωμένης προσδοκίας.

Όμως, πέρα από τα νούμερα, πέρα από τις λίστες επιτυχόντων, πέρα από τις σχολές και τα μόρια, αυτό που τελικά αξιολογείται είναι ο αγώνας, όχι μόνο ως διαδικασία μαθησιακής προσπάθειας, αλλά ως ηθική στάση ζωής. Το να παλεύεις, να ελπίζεις, να επιμένεις, ακόμα κι όταν όλα μοιάζουν αντίξοα, είναι η βαθύτερη μορφή εκπαίδευσης. Γιατί η αληθινή παιδεία δεν προσφέρεται μόνο από τα πανεπιστημιακά αμφιθέατρα· προσφέρεται σε κάθε στιγμή συνειδητής προσπάθειας στο να γίνεις καλύτερος άνθρωπος.

Η κοινωνία, δυστυχώς, συχνά αλλοιώνει το νόημα της επιτυχίας, υποτάσσοντας την σε ωφελιμιστικές επιταγές. Οι κακεντρεχείς προφητείες του τύπου «σερβιτόρος θα γίνεις» ή «δεν έχουν καμία αξία τα ελληνικά πανεπιστήμια» είναι φτηνές αναγωγές ενός κυνισμού που προβάλλει την αποτυχία ως νομοτέλεια. Αυτοί οι «γραφικοί» τύποι, εγκλωβισμένοι στο δικό τους αδιέξοδο, επιλέγουν τη χλεύη αντί για την ενθάρρυνση, ξεχνούν όμως πως το μέλλον δεν προδικάζεται από βαθμούς, αλλά από οράματα.

Το πανεπιστήμιο, όσο κι αν έχει φθαρεί από εσωτερικά και εξωτερικά προβλήματα, παραμένει ένα προπύργιο γνώσης, ένα εργαστήρι ανθρωπισμού. Δεν είναι μόνο χώρος επαγγελματικής προετοιμασίας είναι, κυρίως, χώρος ύπαρξης. Εκεί, οι νέοι έρχονται σ’ επαφή με τις ιδέες, την αμφισβήτηση, τη δημιουργία, τον άλλο άνθρωπο. Καθώς εμβαθύνουν στη μελέτη της επιστήμης ή της τέχνης, εμβαθύνουν ταυτόχρονα και στην κατανόηση του εαυτού τους. Είναι μια πνευματική μέθεξη, όπου ο αισθητός κόσμος διαλέγεται με τον κόσμο των ιδεών.

Όμως το πιο ουσιώδες που προσφέρει η εκπαιδευτική διαδρομή είναι η συναντίληψη: το να μπορεί κανείς να αναγνωρίσει τον εαυτό του ως μέρος ενός ευρύτερου συνόλου. Μέσα από τη γνώση και τη συναναστροφή, διαμορφώνεται το συλλογικό «εμείς», που αντιμάχεται τον ατομισμό, την αδιαφορία, τη στείρα ανταγωνιστικότητα. Κάθε φοιτητής, πέρα από το πτυχίο, κρατά στο τέλος της διαδρομής του αν έχει πραγματικά μαθητεύσει, ένα πολύτιμο εφόδιο: την ικανότητα να σκέφτεται, να αμφιβάλλει, να ονειρεύεται.

Αναμφίβολα, όσοι δεν πέτυχαν φέτος, αισθάνονται τη γη να χάνεται κάτω από τα πόδια τους. Όμως η ζωή δεν είναι μία και μόνη ευκαιρία. Ο αγώνας είναι μαραθώνιος, όχι σπριντ. Στην πραγματικότητα, δεν αποτυγχάνει κανείς επειδή δεν μπήκε σε μια σχολή· αποτυγχάνει μόνο αν εγκαταλείψει τα όνειρα του. Η δεύτερη ευκαιρία είναι συστατικό στοιχείο της ζωής, όχι παραχώρηση. Πολλοί σπουδαίοι άνθρωποι πέτυχαν όχι στην πρώτη, αλλά στη δεύτερη, τρίτη ή και πολλοστή προσπάθεια, γιατί κατάλαβαν πως η αξία δεν βρίσκεται μόνο στο αποτέλεσμα, αλλά στον καλό αγώνα, όπως τον ήθελαν οι αρχαίοι.

Η εποχή μας έχει ανάγκη από νέους που σκέφτονται, που δημιουργούν, που οραματίζονται έναν καλύτερο κόσμο. Αντί να πειθαρχούν σε έναν μονότονο λόγο μηδενισμού, ας γίνουν οι ίδιοι η ελπίδα που επιθυμούν. Γιατί αν υπάρχει κάτι που μπορεί να μεταμορφώσει την πραγματικότητα, αυτό είναι η πίστη ότι τα πράγματα μπορούν να αλλάξουν και η πίστη αυτή, καλλιεργείται στη μάχη, όχι στην παραίτηση.

Καλό ξεκίνημα, λοιπόν, σ’ όσους ανοίγουν νέα φτερά. Συγχαρητήρια σε όλους γιατί δεν κρίνονται όλα από αριθμούς. Γιορτάζει όχι μόνο η επιτυχία, αλλά και η αξιοπρέπεια όσων αγωνίστηκαν. Και για όσους δεν τα κατάφεραν ακόμα: το ταξίδι δεν τελειώνει εδώ. Η ζωή δεν δίνει πάντα αυτό που περιμένεις, αλλά πάντα ανταμείβει εκείνους που δεν έπαψαν να αγωνίζονται με ήθος.