«Να μου τα αφήσεις, παιδί μου. Εσύ όμως θα έρχεσαι;»
Ο άνθρωπος με κοίταξε απορημένος. Κρατούσε ένα χαρτί με ονόματα, ένα πρόσφορο και λίγα χρήματα για τις ανάγκες του ναού. Τα είχε ετοιμάσει όλα με ευλάβεια. Δεν ήθελα να του στενοχωρήσω την καρδιά. Του είπα μόνο πως, όταν μας προσκαλούν σε ένα τραπέζι, δεν αρκούμαστε να στείλουμε το ψωμί και το κρασί. Πηγαίνουμε κι εμείς, εφόσον μπορούμε.
Αυτές τις ημέρες, καθώς πλησιάζουν τα Χριστούγεννα, σε πολλούς ναούς και μοναστήρια τελείται το Σαρανταλείτουργο. Σαράντα Θείες Λειτουργίες, όπου αυτό είναι δυνατό, με τη μνημόνευση ζώντων και κεκοιμημένων.
Η ευλογία βρίσκεται στη Θεία Ευχαριστία, στη σύναξη της Εκκλησίας, στην προσφορά που πραγματοποιείται ενώπιον της Αγίας Τραπέζης. Και εμείς καλούμαστε να συμμετάσχουμε, όχι απλώς να αναθέσουμε στον ιερέα τη μνημόνευση των ανθρώπων μας.
Το πρόσφορο που ζυμώνει μια γυναίκα, το λίγο νάμα, το λάδι, το λιβάνι, ακόμη και τα χρήματα που αφήνει κάποιος από το υστέρημά του, είναι ευλογημένες προσφορές. Δεν αγοράζουν τη χάρη του Θεού. Μπορεί ένας φτωχός να μη διαθέτει τίποτε από αυτά και να προσφέρει μια προσευχή που βγαίνει από τα βάθη της καρδιάς του. Η Θεία Λειτουργία δεν είναι μια υπηρεσία που παραγγέλλουμε. Είναι το Μυστήριο στο οποίο ο Χριστός μάς συνάγει ως Εκκλησία.
«Ὅτι εἷς ἄρτος, ἓν σῶμα οἱ πολλοί ἐσμεν» (Α΄ Κορ. 10,17), γράφει ο Απόστολος Παύλος. Δεν πηγαίνουμε στον ναό ως μεμονωμένοι άνθρωποι που ζητούν ο καθένας κάτι για τον εαυτό του. Συναγόμαστε ως Σώμα Χριστού. Ο ιερέας προΐσταται της ευχαριστιακής συνάξεως και ο λαός συμμετέχει στην κοινή προσευχή και προσφορά. Το «Μετὰ φόβου Θεοῦ, πίστεως καὶ ἀγάπης προσέλθετε» είναι πρόσκληση προς τους πιστούς να προσεγγίσουν, με την αναγκαία προετοιμασία, το Ποτήριο της Ζωής.
Ακούω σήμερα ανθρώπους να σηκώνονται πριν ξημερώσει για να πάνε στο γυμναστήριο. Πριν αρχίσει η εργασία τους, βρίσκουν μία ώρα για το σώμα τους. Και πολύ καλά κάνουν. Το σώμα χρειάζεται φροντίδα. Αλλά για την ψυχή μας πότε θα βρούμε αυτή την ώρα; Παλαιότερα, σε πολλά μέρη, άνθρωποι περνούσαν από τον ναό πριν ανοίξουν τα μαγαζιά τους ή πριν ξεκινήσουν για τον μόχθο της ημέρας. Όσοι μπορούσαν συμμετείχαν στη Θεία Λειτουργία και, όταν ήταν προετοιμασμένοι, κοινωνούσαν. Η ημέρα τους άρχιζε με την προσευχή, προτού παραδοθεί στις μέριμνες του κόσμου.
Στο γυμναστήριο ασκούμε το σώμα με τις δικές μας δυνάμεις. Στη Θεία Μετάληψη δεχόμαστε Εκείνον που μας χαρίζει την αληθινή ζωή. Δεν πρόκειται για μια μέθοδο πνευματικής αυτοβελτιώσεως. Κοινωνούμε το Σώμα και το Αίμα του Χριστού, επειδή η ανθρώπινη ύπαρξη δεν θεραπεύεται με την αυτάρκειά της. Και αν η σωματική υγεία απαιτεί συνέπεια, πόση φροντίδα αξίζει η σχέση μας με τον Θεό; Σκέφτομαι πως το Σαρανταλείτουργο μπορεί να γίνει η αφορμή να ξαναβρούμε αυτή τη χαμένη πρωινή συνήθεια.
