του Λάμπρου Κ. Σκόντζου Θεολόγου – Καθηγητού
(Η σωτηριολογική σημασία της Μεταμορφώσεως του Κυρίου)
«Μετεμορφώθης ἐν τῷ ὄρει, Χριστὲ ὁ Θεός, δείξας τοῖς μαθηταῖς σου τὴν δόξαν σου, καθὼς ἠδύναντο». (Ἀπολυτίκιο τῆς Ἑορτῆς)
Η εορτή της Μεταμορφώσεως του Κυρίου κατέχει εξέχουσα θέση στο λειτουργικό έτος της Ορθοδόξου Εκκλησίας, διότι αποτελεί φανέρωση της θείας δόξης του Ενανθρωπήσαντος Θεού Λόγου και συγχρόνως προεικόνιση της δόξης που επιφυλάσσεται σε όσους θα ενωθούν μαζί Του.
Το γεγονός του Θαβώρ δεν είναι ένα απομονωμένο θαύμα ούτε μια εντυπωσιακή υπερφυσική εμπειρία των μαθητών. Αποτελεί κορυφαίο σταθμό της θείας Οικονομίας και αποκαλύπτει το νόημα της σωτηρίας του ανθρώπου.
Η Μεταμόρφωση συνδέεται άμεσα με την ομολογία του αποστόλου Πέτρου στην Καισάρεια του Φιλίππου και με την πρώτη προαναγγελία του Πάθους. Ο Χριστός γνωρίζει ότι οι μαθητές
Του πρόκειται να δοκιμαστούν από το σκάνδαλο του Σταυρού. Για τον λόγο αυτό τους οδηγεί στο όρος Θαβώρ, ώστε να γίνουν μάρτυρες της θείας Του λαμπρότητας και να κατανοήσουν αργότερα ότι ο Εσταυρωμένος είναι ο ίδιος ο Κύριος της Δόξης.
Ο ευαγγελιστής Ματθαίος περιγράφει το γεγονός με τα εξής λόγια: «Καὶ μετεμορφώθη ἔμπροσθεν αὐτῶν, καὶ ἔλαμψε τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος, τὰ δὲ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένετο λευκὰ ὡς τὸ φῶς» (Ματθ.17,2).
Η λαμπρότητα αυτή δεν αποτελεί νέα ιδιότητα του Χριστού. Ο Υιός του Θεού είναι αιωνίως δοξασμένος.
Εκείνο που μεταβάλλεται είναι η δυνατότητα των μαθητών να θεωρήσουν, κατά το μέτρο της χάριτος, την άκτιστη θεία δόξα.
Ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός επισημαίνει χαρακτηριστικά ότι ο Χριστός «δεν έγινε αυτό που δεν ήταν, αλλά φανέρωσε στους μαθητές Του αυτό που ήταν πάντοτε, ανοίγοντας τους οφθαλμούς τους». Η Μεταμόρφωση, επομένως, είναι αποκάλυψη και όχι μεταβολή της θεότητας.
Το Θαβώρ ως προετοιμασία του Σταυρού
Η Εκκλησία τοποθετεί πάντοτε τη Μεταμόρφωση σε άμεση σχέση με το Πάθος. Η δόξα προηγείται του Σταυρού, ώστε οι μαθητές να μη λυγίσουν μπροστά στην εκούσια ταπείνωση του Κυρίου.
Ο άγιος Λέων ο Μέγας γράφει ότι ο Χριστός αποκάλυψε τη δόξα Του «για να αφαιρέσει από τις καρδιές των μαθητών το σκάνδαλο του Σταυρού».
Εκείνος που λάμπει στο Θαβώρ είναι ο ίδιος που θα σταθεί μπροστά στον Πιλάτο, θα ανέβει στον Γολγοθά και θα αναστηθεί την τρίτη ημέρα.
Έτσι, το Θαβώρ αποτελεί το φως που ερμηνεύει τον Γολγοθά. Η δόξα και η θυσία δεν αντιτίθενται μεταξύ τους· η μία οδηγεί στην άλλη.
Ο Χριστός αποκαλύπτει ότι ο δρόμος προς την Ανάσταση περνά αναγκαστικά μέσα από τον Σταυρό.
Η παρουσία του Μωυσέως και του Ηλία
Η εμφάνιση των δύο μεγάλων μορφών της Παλαιάς Διαθήκης δεν είναι τυχαία. Ο Μωυσής εκπροσωπεί τον Νόμο. Ο Ηλίας εκπροσωπεί τους Προφήτες.
Και οι δύο συνομιλούν με τον Χριστό για την «ἔξοδον αὐτοῦ», δηλαδή για το Πάθος που επρόκειτο να πραγματοποιηθεί στην Ιερουσαλήμ (Λουκ.9,31).
Με τον τρόπο αυτό ολόκληρη η Παλαιά Διαθήκη φανερώνει ότι οδηγεί στον Χριστό, ο οποίος αποτελεί την εκπλήρωση όλων των επαγγελιών του Θεού.
Το άκτιστο Φως και η θεολογία του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά
Η θεολογία της Μεταμορφώσεως έλαβε την πληρέστερη διατύπωσή της κατά τον 14ο αιώνα μέσα από τη διδασκαλία του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά.
Ο μεγάλος αυτός Πατέρας της Εκκλησίας υποστήριξε ότι το φως του Θαβώρ δεν είναι αισθητό, κτιστό ή συμβολικό, αλλά άκτιστη ενέργεια του Θεού.
Δεν είναι δημιούργημα ούτε φυσικό φαινόμενο, αλλά η ίδια η θεία δόξα, η οποία καθίσταται μεθεκτή στους καθαρμένους ανθρώπους χωρίς να αποκαλύπτεται η ουσία του Θεού.
Η διάκριση μεταξύ θείας ουσίας και θείων ενεργειών διαφυλάσσει δύο θεμελιώδεις αλήθειες της ορθόδοξης πίστεως. Αφενός, ο Θεός παραμένει απρόσιτος ως προς την ουσία Του.
Αφετέρου, γίνεται πραγματικά κοινωνήσιμος μέσω των ακτίστων ενεργειών Του. Έτσι εξηγείται και η δυνατότητα της θεώσεως του ανθρώπου.
Η σωτηρία ως θέωση
Η Μεταμόρφωση αποτελεί ίσως τη σαφέστερη εικόνα του τελικού προορισμού του ανθρώπου.
Ο άγιος Αθανάσιος ο Μέγας διατυπώνει τη γνωστή θεολογική αρχή: «Αὐτὸς γὰρ ἐνηνθρώπησεν, ἵνα ἡμεῖς θεοποιηθῶμεν». Η σωτηρία δεν περιορίζεται στη συγχώρηση των αμαρτιών ούτε στην ηθική βελτίωση του ανθρώπου.
Ο τελικός σκοπός της θείας Ενανθρωπήσεως είναι η αποκατάσταση της κοινωνίας με τον Θεό και η θέωση κατά χάριν.
Γι' αυτό και το άκτιστο φως του Θαβώρ αποτελεί προτύπωση της μέλλουσας Βασιλείας. Ό,τι είδαν οι τρεις μαθητές κατά τρόπο πρόσκαιρο, οι άγιοι καλούνται να το ζήσουν αιωνίως.
Η ανάβαση στο όρος ως εικόνα της πνευματικής ζωής
Η Μεταμόρφωση πραγματοποιείται πάνω σε όρος. Η Αγία Γραφή χρησιμοποιεί διαρκώς το όρος ως τόπο θείας συναντήσεως: το Σινά του Μωυσέως, το Κάρμηλο του Ηλία, το Όρος των Μακαρισμών, ο Γολγοθάς, το Όρος των Ελαιών.
Η ανάβαση στο Θαβώρ συμβολίζει την πορεία της πνευματικής καθάρσεως. Ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής διδάσκει ότι η γνώση του Θεού δεν αποκτάται με τη διανοητική έρευνα αλλά με την κάθαρση της καρδιάς. Η μετάνοια, η νηστεία, η προσευχή, η ταπείνωση και η αγάπη αποτελούν τα σκαλοπάτια αυτής της αναβάσεως.
Δεν υπάρχει θέα του ακτίστου φωτός χωρίς αγώνα.
«Καλόν ἐστιν ἡμᾶς ὧδε εἶναι»
Η αυθόρμητη κραυγή του αποστόλου Πέτρου αποκαλύπτει τη βαθύτερη επιθυμία κάθε ανθρώπινης ψυχής. Η πραγματική ευτυχία βρίσκεται στην κοινωνία με τον Θεό. Ωστόσο ο Χριστός δεν επιτρέπει στους μαθητές να παραμείνουν στο Θαβώρ.
Ακολουθεί η κάθοδος. Ακολουθεί η πορεία προς την Ιερουσαλήμ. Ακολουθεί ο Σταυρός.
Με αυτόν τον τρόπο διδάσκεται ότι οι πνευματικές εμπειρίες δεν αποτελούν αυτοσκοπό αλλά δύναμη για την καθημερινή μαρτυρία της πίστεως.
Το μήνυμα του Θαβώρ στον σύγχρονο άνθρωπο
Ο σημερινός άνθρωπος αναζητεί διαρκώς το φως, συχνά όμως σε λάθος κατεύθυνση. Επιζητεί την αυτοπραγμάτωση χωρίς τον Θεό, την ευτυχία χωρίς θυσία, την ειρήνη χωρίς μετάνοια.
Το Θαβώρ υπενθυμίζει ότι το αληθινό φως έχει πρόσωπο. Είναι ο Ιησούς Χριστός.
Η μεταμόρφωση του ανθρώπου δεν επιτυγχάνεται με ψυχολογικές τεχνικές ούτε με ανθρώπινες δυνάμεις, αλλά ως καρπός της εν Χριστώ ζωής.
Η Εκκλησία εξακολουθεί να προσφέρει αυτήν την εμπειρία μέσα από τη Θεία Λειτουργία, τα Ιερά Μυστήρια, την ασκητική παράδοση και την κοινωνία των Αγίων.
Κάθε πιστός καλείται να πραγματοποιήσει τη δική του ανάβαση στο Θαβώρ, ώστε να μεταμορφωθεί ολόκληρη η ύπαρξή του από τη χάρη του Αγίου Πνεύματος.
Επίλογος
Το Θαβώρ αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες αποκαλύψεις της αγάπης του Θεού προς τον άνθρωπο.
Εκεί φανερώνεται ότι ο Χριστός δεν ήλθε μόνο για να συγχωρήσει τον άνθρωπο, αλλά για να τον καταστήσει μέτοχο της θείας ζωής.
Το φως της Μεταμορφώσεως δεν είναι ανάμνηση ενός μακρινού θαύματος· είναι η υπόσχεση της μελλοντικής δόξας και συγχρόνως η εμπειρία της Εκκλησίας ήδη από την παρούσα ζωή.
Γι' αυτό και κάθε φορά που η Εκκλησία ψάλλει το απολυτίκιο της εορτής, προσεύχεται να λάμψει και σε εμάς το ίδιο εκείνο φως: «Λάμψον καὶ ἡμῖν τοῖς ἁμαρτωλοῖς τὸ φῶς σου τὸ ἀΐδιον, πρεσβείαις τῆς Θεοτόκου· Φωτοδότα, δόξα σοι».
Το αίτημα αυτό συνοψίζει ολόκληρη τη σωτηριολογία της Ορθόδοξης Εκκλησίας: ο άνθρωπος καλείται να γίνει «φωτοφόρος», όχι με δική του δύναμη, αλλά διά της χάριτος του Μεταμορφωθέντος Κυρίου, ο οποίος «ἦλθεν ἵνα ζωὴν ἔχωμεν καὶ περισσὸν ἔχωμεν» (Ιωάν.10,10).
Η Μεταμόρφωση του Κυρίου μας υπενθυμίζει ότι η χριστιανική ζωή δεν είναι μια στατική τήρηση κανόνων, αλλά μια συνεχής μεταμορφωτική πορεία.
Καλούμαστε καθημερινά να ανεβούμε το δικό μας «Όρος Θαβώρ» μέσω της προσευχής, της νηστείας του Δεκαπενταγούστου και της Θείας Ευχαριστίας.
Ας παρακαλέσουμε τον Μεταμορφωθέντα Σωτήρα Χριστό μας να καταυγάσει τις ψυχές μας με το Αΐδιο Φως Του, χαρίζοντάς μας ελπίδα, δύναμη και την αληθινή αλλοίωση που οδηγεί στον αγιασμό, στη σωτηρία, στην κατά χάριν θέωση!
Πηγή: romfea.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου