ΚΥΡΙΑΚΗ ΑΓΙΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ

  

Ὅλην συγκροτήσαντες, τὴν τῆς ψυχῆς ἐπιστήμην, καὶ τῷ θείῳ Πνεύματι, συνδιασκεψάμενοι, τὸ μακάριον, καὶ σεπτὸν Σύμβολον, οἱ σεπτοὶ Πατέρες, θεογράφως διεχάραξαν, ἐν ᾧ σαφέστατα, τῷ Γεγεννηκότι συνάναρχον, τὸν Λόγον ἐκδιδάσκουσι, καὶ παναληθῶς ὁμοούσιον, ταῖς τῶν Ἀποστόλων, ἑπόμενοι προδήλως διδαχαῖς, οἱ εὐκλεεῖς καὶ πανόλβιοι, ὄντως καὶ θεόφρονες.

Οι θεούμενοι που μετέχουν της δόξης του Θεού, δηλαδή οι Προφήτες, Απόστολοι, Πατέρες, όσιοι, Άγιοι, είναι το θεμέλιο και η βάση της εκκλησιαστικής ζωής.

Η Εκκλησία δεν είναι μια ανθρωποκεντρική οργάνωση, αλλά το τεθεωμένο Σώμα του Χριστού και κοινωνία Θεώσεως. Κεφαλή της είναι ο Χριστός και μέλη της είναι οι κατά διαφόρους βαθμούς μετέχοντες της Θεώσεως, που λέγονται θεούμενοι.
Όσοι έχουν εμπειρία του Θεού, είναι τα πραγματικά μέλη της Εκκλησίας, αφού η Εκκλησία «δεν είναι μια αφηρημένη ιδέα», αλλά «οι εμπειρίαν έχοντες». Τα μέλη της Εκκλησίας δεν καθορίζονται από την ηθική τους συγκρότηση, αλλά από το κατά πόσον μετέχουν της Θεώσεως και είναι θεούμενοι.
«Οπότε, δεν έχουμε πλέον έναν άνθρωπο, ο οποίος είναι καλός ή κακός. Έχουμε ανθρώπους οι οποίοι είναι φωτισμένοι ή δεν είναι φωτισμένοι, είναι θεούμενοι ή δεν είναι θεούμενοι».

Οι θεούμενοι είναι η αυθεντία στην Εκκλησία, γιατί αυτοί απέκτησαν την αληθινή, απλανή γνώση του Θεού.
Ο λαός που ακολουθεί τους θεουμένους έχει αληθινή πίστη. Άλλο είναι η γνώση του Θεού και άλλο είναι η πίστη περί του Θεού.

«Εάν κανείς φθάνει στον φωτισμό και την θέωση, τότε θα έχει την ίδια εμπειρία που έχουν όλοι οι θεούμενοι και, άρα, ακριβώς την ίδια γνώση που έχουν οι θεούμενοι και γι’ αυτό υπάρχει ταυτότητα γνώσεως του Θεού υφ’ όλων των θεουμένων όλης της Ιστορίας.
Εκείνοι που έχουν γνώσεις περί του Θεού, μέσω των θεουμένων, είναι εκείνοι που έχουν ορθή πίστη περί του Θεού. Αλλά η ορθή πίστη περί του Θεού δεν σημαίνει και γνώση του Θεού.
Άλλο να γνωρίσουμε τον Θεό “πρόσωπον προς πρόσωπον”, άλλο είναι να πιστεύουμε σωστά περί του Θεού, διότι έχουμε οδηγούς τους θεουμένους.
Είναι όπως είναι ο μαθητής αστρονόμος με τον επιστήμονα αστρονόμο που βλέπει με το τηλεσκόπιο. Το ίδιο ακριβώς, ίδια σχέση υπάρχει».

Οι θεούμενοι είναι οι απλανείς διδάσκαλοι στην Εκκλησία, και στην διδασκαλία τους στηριζόμαστε για να γνωρίσουμε και εμείς εκ πείρας τον Θεό. Η διδασκαλία των θεουμένων είναι τα κτιστά ρήματα και νοήματα της εμπειρίας τής ακτίστου Χάριτος που έχουν βιώσει.

Στὴν Ὀρθόδοξη Παράδοσι ὅμως οἱ Πατέρες πῶς θεολογοῦν; Οἱ Πατέρες πρῶτον ἐπικαλοῦνται τὴν Ἁγία Γραφὴ γιὰ νὰ ὑποστηρίξουν τὴν διδασκαλία τῆς Ἐκκλησίας. Ἐπὶ πλέον ὅμως ἐπικαλοῦνται καὶ τὴν ἐμπειρία τῶν ζώντων θεουμένων, ὅταν ἐμφανισθῇ μία αἵρεσις. Ὅταν ἐμφανίσθηκε ἡ αἵρεσις τοῦ Ἀρείου, οἱ Πατέρες ἐπεκαλέσθησαν καὶ τὴν ἐμπειρία τῶν θεουμένων ποὺ ζοῦσαν κατὰ τὴν ἐποχὴ τῆς Ἀρειανικῆς διαμάχης. Ἔτσι ἔχομε δύο εἰδῶν ἐπιχειρήματα. Γιὰ νὰ εἶναι ὅμως κάτι Ὀρθόδοξο, πρέπει αὐτὸ τὰ δύο νὰ εἶναι συμβατὰ μεταξύ τους εἴτε νὰ ταυτίζωνται εἴτε νὰ εἶναι ἀλληλοσυμπληρούμενα. Ὄχι ἀλληλοσυγκρουόμενα. 

