Όταν ο Θεός φαίνεται να σιωπά

  

Υπάρχουν στιγμές στην πνευματική ζωή όπου ο άνθρωπος αισθάνεται σαν να έχει χαθεί η παρουσία του Θεού. Η καρδιά στενάζει, η προσευχή μοιάζει άδεια και η ψυχή απορεί γιατί το φως που κάποτε ένιωθε τώρα φαίνεται να έχει απομακρυνθεί. 

Οι Άγιοι Πατέρες όμως μας διδάσκουν ότι αυτή η εμπειρία δεν είναι πάντοτε σημείο εγκατάλειψης, αλλά συχνά μέρος της θείας οικονομίας και της παιδαγωγίας του Θεού προς τον άνθρωπο.

Ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής εξηγεί ότι υπάρχουν διάφοροι τρόποι με τους οποίους επιτρέπεται να βιώσει κανείς αυτή τη φαινομενική θεοεγκατάλειψη. Πρώτος είναι ο τρόπος της θείας οικονομίας, όταν δηλαδή ο Θεός επιτρέπει να φανεί εγκατάλειψη για να πραγματοποιηθεί το σχέδιο της σωτηρίας.

Αυτό φανερώθηκε ακόμη και στο πρόσωπο του Κυρίου επάνω στον Σταυρό, όταν ακούστηκε η κραυγή «Θεέ μου, Θεέ μου, ἱνατί με ἐγκατέλιπες» όπως καταγράφεται στο κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο. Δεν ήταν πραγματική απομάκρυνση του Πατέρα από τον Υιό, αλλά μυστήριο της θείας οικονομίας, ώστε μέσα από τον Σταυρό να ελευθερωθεί ο άνθρωπος από την εγκατάλειψη της αμαρτίας.

Υπάρχει ακόμη η εγκατάλειψη που επιτρέπεται για δοκιμασία. Στην Αγία Γραφή βλέπουμε τον δίκαιο Ιώβ να περνά μέσα από σκληρές δοκιμασίες και να ακούει τελικά τον Θεό να τον ελέγχει με λόγια μεγαλοπρέπειας, ενώ ο δίκαιος Ιωσήφ ρίχνεται στη φυλακή εξαιτίας της συκοφαντίας. Και όμως μέσα από αυτές τις θλίψεις φανερώθηκε η αρετή τους. 

Ο Ιώβ έγινε παράδειγμα υπομονής και ανδρείας, ενώ ο Ιωσήφ έλαμψε ως πρότυπο σωφροσύνης. Έτσι ο Θεός επιτρέπει προσωρινά την σιωπή Του για να φανερωθεί η πίστη και να δυναμώσει η ψυχή.

Υπάρχει και η παιδαγωγική εγκατάλειψη. Ο Θεός, ως Πατέρας φιλάνθρωπος, επιτρέπει κάποιες φορές να δοκιμάζεται ο άνθρωπος ώστε να διαφυλαχθεί από την υπερηφάνεια. Ο απόστολος Παύλος μιλά για τον «σκόλοπα στη σάρκα» που του δόθηκε, όπως γράφει στη Β΄ προς Κορινθίους επιστολή, ώστε να μην υπερηφανεύεται για τα μεγάλα χαρίσματα που έλαβε από τον Θεό. Έτσι η θεία παιδαγωγία γίνεται φάρμακο ταπεινώσεως και φύλαξη της χάριτος.

Υπάρχει τέλος και η εγκατάλειψη που προέρχεται από την αποστροφή του Θεού προς την αμετανόητη αμαρτία. Όταν ο άνθρωπος επιμένει στο σκοτάδι και απομακρύνεται από την αλήθεια, τότε ο Θεός επιτρέπει να γευθεί τις συνέπειες της επιλογής του. 

Ακόμη και αυτή όμως δεν είναι εκδίκηση, αλλά πρόσκληση επιστροφής. Μέσα από την παιδαγωγία της θλίψεως ο άνθρωπος μπορεί να λυγίσει, να συντριβεί και να επιστρέψει στη μετάνοια.

Έτσι, όποια μορφή κι αν λάβει αυτή η δοκιμασία, η παράδοση της Εκκλησίας μας διδάσκει ότι ο Θεός δεν ενεργεί ποτέ με σκληρότητα, αλλά πάντοτε με αγαθότητα και φιλανθρωπία. Ακόμη και όταν η ψυχή νομίζει ότι ο Θεός απομακρύνθηκε, στην πραγματικότητα Εκείνος εργάζεται μυστικά για τη σωτηρία του ανθρώπου.

Όποιος λοιπόν βιώνει περίοδο σιωπής και πνευματικής ξηρασίας ας μη απελπίζεται. Ο Θεός που φάνηκε να σιωπά στον Σταυρό είναι ο ίδιος που ανέτειλε με την Ανάσταση. Η δοκιμασία γίνεται δρόμος καθάρσεως, η ταπείνωση φύλακας της χάριτος και η μετάνοια πύλη επιστροφής στο φως.

Όταν η ψυχή νιώθει μόνη, να θυμάται ότι η αγάπη του Θεού δεν αποσύρεται ποτέ πραγματικά. Απλώς παιδαγωγεί, δοκιμάζει και θεραπεύει, οδηγώντας τον άνθρωπο στην αληθινή ζωή.

Η σιωπή του Θεού δεν είναι απουσία. Είναι μυστική εργασία της σωτηρίας.

Ακόμη και μέσα στη δοκιμασία, η θεία φιλανθρωπία εργάζεται αθόρυβα για τη σωτηρία του ανθρώπου.