Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Τιλυρίδης, Μητροπολίτης Κένυας & Έξαρχος πάσης Ανατολικής Αφρικής
Πολλοί άνθρωποι μπορεί να ρωτήσουν πώς φυτεύθηκε η Ορθοδοξία στην Αφρική. Η απάντηση είναι εκπληκτικά απλή: με την κατανόηση των πολιτισμών των τοπικών κοινοτήτων!
Πρόσφατα επισκέφθηκα τους Ορθοδόξους Χριστιανούς μας στη γη των Μασάι.
Θυμάμαι ακόμη την πρώτη μας επίσκεψη — όταν γνωρίζαμε ελάχιστα για τον πολιτισμό τους. Με την πρώτη ματιά, είδαμε αυτό που έμοιαζε με μια πρωτόγονη φυλή που ζούσε στη μέση του πουθενά.
Ωστόσο, αυτή η αντίληψη άλλαξε καθώς μαθαίναμε περισσότερα για την πλούσια κληρονομιά τους. Σήμερα, έχουμε μια ακμάζουσα Ορθόδοξη παρουσία στη γη των Μασάι, με ιερείς από την ίδια την κοινότητα, οι οποίοι σπούδασαν στη θεολογική μας σχολή και επέστρεψαν για να υπηρετήσουν τον λαό τους.
Θυμάμαι ακόμη την πρώτη βάπτιση στην οποία παρευρέθηκα εκεί. Εκείνη την εποχή ήμουν ακόμη λαϊκός, βοηθώντας έναν μακαριστό ιερέα που τελούσε τις βαπτίσεις.
Εκείνη την ημέρα, έφεραν έναν ηλικιωμένο άνδρα μαζί με τις επτά συζύγους του και τα τριάντα του παιδιά για να βαπτιστούν. Στην αρχή σοκαρίστηκα.
Ένας πολυγαμικός άνδρας να έρχεται για βάπτιση με ολόκληρη τη γενιά του, ήταν αδιανόητο για μένα. Όμως τότε με χτύπησε μια σκέψη — ίσως αυτό ήταν μέρος του σχεδίου του Θεού.
Όπως αποκαλύφθηκε με τον καιρό, ο ίδιος αυτός Μζέ που βαπτίστηκε εκείνη την ημέρα, αργότερα δώρισε δύο οικόπεδα, όπου σήμερα έχουμε μια εκκλησία και ένα σχολείο.
Από τη γενιά του, δύο από τους απογόνους του είναι πλέον Ορθόδοξοι ιερείς που υπηρετούν την κοινότητά τους. Αυτή η αξιοσημείωτη ιστορία αμφισβητεί την ανθρώπινη λογική μας, διότι είναι κάτι που πολλοί θα θεωρούσαν δύσκολο να αποδεχτούν.
Ωστόσο, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι το να αγκαλιάσουμε και να ενσωματώσουμε τον αφρικανικό πολιτισμό στις καρδιές, τις ζωές και τις σκέψεις των τοπικών ανθρώπων είναι ουσιώδες.
Μόνο έτσι μπορούμε πραγματικά να επεκτείνουμε το υπέροχο μήνυμα της σωτηρίας — της ενότητας, της αγάπης, της συγχώρησης και της αποδοχής του άλλου όπως είναι, χωρίς κρίση ή επικριτικότητα.
Αυτή η αποστολή δεν είναι μόνο δική μου, ούτε μόνο δική σου. Είναι ένα κάλεσμα στο οποίο πρέπει να επιμείνουμε, ακόμη και μπροστά σε κριτική και παρεξηγήσεις από τον ίδιο μας τον λαό.
Πρέπει να παραμείνουμε σταθεροί στην άσκηση και την ακολούθηση της αλήθειας, διότι αυτή η αλήθεια δεν είναι άλλη από το θείο σχέδιο του Θεού.
Ας απορρίψουμε την αμφιβολία, τη σύγχυση και τον πειρασμό, αρνούμενοι να επιτρέψουμε στον πονηρό να διαφθείρει τις καλές μας προθέσεις.
Παρά τις αδυναμίες και τους αγώνες μας, πρέπει να εμπιστευτούμε το θέλημα του Θεού και να προσεγγίσουμε την αποστολή μας με ταπείνωση, γνωρίζοντας ότι τελικά θα εκπληρώσουμε το αδιαμφισβήτητο σχέδιό Του.
Η ύψιστη εντολή στη ζωή του Κυρίου μας Ιησού είναι η αγάπη — το ίδιο θεμέλιο της πνευματικής ανάπτυξης κάθε ανθρώπινης ψυχής.
Είναι αυτή η αγάπη που τροφοδοτεί το ιεραποστολικό μας έργο και τελικά μας οδηγεί στον τελικό μας προορισμό: την αιωνιότητα.
Πρέπει να επιδιώκουμε να κατανοήσουμε τη θεία πραγματικότητα πίσω από το σχέδιο του Θεού και, ως εργάτες της αποστολής της Εκκλησίας, να ενσαρκώνουμε την αρετή της αγάπης στην καθημερινή μας ζωή.
Ο ίδιος ο Θεός μας αγάπησε περισσότερο από τον εαυτό Του. Κάθε ανθρώπινο ον, πλασμένο κατ’ εικόνα Του, φέρει την ομοίωσή Του.
Η αληθινή αγάπη βρίσκεται στην αυταπάρνηση — στο να είμαστε πρόθυμοι να υποφέρουμε, ακόμη και να γίνουμε φτωχοί, για χάρη των άλλων.
Είναι στην αποδοχή ότι ο πλησίον μας είναι πιο άξιος από εμάς, που βρίσκουμε την αληθινή τιμή. Επομένως, είναι βασικό μας καθήκον να αγαπούμε τους αδελφούς και τις αδελφές μας που είναι πλασμένοι κατ’ εικόνα Θεού, ακόμη κι αν δεν Τον έχουν ακόμη γνωρίσει.
Αν αφοσιωθούμε σε αυτή την αποστολή, οι προσπάθειές μας θα φέρουν εκπληκτικούς καρπούς.
Οι θυσίες μας για τον πλησίον θα γίνουν πράξεις αγάπης και μέσω αυτής της αγάπης δεν θα επιδιώκουμε να βλάψουμε, να κρίνουμε ή να επικρίνουμε τους άλλους. Αντίθετα, θα τους βλέπουμε όπως πραγματικά είναι — αγαπημένα παιδιά του Θεού.
Πρέπει να αποβάλουμε τον εγωισμό και τις ιδιοτελείς επιθυμίες.
Τελικά, πρέπει να κοιτάξουμε το παράδειγμα της αγάπης του Θεού για την ανθρωπότητα, όπως φανερώθηκε στον Σταυρό.
Αυτή η αγάπη πρέπει να μας εμπνέει να εργαζόμαστε ακούραστα, κάνοντας θυσίες για την ανακούφιση και στήριξη των συνανθρώπων μας. Αυτή θα είναι η μεγαλύτερη μας προσφορά — η εκπλήρωση του παραδείγματος του Χριστού — να αγαπούμε, να συγχωρούμε και να αγκαλιάζουμε κάθε άνθρωπο όπως δημιουργήθηκε από τον Θεό.
Το σχέδιο του Θεού είναι πάντοτε τέλειο. Τώρα, μετά από τόσα χρόνια, το βλέπω καθαρότερα.
Στην Ορθόδοξη παράδοση της Μέσης Ανατολής και της Ευρώπης, είναι αδιανόητο για έναν άνδρα να έχει επτά συζύγους. Κι όμως εδώ, στη γη των Μασάι, αυτό που τότε μου φαινόταν ασυνήθιστο, ήταν στην πραγματικότητα το μέσο με το οποίο ρίζωσε η Ορθοδοξία στον λαό τους.
Θυμάμαι ακόμη την πρώτη νύχτα που πέρασα σε μια Μανιάτα, μοιραζόμενος τον χώρο όχι μόνο με τους οικοδεσπότες μου αλλά και με μοσχαράκια που κοιμούνταν μέσα.
Ενώ αυτό ήταν απολύτως φυσιολογικό γι’ αυτούς, μπορείτε να φανταστείτε το σοκ μου! Αναλογιζόμενος πίσω, έχω συνειδητοποιήσει πως δεν έχει σημασία πόσα χρόνια ζεις ή υπηρετείς, αλλά το αποτύπωμα που αφήνεις στη ζωή των ανθρώπων.
Κατά την πρόσφατη επίσκεψή μου, συνοδευόμενος από έναν δημοσιογράφο, εξεπλάγην που συνάντησα τα εγγόνια εκείνων που είχαμε βαπτίσει εκείνη την ημέρα — πολλά από τα οποία είχα βοηθήσει να μορφωθούν χρόνια πριν.
Καθώς θυμόμασταν τα παλιά, τέθηκε το ερώτημα:
«Γιατί οι Μασάι αγκάλιασαν την Ορθοδοξία;» Η απάντηση ήταν απλή αλλά βαθιά: «Διότι η Ορθοδοξία σέβεται τον πολιτισμό μας — μας αποδέχεται όπως είμαστε.»
Αυτή είναι ακριβώς η προσέγγισή μας προς όλες τις φυλές της Αφρικής. Γιατί σεβόμαστε τους τοπικούς πολιτισμούς; Επειδή ο πολιτισμός είναι η ίδια η ζωή ενός λαού.
Δεν πρέπει να επιδιώκουμε να παρέμβουμε, αλλά να διδάξουμε την πίστη, να προσφέρουμε πνευματική καθοδήγηση και να αγκαλιάσουμε την πολιτιστική ταυτότητα των κοινοτήτων που υπηρετούμε.
Ο πολιτισμός είναι ένα ουσιώδες στοιχείο που δεν πρέπει ποτέ να παραβλέπεται στο ιεραποστολικό έργο. Για να επιτύχει μια αποστολή, ο ευαγγελισμός πρέπει να εμπλακεί με τον πολιτισμό.