Ἡ βασικὴ ἐπιχειρηματολογία πηγάζει ἀπὸ τὴν Ἁγία Γραφή. Ἡ ἐπισφράγισις ὅμως τῆς ἐπιχειρηματολογίας αὐτῆς καθὼς καὶ ἡ ἐπιβεβαίωσις τῆς γνησιότητός Της γίνονται πάντοτε βάσει τῆς κατατεθειμένης ἐμπειρίας τῶν Πατέρων καὶ τῶν κεκοιμημένων Ἁγίων τῆς Ἐκκλησίας, καθὼς καὶ τῆς ἐμπειρίας των ζώντων Ἁγίων τῆς ἐποχῆς κατὰ τὴν ὁποία ἐμφανίζεται μία αἵρεσις.

Τὸ ἴδιο ὅμως συμβαίνει σὲ κάθε ἐπιστήμη. Π.χ. στὴν Ἀστρονομία, ἂν διαβάσωμε τὰ Κινεζικὰ χειρόγραφα, θὰ δοῦμε ὅτι τὴν 12η Ἰουλίου 1054 ἔγινε μία μεγάλη ἔκρηξις στὸ σύμπαν, τὴν ὁποία οἱ Κινέζοι ἀστρονόμοι μπόρεσαν καὶ κατέγραψαν. Ἐπὶ δύο ἑβδομάδες ἔβλεπαν τὸ φῶς ἀπὸ τὴν ἔκρηξι αὐτή. Ἐδῶ δηλαδὴ ἔχομε ἕνα Κινέζικο σύγγραμμα, τὸ ὁποῖο ἀναφέρει αὐτὸ τὸ γεγονός. Ἐμεῖς σήμερα τὸ διαβάζομε καὶ μποροῦμε νὰ ποῦμε «κουραφέξαλα…»! 

Ὅμως οἱ σημερινοὶ ἀστρονόμοι πιστοποίησαν ὅτι πράγματι συνέβῃ τότε αὐτὴ ἡ ἔκρηξις (μία σουπερνόβα), τὸ δὲ ἀποτέλεσμά της ἦταν ἕνα νεφέλωμα ποὺ τοῦ ἔδωσαν τὸ ὄνομα Crab Nebula. Ἐδῶ δηλαδὴ βλέπομε ὅτι ἔχομε μία κατατεθειμένη γραπτὴ μαρτυρία γιὰ ἕνα φαινόμενο, τὸ ὁποῖο ἐπιβεβαιώνεται ἀπὸ τὴν ἐμπειρία τῶν σημερινῶν ἀστρονόμων.

Κατὰ παρόμοιο τρόπο ἔχομε κατατεθειμένη στὴν Ἁγία Γραφὴ τὴν ἐμπειρία τῶν Προφητῶν καὶ τῶν Ἀποστόλων. Πῶς ὅμως θὰ γίνῃ ἡ πιστοποίησις αὐτῆς τῆς ἐμπειρίας τους σήμερα; Πῶς θὰ βεβαιωθοῦμε ὅτι τὰ πράγματα εἶναι ἔτσι ὅπως περιγράφονται στὴν Ἁγία Γραφὴ προκειμένου περὶ τοῦ Θεοῦ καὶ τοῦ Χριστοῦ; Ἀπὸ Πατερικῆς ἀπόψεως αὐτὸ γίνεται βάσει τῆς προσωπικῆς ἐμπειρίας ἐκείνων τῶν ζώντων Ἁγίων σὲ κάθε ἐποχή, οἱ ὁποῖοι ἔφθασαν νὰ δοῦν τὸν Χριστὸν ἐν δόξῃ καὶ οἱ ὁποῖοι μποροῦν νὰ διαβεβαιώσουν τοὺς ἀνθρώπους τῆς ἐποχῆς τους γιὰ τὴν ἀλήθεια τῶν ἀναφερομένων στὴν Ἁγία Γραφή. 

Ἐκτὸς δηλαδὴ ἀπὸ τὴν προσωπικὴ ἐμπειρία τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας, οἱ ὁποῖοι εἶχαν τὴν ἴδια ἐμπειρία μὲ τοὺς Προφῆτες καὶ τοὺς Ἀποστόλους, ἔχομε ἐπὶ πλέον καὶ τὴν ἐμπειρία των ζώντων Ἁγίων σὲ κάθε ἐποχή. Ἡ παράδοσις τῆς ἐμπειρίας τῆς θεώσεως βλέπομε νὰ συνεχίζεται ὁλοζώντανη μέχρι τὸ τέλος τῆς Τουρκοκρατίας καὶ νὰ δεσπόζῃ στὴν συνείδησι τῶν Ὀρθοδόξων.
Ἔτσι ὑπάρχουν Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, οἱ ὁποῖοι στὸν ἀγῶνα τους ἐναντίον τῶν αἱρετικῶν ἐπικαλοῦνται καὶ τὴν προσωπική τους ἐμπειρία, τῆς θεώσεως. Π.χ. ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος ἐπικαλεῖται καὶ τὴν προσωπική του ἐμπειρία στὸν ἀγῶνα του ἐναντίον τῶν Εὐνομιανῶν.

….Ἡ ζῶσα ἐμπειρία εἶναι ἐκείνη ποὺ ἐλέγχει τὴν γνησιότητα ἢ μὴ τῆς κατατεθειμένης γραπτῆς ἢ προφορικῆς παραδόσεως….
Αὐτὴ ἡ παράδοσις συνεχίζεται μέχρι σήμερα στὰ πρόσωπα τῶν σημερινῶν ζώντων Ἁγίων τῆς Ἐκκλησίας.

π. Ιωάννης Ρωμανίδης