«Φώτισόν μου το σκότος»

 

 

του Πρεσβυτέρου Νικολάου Γονιδάκη, Εφημ. Ι. Ν. Προφήτου Ηλιού Νέων Παγασών Βόλου

---

Γνωστοί σε όλους μας, αδελφοί μου εν Κυρίω, οι Tρεις Ιεράρχες της Ορθοδοξίας μας, ο Μέγας Βασίλειος, ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος και ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος. Όμως, σε αυτούς τους μεγάλους Εκκλησιαστικούς άντρες και στυλοβάτες της πίστεως μας προστίθεται και άλλος ένας, ο Άγιος που η Εκκλησία μας τιμά στις 14 Νοεμβρίου εκάστου έτους, ως σταθερή εορτή, και κάθε Β’ Κυριακή των Νηστειών, ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, Αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης.

Γεννήθηκε το 1296 μ.Χ. στην Κωνσταντινούπολη από ευσεβείς γονείς με αριστοκρατική μικρασιατική καταγωγή, τον Κωνστάντιο και την Καλλονή. Έχασε τον πατέρα του σε ηλικία 7 ετών και από εκείνη τη στιγμή ο Πατριάρχης Ανδρόνικος Β’ ανέλαβε την κηδεμονία του. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να λάβει κορυφαία μόρφωση στη φιλοσοφία, τη ρητορική και σε άλλες επιστήμες, εφόδια που του εξασφάλιζαν λαμπρή σταδιοδρομία στην αυτοκρατορική αυλή.

Όμως, είχε ένα χαρακτηριστικό που οι περισσότεροι Άγιοι και μεγάλοι άντρες της Εκκλησίας μας κατείχαν, αυτό της ταπεινώσεως, που τον έκανε να αναζητήσει την ησυχία και να ακολουθήσει την μοναχική του κλήση.

Έτσι, πέρασε ως μοναχός από την Ιερά Μεγίστη Μονή Βατοπαιδίου, τη Μεγίστη Λαύρα του Αγίου Όρους, όπου και εξασκήθηκε μεθοδικά στη νοερά προσευχή. Έπειτα, λόγω των επιδρομών των Τούρκων, βρέθηκε στη Σκήτη Βεροίας, ιδρύοντας μια μικρή αδελφότητα, όπου ζούσε προσηλωμένος στην ευχή και την αυστηρή άσκηση.

Ακολούθησε η μεγάλη του σύγκρουση με τον Βαρλαάμ τον Καλαβρό, λόγιο μοναχό, θεολόγο, φιλόσοφο και μαθηματικό, ο οποίος, βάσει και του επιπέδου μορφώσεώς του, κατηγόρησε την ησυχαστική ζωή και όσους την ασπάζονταν, θεωρώντας πως η γνώση του Θεού μπορεί να προέλθει μόνο μέσω της λογικής και της μεγάλης μόρφωσης και όχι μέσω της νοεράς και μονολέκτου ευχής.

Χαρακτηριστικά, θεωρούσε τις ενέργειες του Θεού κτιστές, όπως για παράδειγμα τη φύση του Θαβωρείου Φωτός, που έλεγε πως ήταν ένα φυσικό παροδικό φαινόμενο, ενώ ο Γρηγόριος επεσήμανε και του έδινε την ενέργεια του Ακτίστου, δηλαδή της ιδίας της Θείας δόξας.

Άρα, βλέπουμε πως ο Άγιος, που τιμούμε σήμερα, είναι ένας από τους μεγάλους αγωνιστές και θεμελιωτές της πίστεώς μας, με τον τρόπο που τη βιώνουμε και την κατανοούμε, καρδιακά, περνώντας μέσα από τις διεργασίες της κάθαρσης, του φωτισμού και εν τέλει της κατά χάριν θέωσης.

Έπειτα αυτής της διαμάχης, ο Βαρλαάμ καταδικάστηκε ως αιρετικός, ασπάσθηκε τον καθολικισμό και έγινε επίσκοπος στη Δύση. Ο Γρηγόριος, μετά την δικαίωση των θέσεών του σε τρεις συνόδους, εξελέγη Αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης το 1347, πέρασε και άλλες πολλές δοκιμασίες, όπως αιχμαλωσία και φυλάκιση από τους Τούρκους, και εκοιμήθη εν Κυρίω το 1359 σε ηλικία 63 ετών.

Αδελφοί μου αγαπημένοι, ο Άγιος Γρηγόριος πέρασε από τον ορθολογισμό της εποχής εκείνης, στη ζώσα και εμπειρική πίστη. Σε μια πίστη που δεν παίζει κανέναν ρόλο το μορφωτικό επίπεδο και τα πτυχία, αλλά μόνο η εσωτερική διεργασία μας και η απελευθέρωσή μας από τον μανδύα της αμαρτίας, που μας κρατά μακριά από το Άκτιστο Φως της ενέργειας του Χριστού. Ξέρετε, πάντα ο Κύριός μας διακατεχόταν από αυτό το Φως, όμως οι άνθρωποι δεν είχαν καθαρθεί από τα πάθη τους, όπως και οι Απόστολοι, και δεν μπορούσαν να το διακρίνουν.

Βλέπουμε πως και στην εποχή μας έχει αρχίσει πάλι ο αόρατος πόλεμος -που δεν έχει πάψει βέβαια ποτέ- αλλά ανάλογα με τις ανάγκες της κάθε εποχής παίρνει διάφορες μορφές. Και πάλι ορθολογιστικά κάποιοι προσπαθούν να προσεγγίσουν τον Θεό, θαρρώντας πως μόνο ο νους είναι ικανός να κατανοήσει, με τις πεπερασμένες δυνατότητές του, τη Θεϊκή υπόσταση.

Για τον λόγο αυτό και ο Χριστός μας επέτρεψε την εμφάνιση τόσων νεοφανών Αγίων στην εποχή μας, ώστε να μας διδάξει με παραδείγματα. Ουδείς εξ αυτών είχε μεγάλο μορφωτικό επίπεδο, αλλά κατάφεραν, ζώντας στην αφάνεια, να πορευθούν σε μια εσωτερική διαδρομή, εκ του νοός, στην καρδιά, και να λάμψουν ως αστέρες, κατακτώντας το Άκτιστο Φως.

Μια αγαπημένη φράση του Αγίου μας ήταν «φώτισόν μου το σκότος». Και ας είμαστε όλοι τόσο αμαρτωλοί, και ας μην καταφέρνουμε να κάνουμε τόσο μεγάλους πνευματικούς αγώνες, ας προσπαθεί ο καθένας μας να χρησιμοποιεί αυτήν τη φράση, έτσι ώστε να καθαρίζουμε τα σκοτάδια της καρδιάς μας, αφήνοντας χώρο στις ακτίνες του Φωτός, οδηγούμενοι έτσι στην ένωσή μας με τον Χριστό, όπως ο Άγιος Γρηγόριος και πάντες οι Άγιοί μας κατάφεραν, νικώντας τον σκοτεινό θάνατο και κερδίζοντας τη φωτεινή και υπέρλαμπρη ατελεύτητο ζωή.

Αμήν

Πηγή: romfea,gr