Οι άγιοι Κολλυβάδες, ο Μακάριος ο Νοταράς και ο Νικόδημος ο Αγιορείτης, υπερασπίστηκαν τη συχνή Θεία Μετάληψη ως ουσιώδες στοιχείο της εκκλησιαστικής ζωής. Στο έργο Περί της συνεχούς Μεταλήψεως των Αχράντων του Χριστού Μυστηρίων ανέδειξαν τη μαρτυρία της Αγίας Γραφής και των Πατέρων. Ο Μέγας Βασίλειος, στην 93η επιστολή του, θεωρεί αγαθή και ωφέλιμη ακόμη και την καθημερινή κοινωνία, αναφέροντας πως στην εποχή του υπήρχε η συνήθεια να μεταλαμβάνουν τέσσερις ημέρες την εβδομάδα.
Η συχνότητα δεν καταργεί την προετοιμασία. Η μετάνοια, η προσευχή, η συμφιλίωση και η πνευματική καθοδήγηση μας βοηθούν να προσερχόμαστε με επίγνωση του Μυστηρίου, χωρίς να μετατρέπουμε τη δική μας αναξιότητα σε μόνιμη δικαιολογία απομακρύνσεως.
Και τα ονόματα των κεκοιμημένων μας; Να τα γράφουμε με πολλή αγάπη. Στην Προσκομιδή ο ιερέας μνημονεύει τους ζωντανούς και τους κεκοιμημένους, αφαιρώντας τις αντίστοιχες μερίδες από το πρόσφορο. Στο τέλος της Θείας Λειτουργίας οι μερίδες τοποθετούνται στο Άγιο Ποτήριο, με την ευχή για την άφεση των αμαρτιών εκείνων που μνημονεύθηκαν.
Η μνημόνευση ανήκει στην ευχαριστιακή προσευχή της Εκκλησίας και φανερώνει πως η αγάπη της δεν σταματά μπροστά στον τάφο. Γράψε, λοιπόν, και το όνομα εκείνου με τον οποίο δεν πρόλαβες να συμφιλιωθείς. Μην αφήνεις την πίκρα να επιζεί περισσότερο από τη μνήμη του.
Θα ήθελα, λοιπόν, να βλέπω τους ανθρώπους να έρχονται στο Σαρανταλείτουργο όσο τους επιτρέπουν οι δυνάμεις τους. Να σηκώνονται λίγο νωρίτερα, να στέκονται στην πρωινή ησυχία του ναού, να ακούν το Ευαγγέλιο και να προσεύχονται μαζί με την Εκκλησία. Όσοι έχουν προετοιμαστεί κατάλληλα, με την καθοδήγηση του πνευματικού τους, να προσέρχονται στη Θεία Κοινωνία.
Δεν σημαίνει πως πρέπει να μεταλαμβάνουμε μηχανικά σε κάθε Λειτουργία ούτε πως η παρουσία μας στερείται αξίας όταν δεν κοινωνούμε. Σημαίνει πως ξαναδίνουμε στη Θεία Ευχαριστία τη θέση που της ανήκει στη ζωή μας.
Γνωρίζω τον εργάτη που φεύγει από το σπίτι πριν χαράξει, τη γυναίκα που φροντίζει έναν κατάκοιτο, τον ηλικιωμένο που δυσκολεύεται ακόμη και να κατεβεί τα σκαλιά. Κανείς τους δεν χρειάζεται να απολογηθεί για την απουσία του. Η προσευχή της Εκκλησίας τούς περιλαμβάνει.
Αλλά όποιος μπορεί να διαθέσει ένα πρωινό, ας το δοκιμάσει. Μερικές φορές βρίσκουμε χρόνο για όσα θεωρούμε αναγκαία και αναβάλλουμε εκείνα που θα μπορούσαν να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο ζούμε.
Και όταν τελειώσει η Λειτουργία, ας μη μείνει η προσευχή μας πίσω από την πόρτα του ναού. Η ευχαριστιακή ζωή συνεχίζεται στην εργασία, στο σπίτι, στη φροντίδα εκείνου που μας έχει ανάγκη. Ο άνθρωπος που κοινωνεί καλείται να μάθει να ζει ευχαριστιακά, χωρίς να θεωρεί κανέναν ξένο προς την αγάπη του Θεού.
Γι’ αυτό, παιδί μου, φέρε τα ονόματα. Φέρε το πρόσφορό σου, το λίγο λάδι, το νάμα, το λιβάνι. Αν δεν έχεις τίποτε, έλα πάλι. Και όταν μπορείς, έλα από νωρίς. Στάσου μαζί μας. Προσευχήσου για τους δικούς σου και για εκείνους που κανείς δεν θυμάται. Προετοιμάσου να κοινωνήσεις.
Μη συνηθίσεις να στέλνεις μόνο το όνομά σου εκεί όπου ο Χριστός σε περιμένει ολόκληρο.»
μ. Θεόκτιστος ο Κρης
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου