του Αρχιμ. Μακαριου Τσιμέρη
Σήμερα, κατά την εορτή της Ανακομιδής των Ιερών Λειψάνων του Αγίου Νεκταρίου, Επισκόπου Πενταπόλεως, η Εκκλησία μάς προσκαλεί να σταθούμε με ευλάβεια μπροστά στη μορφή ενός Αγίου, του οποίου η ζωή αποτελεί ζωντανή μαρτυρία όχι μόνο της πίστεως, αλλά και της υπομονής μέσα στην αδικία.
Ο Άγιος Νεκτάριος δεν έγινε Άγιος επειδή έζησε μια ζωή απαλλαγμένη από δοκιμασίες. Έγινε φανερός ως άνθρωπος του Θεού ακριβώς μέσα στις δοκιμασίες.
Δεν βαδίστηκε ο δρόμος του με ανθρώπινες δικαιώσεις, τιμές και αναγνώριση. Αντιθέτως, πολλές φορές χρειάστηκε να περπατήσει μέσα στη σιωπή, στη συκοφαντία, στην εγκατάλειψη και στην ανθρώπινη αδικία.
Και εδώ βρίσκεται ένα από τα βαθύτερα μηνύματα της ζωής του.
Ο Θεός δεν θέλει την αδικία. Δεν ευλογεί τη συκοφαντία, την εμπάθεια, την κακία, την κατάκριση και την αδικία του ενός ανθρώπου προς τον άλλον. Ο Θεός δεν γίνεται συνεργός της ανθρώπινης κακίας.
Όμως ο Θεός έχει τη δύναμη να κάνει ακόμη και αυτό που ο άνθρωπος προκαλεί ως πληγή, αφορμή σωτηρίας για εκείνον που εμπιστεύεται τη ζωή του στα χέρια Του.
Η αδικία δεν γίνεται καλή επειδή την υπέστη ένας Άγιος. Καλό γίνεται το πνεύμα με το οποίο ο Άγιος αντιμετώπισε την αδικία. Και αυτό είναι κάτι εντελώς διαφορετικό. Η αδικία που σηκώνεται εναντίον του ανθρώπου
Η ζωή του Αγίου Νεκταρίου είναι μια συγκλονιστική απάντηση στο ερώτημα που τόσο συχνά γεννιέται μέσα στην ανθρώπινη καρδιά: «Γιατί, Θεέ μου, επιτρέπεις να με αδικούν;»
Πόσες φορές δεν το έχουμε ψιθυρίσει κι εμείς; Μας αδίκησαν άνθρωποι που εμπιστευθήκαμε. Μας παρεξήγησαν άνθρωποι που γνωρίζουν την καρδιά μας. Ειπώθηκαν λόγια για εμάς που δεν ανταποκρίνονταν στην αλήθεια. Χάσαμε ευκαιρίες επειδή κάποιος άλλος μίλησε εναντίον μας. Κρίθηκε η πρόθεσή μας χωρίς να ερωτηθούμε. Καταδικαστήκαμε χωρίς να ακουστούμε. Και τότε η ψυχή πονά.
Γιατί η αδικία δεν είναι μόνο αυτό που χάνουμε εξωτερικά. Είναι και η πληγή που αφήνει μέσα μας η αίσθηση ότι κανείς δεν μας κατάλαβε.
Ο Άγιος Νεκτάριος γνώρισε αυτό το αίσθημα.
Γνώρισε τι σημαίνει να υπηρετείς την Εκκλησία και, αντί να ανταμείβεσαι, να συκοφαντείσαι. Να προσφέρεις και να παρεξηγείσαι. Να αγαπάς και να δέχεσαι ως απάντηση την καχυποψία. Να έχεις δικαίωμα να υπερασπιστείς τον εαυτό σου και, παρ' όλα αυτά, να επιλέγεις τη σιωπή και την εμπιστοσύνη στον Θεό.
Δεν σημαίνει ότι ο Άγιος δεν πονούσε. Ο Άγιος δεν είναι αναίσθητος άνθρωπος. Είναι άνθρωπος που μαθαίνει να παραδίδει ακόμη και τον πόνο του στον Θεό.
Δεν ευλογεί ο Θεός την αδικία.
Εδώ χρειάζεται να είμαστε θεολογικά προσεκτικοί.
Δεν μπορούμε να πούμε ότι ο Θεός «ήθελε» να αδικηθεί ο Άγιος Νεκτάριος. Δεν ήθελε ο Θεός τις συκοφαντίες, τις άδικες κατηγορίες και τις ανθρώπινες μικρότητες που τον πλήγωσαν.
Ο Θεός δεν χρειάζεται την αδικία για να δοξάσει έναν άνθρωπο. Ο Θεός όμως μπορεί να εισέλθει ακόμη και μέσα στην αδικία και να την νικήσει. Αυτό είναι το μυστήριο της θείας οικονομίας. Ο άνθρωπος μπορεί να πληγώσει. Ο Θεός μπορεί να θεραπεύσει. Ο άνθρωπος μπορεί να συκοφαντήσει. Ο Θεός μπορεί να φανερώσει την αλήθεια. Ο άνθρωπος μπορεί να ταπεινώσει. Ο Θεός μπορεί να δοξάσει. Ο άνθρωπος μπορεί να κλείσει μια πόρτα. Ο Θεός μπορεί να ανοίξει έναν δρόμο που κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί.
Και ίσως αυτό είναι ένα από τα πιο παρήγορα μηνύματα που μας προσφέρει η ζωή του Αγίου Νεκταρίου. Η αδικία των ανθρώπων δεν έχει τον τελευταίο λόγο στη ζωή εκείνου που εμπιστεύεται τον Θεό.
Από τον διωγμό στην αγιότητα.
Η ιστορία του Αγίου Νεκταρίου μας κάνει να βλέπουμε διαφορετικά τις ανθρώπινες αποτυχίες, τις απορρίψεις και τις αδικίες. Εκεί όπου οι άνθρωποι έβλεπαν έναν άνθρωπο που μπορούσαν να παραμερίσουν, ο Θεός προετοίμαζε έναν Άγιο. Εκεί όπου υπήρχε η σιωπή, ο Θεός ετοίμαζε μια μαρτυρία. Εκεί όπου υπήρχε η συκοφαντία, ο Θεός ετοίμαζε την αποκάλυψη της αλήθειας.
Εκεί όπου υπήρχε η ανθρώπινη απόρριψη, ο Θεός οικοδομούσε έναν άνθρωπο που θα γινόταν παρηγοριά αναρίθμητων ανθρώπων.
Και τούτο είναι συγκλονιστικό:
Ο Άγιος Νεκτάριος δεν δικαιώθηκε επειδή κατάφερε να νικήσει τους ανθρώπους που τον αδίκησαν. Δικαιώθηκε επειδή δεν επέτρεψε στην αδικία τους να γίνει δηλητήριο μέσα στην ψυχή του. Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο θαύμα.
Γιατί εύκολο είναι να μην αδικείς. Δύσκολο είναι να αδικείσαι και να μη γίνεσαι άδικος. Εύκολο είναι να αγαπάς εκείνους που σε αγαπούν. Δύσκολο είναι να μη χάσεις την αγάπη σου όταν οι άλλοι σε πληγώνουν. Εύκολο είναι να μιλάς για την πίστη όταν όλα πηγαίνουν καλά. Δύσκολο είναι να παραμένεις άνθρωπος του Θεού όταν η ζωή σου φαίνεται να διαψεύδει κάθε ανθρώπινη δικαιοσύνη.
Ο Άγιος Νεκτάριος πέρασε μέσα από αυτό το καμίνι. Και βγήκε από εκεί όχι με μίσος, αλλά με περισσότερη αγάπη. Και εμείς σήμερα;
Πόσο επίκαιρη είναι άραγε αυτή η ζωή σήμερα!
Ζούμε σε έναν κόσμο όπου η αδικία έχει πολλές μορφές. Άλλοτε είναι φανερή και άλλοτε κρυμμένη. Είναι η αδικία στον χώρο της εργασίας. Η αδικία μέσα στις οικογένειες. Η αδικία στις ανθρώπινες σχέσεις. Η αδικία απέναντι στον αδύναμο. Η αδικία που γεννά η φιλοδοξία. Η αδικία που γεννά η ζήλια. Η αδικία που γεννά η ανάγκη του ανθρώπου να επιβληθεί στον άλλον. Και υπάρχει και μια ακόμη αδικία, ίσως πιο λεπτή:
Να κρίνουμε έναν άνθρωπο χωρίς να γνωρίζουμε τον αγώνα που δίνει μέσα του. Να βλέπουμε το λάθος του άλλου και να αγνοούμε τη μετάνοιά του. Να ακούμε μια κατηγορία και να τη θεωρούμε αλήθεια. Να παίρνουμε θέση χωρίς να έχουμε ακούσει και τις δύο πλευρές. Πόσες φορές, άραγε, δεν έχουμε βρεθεί στη θέση του αδικημένου; Και πόσες φορές, χωρίς να το καταλάβουμε, δεν βρεθήκαμε στη θέση εκείνου που αδίκησε;
Γιατί το μήνυμα του Αγίου Νεκταρίου δεν απευθύνεται μόνο στους αδικημένους. Απευθύνεται και σε εμάς που κάποτε αδικούμε. Μας καλεί να εξετάσουμε όχι μόνο το «με αδίκησαν», αλλά και το «μήπως αδίκησα κι εγώ;». Όταν η πληγή γίνεται προσευχή.
Υπάρχει ένας μεγάλος κίνδυνος όταν αδικούμαστε: Να αφήσουμε την αδικία να εγκατασταθεί μέσα μας. Να αρχίσουμε να αναπαράγουμε ξανά και ξανά το γεγονός. Να θυμόμαστε ποιος μας πλήγωσε. Να περιμένουμε τη δικαίωσή μας. Να θέλουμε να πονέσει ο άλλος όσο πονέσαμε εμείς. Και τότε η αδικία που μας έγινε αρχίζει να μας αλλάζει. Δεν μας αρκεί πλέον ότι μας πλήγωσαν. Θέλουμε να πληγώσουμε.
Εκεί όμως ο άνθρωπος κινδυνεύει να γίνει όμοιος με εκείνον που τον αδίκησε.
Ο Άγιος Νεκτάριος δείχνει έναν άλλο δρόμο. Να πάρεις την πληγή σου και να την κάνεις προσευχή. Να πάρεις το παράπονό σου και να το αφήσεις μπροστά στον Θεό.
Να πεις: «Κύριε, Εσύ γνωρίζεις την αλήθεια. Εσύ γνωρίζεις τι έγινε. Εσύ γνωρίζεις την καρδιά μου. Δώσε μου δύναμη να μη μισήσω. Δώσε μου δύναμη να μη γίνω αυτό που με πλήγωσε».
Αυτό δεν είναι αδυναμία. Είναι πνευματική δύναμη. Η αληθινή δικαίωση. Ο κόσμος μάς μαθαίνει να ζητούμε τη δικαίωσή μας εδώ και τώρα. Να αποδείξουμε ότι έχουμε δίκιο. Να απαντήσουμε. Να εκθέσουμε εκείνον που μας εξέθεσε. Να αποκαταστήσουμε την εικόνα μας.
Και βέβαια, υπάρχουν περιπτώσεις όπου ο άνθρωπος οφείλει να υπερασπιστεί την αλήθεια, να προστατεύσει τον εαυτό του και τους άλλους και να ζητήσει τη δικαιοσύνη. Η χριστιανική υπομονή δεν σημαίνει ανοχή στην κακοποίηση ούτε συνενοχή με το κακό.
Όμως υπάρχει και μια άλλη δικαιοσύνη. Η δικαιοσύνη του Θεού. Και αυτή δεν μετριέται με τα μέτρα του κόσμου.
Ο Άγιος Νεκτάριος μάς διδάσκει ότι μπορεί να χάσεις στα μάτια των ανθρώπων και να κερδίσεις στα μάτια του Θεού.
Μπορεί να μη σε χειροκροτήσουν και να σε στεφανώσει ο Θεός. Μπορεί να μη σε καταλάβουν και να σε γνωρίζει ο Θεός. Μπορεί να μη σε δικαιώσουν οι άνθρωποι και να σε δικαιώσει η ίδια η ζωή σου. Γιατί στο τέλος δεν έχει σημασία μόνο τι είπαν οι άλλοι για εμάς. Έχει σημασία ποιοι γίναμε εμείς εξαιτίας όσων μας έκαναν.
Η Ανακομιδή των Λειψάνων και το μήνυμα της Εκκλησίας
Η εορτή της Ανακομιδής των Ιερών Λειψάνων του Αγίου Νεκταρίου έχει, γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, ένα ιδιαίτερα συγκινητικό μήνυμα. Η Εκκλησία δεν τιμά έναν άνθρωπο που απλώς υπέφερε. Τιμά έναν άνθρωπο που μέσα από τον πόνο παρέμεινε ενωμένος με τον Χριστό.
Τα Ιερά Λείψανα του Αγίου αποτελούν μαρτυρία ότι η ανθρώπινη ύπαρξη δεν τελειώνει στη φθορά και στην αδικία του παρόντος κόσμου.
Η τελευταία λέξη δεν ανήκει στον θάνατο. Δεν ανήκει στη συκοφαντία. Δεν ανήκει στην αδικία. Δεν ανήκει στην ανθρώπινη κρίση. Η τελευταία λέξη ανήκει στον Χριστό.
Και ο Χριστός είναι Εκείνος που μπορεί να μεταβάλει έναν σταυρό σε ανάσταση και μια πληγή σε μαρτυρία αγάπης.
Άγιε Νεκτάριε, δίδαξέ μας να αντέχουμε. Ίσως γι' αυτό ο Άγιος Νεκτάριος έγινε τόσο αγαπητός στον λαό του Θεού. Γιατί κοντά του πηγαίνουν άνθρωποι που αισθάνονται αδικημένοι. Άνθρωποι που κουράστηκαν να εξηγούν τον εαυτό τους. Άνθρωποι που έκλαψαν κρυφά. Άνθρωποι που προδόθηκαν. Άνθρωποι που έχασαν τη δουλειά τους, την υπόληψή τους, μια σχέση, μια ευκαιρία. Άνθρωποι που τους κατηγόρησαν χωρίς να φταίνε. Άνθρωποι που δεν ζητούν πλέον από τον κόσμο να τους καταλάβει, αλλά μόνο από τον Θεό να τους δώσει δύναμη να συνεχίσουν.
Και σε όλους αυτούς ο Άγιος Νεκτάριος μοιάζει να ψιθυρίζει:
«Μην αφήσεις την αδικία να σου κλέψει την ειρήνη. Μην αφήσεις εκείνον που σε πλήγωσε να καθορίσει ποιος θα γίνεις».
Γιατί μπορεί να σου πήραν κάτι. Μπορεί να σε πλήγωσαν. Μπορεί να σε συκοφάντησαν. Μπορεί να σε έβγαλαν από έναν δρόμο που νόμιζες ότι ήταν δικός σου.
Αλλά δεν μπορούν να σου πάρουν την ψυχή σου, εάν εσύ την παραδώσεις στον Χριστό.
Το μεγαλύτερο μάθημα
Η ζωή του Αγίου Νεκταρίου μάς καλεί να δούμε την αδικία όχι ως απόδειξη ότι ο Θεός μας εγκατέλειψε, αλλά ως μια δύσκολη στιγμή στην οποία καλούμαστε να αποφασίσουμε ποιον θα εμπιστευθούμε.
Όχι, ο Θεός δεν ευλογεί την αδικία. Ευλογεί όμως εκείνον που, μέσα στην αδικία, δεν εγκαταλείπει την αγάπη. Δεν ευλογεί το ψέμα. Ευλογεί εκείνον που παραμένει στην αλήθεια. Δεν θέλει την κακία. Αλλά μπορεί να μετατρέψει ακόμη και την κακία που δέχθηκε ένας άνθρωπος σε αφορμή για τον αγιασμό του.
Αυτό ακριβώς συνέβη στη ζωή του Αγίου Νεκταρίου.
Η αδικία δεν έγινε ο τάφος του. Έγινε, χωρίς να το γνωρίζουν εκείνοι που τον αδίκησαν, ένας από τους δρόμους μέσα από τους οποίους φανερώθηκε η αγιότητά του. Και ίσως αυτό να είναι το μήνυμα που χρειαζόμαστε περισσότερο σήμερα.
Όταν μας αδικούν, να μη ρωτούμε μόνο: «Γιατί, Θεέ μου, μου το επιτρέπεις;» Αλλά και: «Κύριε, τι θέλεις να γεννηθεί μέσα μου μέσα από αυτή τη δοκιμασία;»
Περισσότερη υπομονή; Περισσότερη προσευχή; Περισσότερη ταπείνωση; Περισσότερη συγχώρηση; Περισσότερη εμπιστοσύνη σε Εσένα;
Γιατί μπορεί να μην μπορούμε να αλλάξουμε αυτό που μας έκαναν. Μπορούμε όμως, με τη χάρη του Θεού, να επιλέξουμε τι θα κάνουμε εμείς με αυτό που μας έκαναν.
Και εδώ βρίσκεται το μεγαλείο του Αγίου Νεκταρίου.
Δεν νίκησε την αδικία επειδή κατάφερε να την εξαφανίσει. Τη νίκησε επειδή δεν επέτρεψε στην αδικία να νικήσει την αγάπη του. Αυτός είναι ο δρόμος της αγιότητας. Και ίσως σήμερα, περισσότερο από ποτέ, χρειαζόμαστε αυτή τη μαρτυρία.
Να μάθουμε να αδικηθούμε χωρίς να αδικήσουμε. Να πονέσουμε χωρίς να μισήσουμε. Να κλάψουμε χωρίς να απελπιστούμε. Να σιωπήσουμε χωρίς να πάψουμε να αγαπούμε. Να αφήσουμε την αλήθεια στα χέρια του Θεού και να συνεχίσουμε τον δρόμο μας.
Γιατί ο άνθρωπος μπορεί να κρίνει. Ο Θεός γνωρίζει. Ο άνθρωπος μπορεί να απορρίψει. Ο Θεός μπορεί να καλέσει. Ο άνθρωπος μπορεί να ταπεινώσει. Ο Θεός μπορεί να στεφανώσει.
Και εκείνος που σήμερα μοιάζει ξεχασμένος από τους ανθρώπους μπορεί αύριο να γίνει παρηγοριά για χιλιάδες ψυχές.
Έτσι έγινε με τον Άγιο Νεκτάριο.
Και γι' αυτό, σήμερα, κατά την εορτή της Ανακομιδής των Ιερών Λειψάνων του, ας μην τον παρακαλέσουμε μόνο να μας απαλλάξει από τις αδικίες.
Ας τον παρακαλέσουμε κάτι βαθύτερο:
Να μας μάθει να περνούμε μέσα από αυτές χωρίς να χάσουμε τον Χριστό.
Άγιε του Θεού Νεκτάριε, εσύ που γνώρισες την πίκρα της συκοφαντίας και της ανθρώπινης αδικίας, πρέσβευε για όλους εκείνους που σήμερα κλαίνε σιωπηλά επειδή αδικήθηκαν.
Δώσε τους υπομονή. Δώσε τους ειρήνη. Δώσε τους δύναμη να μην ανταποδώσουν το κακό με κακό.
Και δίδαξέ μας όλους να εμπιστευόμαστε περισσότερο την κρίση του Θεού από την κρίση των ανθρώπων.
Γιατί στο τέλος της επίγειας πορείας μας δεν θα έχει σημασία πόσες φορές μας δικαίωσαν οι άνθρωποι.
Θα έχει σημασία αν, μέσα σε όλα όσα μας συνέβησαν, μείναμε άνθρωποι του Χριστού.
Άγιε Νεκτάριε, πρέσβευε υπέρ ημών.
Πηγή: romfea.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου