«Ο Θεός σκηνώνει εκεί όπου Του ανοίγουμε τόπο. Κι ο τόπος αυτός είναι η προαίρεση μας.»

  

Πόσο μεγάλος είναι ο Θεός που πιστεύουμε; Το ερώτημα αυτό δεν απευθύνεται στον Θεό· απευθύνεται σε εμάς. Δεν είναι ερώτηση για τη θεία ουσία, αλλά για την ανθρώπινη αντίληψη, για τα μέτρα και τα σταθμά της δικής μας ψυχής. 

Ο Θεός δεν μικραίνει ούτε μεγαλώνει· απλώς εμείς άλλοτε Τον βλέπουμε και άλλοτε όχι. Και όταν Τον βλέπουμε, Τον βλέπουμε τόσο όσο μπορούμε να Τον χωρέσουμε.

Ο Απόστολος Παύλος παρατηρεί με θεολογική διαύγεια ότι μικραίνουμε τον Θεό, γιατί μικραίναμε εμείς οι ίδιοι. Και εδώ βρίσκεται το παράδοξο: Ο Θεός δεν είναι ποτέ μικρός αλλά γίνεται μικρός μέσα στη συνείδηση μας, επειδή εμείς Τον περιορίζουμε στον κύκλο της δικής μας μικρότητας. Τον κάνουμε διαχειρίσιμο, ακίνδυνο, συμβατό με τα όρια της βολικής μας πίστης.

Ο Άγιος Πορφύριος έβλεπε έναν απέραντο Θεό. Ο Άγιος Παΐσιος προσκυνούσε έναν Θεό ζωντανό, παρόντα, οικείο και συνάμα απρόσιτο. Και δεν ήταν ο Θεός διαφορετικός· ήταν οι καρδιές τους ευρύτερες. Ήταν ανοιχτές χώρες, έτοιμες να υποδεχθούν το άπειρο. Γιατί ο Θεός δεν κατοικεί σε ναούς χειροποίητους· κατοικεί σε προαιρέσεις. Η καρδιά του ανθρώπου είναι ο ναός Του.

Ο Θεός της εποχής μας ο Θεός που "πιστεύουμε", είναι συχνά ένας Θεός άψυχος, ένας θεός των εννοιών, της θεωρίας, των "καθηκόντων", όχι της σχέσης. Ένας Θεός που απουσιάζει, όχι επειδή δεν υπάρχει, αλλά επειδή δεν Τον θέλουμε να είναι παρών. Η απουσία Του είναι η βολική σιωπή μας. Τον αποσύραμε στο περιθώριο της ζωής μας για να διαχειριστούμε τον εαυτό μας ανεξέλεγκτα.

Όμως ο Θεός που αναγνωρίζουν οι Άγιοι δεν είναι ουτοπικός. Είναι ο Ίδιος Θεός που στέκεται και χτυπά την πόρτα της ύπαρξης μας. Δεν άλλαξε Εκείνος· άλλαξε η όραση μας. Γιατί όποιος δεν έχει αγαπήσει ποτέ βαθιά, δεν μπορεί να γνωρίσει τον Θεό· και όποιος δεν έχει ταπεινωθεί, δεν έχει χωρητικότητα για την θεία παρουσία. Ο Θεός δεν χωρά στις καρδιές των υπερηφάνων· όχι γιατί Εκείνος δεν μπορεί, αλλά γιατί εκείνοι δεν Του αφήνουν τόπο.

Τελικά, ο Θεός που πιστεύουμε είναι τόσο μικρός όσο μικρή είναι η προαίρεση μας. Και τόσο μεγάλος όσο μεγάλο είναι το άνοιγμα της καρδιάς μας. Η θεία παρουσία είναι ανάλογη της εσωτερικής μας ετοιμότητας. Δεν καθορίζουμε τον Θεό· καθορίζουμε όμως το αν θα Τον φιλοξενήσουμε.

Δεν υπάρχει Θεός μικρός· υπάρχει μόνο πίστη ρηχή.
Αν θέλουμε να γνωρίσουμε τον αληθινό Θεό, δεν έχουμε παρά να μεγεθύνουμε τον εαυτό μας, όχι με υπερηφάνεια, αλλά με συντριβή. Όχι με δύναμη, αλλά με άνοιγμα. Γιατί εκείνος ο Θεός που βλέπει ο άγιος, δεν είναι άλλος· είναι ο Ίδιος που κάθεται και δίπλα μας. Το θέμα είναι αν θα Τον κοιτάξουμε.