Ο σεβασμός στις παραδόσεις των ανθρώπων είναι βασικό μέρος μιας αποτελεσματικής ιεραποστολικής προσέγγισης.
Η Βασιλεία του Θεού αποτελείται από ανθρώπους βαθιά ριζωμένους στην πολιτιστική τους κληρονομιά, και συνεπώς, τα πολιτισμικά στοιχεία πρέπει να αναγνωρίζονται και να ενσωματώνονται. Εκκλησιολογία χωρίς ανθρώπους είναι αδύνατη.
Με τον όρο εκκλησιολογία εννοώ τη θεολογική αντανάκλαση της Εκκλησίας όπως την κατανοεί μια κοινότητα, η οποία πρέπει να ξεκινά από την ιστορική και πολιτιστική της εμπειρία.
Ο πολιτισμός διαμορφώνει την ανθρώπινη φωνή που απαντά στο κάλεσμα του Χριστού. Όταν ο Χριστός μας συναντά στο πολιτιστικό μας πλαίσιο, αποκαλύπτεται σε μας με τρόπο οικείο και μεταμορφωτικό.
Συνεπώς, η ομολογία του Χριστού πρέπει πάντοτε να γίνεται με επίγνωση του πολιτισμικού πλαισίου μέσα στο οποίο βιώνεται η πίστη.
Ο πολιτισμός δεν είναι απλώς το υπόβαθρο στο οποίο ασκούμε την χριστιανική αποστολή — είναι επίσης μέρος αυτής της αποστολής. Είναι το πλαίσιο της ανθρώπινης κοινωνίας, δώρο της αγάπης του Θεού προς την ανθρωπότητα.
Οι μεγαλύτερες εντολές, να αγαπούμε τον Θεό και τον πλησίον μας, γίνονται πιο κατανοητές όταν αντιλαμβανόμαστε την αποστολή και τις προτεραιότητες του Χριστού.
Όταν ζούμε εν Χριστώ, αυτές οι εντολές δεν είναι μόνο κατανοητές αλλά και πραγματοποιήσιμες. Αυτή η αγάπη μάς καλεί να υπερβούμε τις διαιρέσεις και να απευθυνθούμε σε ανθρώπους διαφορετικών πολιτισμών, αγκαλιάζοντάς τους με γνήσιο σεβασμό.
Η αγάπη μάς καλεί όχι μόνο να προσεγγίσουμε τους ανθρώπους, αλλά και τους πολιτισμούς τους. Ο πολιτισμός δεν είναι απλώς μια συνθήκη εντός της οποίας ευαγγελίζουμε — είναι ο ίδιος ένας ευαγγελιστικός σκοπός.
Πολλοί ηγέτες ιεραποστολών έχουν μιλήσει για την ανάγκη ευαγγελισμού του πολιτισμού, ενώ άλλοι έχουν τονίσει ότι η ανθρώπινη διάσταση της ζωής είναι ο πρωταρχικός στόχος της ιεραποστολής. Και οι δύο προσεγγίσεις περιέχουν βαθιά χριστιανική αλήθεια.
Δυστυχώς, πολλοί ιεράρχες στην Αφρική αντιτίθενται στους αφρικανικούς πολιτισμούς, συχνά επειδή δεν έχουν αφιερώσει χρόνο να τους κατανοήσουν.
Γι’ αυτό ευχαριστούμε τον Θεό για το θαύμα που βλέπουμε σήμερα — ότι με σεβασμό προς τους τοπικούς πολιτισμούς, το Ευαγγέλιο ριζώνει με τρόπο αυθεντικό και μεταμορφωτικό.
Βλέποντας τη μεταμόρφωση της κοινότητας των Μασάι σήμερα, με νέους που έχουν ακολουθήσει ανώτερες σπουδές — ακόμη και στο εξωτερικό — και επιστρέφουν για να ανεβάσουν το επίπεδο του λαού τους, γεμίζει η καρδιά μου χαρά.
Αυτός είναι ο αληθινός καρπός της αποστολής: όχι μόνο να φυτέψεις σπόρους, αλλά να τους δεις να ανθίζουν και να καρποφορούν με τρόπους που ποτέ δεν φανταζόσουν.
Καθώς γράφω αυτές τις γραμμές, σκέφτομαι έναν νέο Μασάι φοιτητή που έστειλα να σπουδάσει στην Κύπρο.
Σήμερα, μιλάει άπταιστα ελληνικά, είναι αφοσιωμένος Ορθόδοξος Χριστιανός, και παραμένει βαθιά συνδεδεμένος με τον πολιτισμό του.
Το ότι έμαθε ελληνικά και βίωσε τον ελληνικό πολιτισμό δεν μείωσε την ταυτότητά του ως Μασάι.
Αντιθέτως, βάθυνε την κατανόησή του για την Ορθοδοξία και τον κατέστησε πιο αποτελεσματικό τόσο στην Εκκλησία όσο και στην κοινότητά του.
Πηγή: romfea.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου