Η δὲ γυνὴ ἵνα φοβῆται τὸν ἄνδρα.

  

Η φράση του Αποστόλου Παύλου. Η δὲ γυνὴ ἵνα φοβῆται τὸν ἄνδρα, είναι μία από τις φράσεις εκείνες της Αγίας Γραφής που, αν αποκοπούν από το συνολικό τους νόημα, μπορούν εύκολα να παρεξηγηθούν. Στη σημερινή γλώσσα, όταν ακούμε τη λέξη φόβος, ο νους μας πηγαίνει στον τρόμο, στην ανασφάλεια, στην απειλή, στην εξουσία του ενός επάνω στον άλλον.

Όμως αυτό, δεν είναι το νόημα, του Αποστόλου. Ο Παύλος δεν καλεί τη γυναίκα να τρέμει τον άνδρα της. Δεν της ζητά να χάσει την ελευθερία, την προσωπικότητα ή την αξιοπρέπειά της. Δεν της ζητά να σωπαίνει μπροστά στην αδικία. Δεν της ζητά να ανέχεται σκληρότητα, προσβολές, εξευτελισμό ή βία. Δεν θεμελιώνει έναν γάμο φόβου.

Μιλά για κάτι εντελώς διαφορετικό. Μιλά για σεβασμό. Για τιμή. Για εκτίμηση. Για εκείνη τη βαθιά και λεπτή στάση της ψυχής που βλέπει τον άλλο όχι ως αντίπαλο, όχι ως ιδιοκτησία, όχι ως κατώτερο ή ανώτερο, αλλά ως πρόσωπο ιερό, μοναδικό και πολύτιμο.

Και μάλιστα, αν προσέξει κανείς ολόκληρο το αποστολικό ανάγνωσμα, θα δει ότι πριν ζητήσει από τη γυναίκα να τιμά τον άνδρα της, ζητά από τον άνδρα κάτι εξαιρετικά δύσκολο και υψηλό: Οἱ ἄνδρες, ἀγαπᾶτε τὰς γυναῖκας ἑαυτῶν, καθὼς καὶ ὁ Χριστὸς ἠγάπησε τὴν Ἐκκλησίαν καὶ ἑαυτὸν παρέδωκεν ὑπὲρ αὐτῆς. Δηλαδή ο άνδρας καλείται να αγαπά τη γυναίκα του όπως ο Χριστός αγάπησε την Εκκλησία.

Και πώς αγάπησε ο Χριστός; Με θυσία. Με συγχώρηση. Με υπομονή. Με έλεος. Με σταυρό. Με προσφορά του ίδιου Του του εαυτού. Αυτό είναι το μέτρο του χριστιανικού γάμου. Όχι ποιος θα επιβληθεί στον άλλο. Όχι ποιος θα έχει  τελευταίο λόγο. Όχι ποιος θα νικήσει στον καβγά. Όχι ποιος θα αποδείξει ότι έχει δίκιο. Αλλά ποιος θα αγαπήσει περισσότερο.

Ποιος θα συγχωρήσει πρώτος. Ποιος θα κάνει χώρο στην καρδιά του για τον άλλον. Ποιος θα μάθει να λέει συγγνώμη. Ποιος θα μείνει δίπλα στον άλλο στις δύσκολες ώρες. Ποιος θα γίνει παρηγοριά όταν η ψυχή του άλλου κουραστεί.

Ο γάμος, λοιπόν, δεν είναι σχέση εξουσίας. Είναι σχέση προσφοράς. Δεν είναι αγώνας επικράτησης. Είναι σχολείο αγάπης. Δεν είναι τόπος όπου ένας διατάζει και ο άλλος φοβάται.

Είναι τόπος όπου δύο άνθρωποι μαθαίνουν να σέβονται ο ένας τον άλλο, να συγχωρούν ο ένας τον άλλο και να σηκώνουν ο ένας τον σταυρό του άλλου.

Ο σεβασμός της γυναίκας προς τον άνδρα δεν είναι δουλεία. Και η αγάπη του άνδρα προς τη γυναίκα δεν είναι απλώς ένα συναίσθημα. Είναι ευθύνη. Είναι θυσία. Είναι διακονία. Είναι εκείνη η στάση που λέει: Δεν είσαι μόνος σου. Είμαι εδώ. Θα σε ακούσω. Θα σε σεβαστώ. Θα σε προστατεύσω χωρίς να σε φυλακίσω. Θα σε αγαπήσω χωρίς να σε εξουσιάσω.

Και από την άλλη, ο σεβασμός της γυναίκας δεν σημαίνει ότι εκείνη δεν έχει γνώμη. Δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να διαφωνήσει. Δεν σημαίνει ότι δεν έχει φωνή.

Σημαίνει ότι ακόμη και μέσα στη διαφωνία διατηρεί την τιμή προς το πρόσωπο του συζύγου της. Το ίδιο ακριβώς οφείλει να κάνει και ο άνδρας. Να μην ταπεινώνει. Να μην ειρωνεύεται. Να μην προσβάλλει. Να μην θεωρεί δεδομένη τη γυναίκα που έχει δίπλα του.

Γιατί πολλές φορές ο γάμος δεν πληγώνεται από μεγάλα γεγονότα. Πληγώνεται από μικρές καθημερινές ασέβειες. Από έναν σκληρό λόγο. Από μια ειρωνεία. Από ένα βλέμμα περιφρόνησης. Από την αδιαφορία. Από το δεν σε ακούω. Από το δεν με νοιάζει πώς αισθάνεσαι.

Και αντίστροφα, ο γάμος θεραπεύεται με μικρές καθημερινές πράξεις αγάπης. Με ένα ευχαριστώ. Με ένα συγγνώμη. Με ένα άγγιγμα. Με ένα τηλεφώνημα. Με ένα πιάτο φαγητό που προσφέρεται με αγάπη. Με λίγα λεπτά αληθινής ακρόασης. Με μια προσευχή κρυφή για τον άνθρωπό μας.

Αυτός είναι ο πραγματικός φόβος για τον οποίο μιλά η Εκκλησία. Όχι ο φόβος που διώχνει. Ο σεβασμός που ενώνει. Όχι ο φόβος που μικραίνει. Η τιμή που ανυψώνει. Όχι ο φόβος που φυλακίζει. Η αγάπη που ελευθερώνει.

Και εδώ βρίσκεται ένα πολύ σπουδαίο σημείο: Ο άνδρας δεν μπορεί να απαιτεί σεβασμό και ταυτόχρονα να μην αγαπά. Και η γυναίκα δεν μπορεί να απαιτεί αγάπη και ταυτόχρονα να μην σέβεται. Η χριστιανική ζωή δεν είναι μονομερής απαίτηση. Είναι αμοιβαιότητα. Είναι προσφορά. Είναι ο ένας να γίνεται δώρο για τον άλλον.

Και όταν δύο άνθρωποι το καταλάβουν αυτό, τότε αλλάζει ολόκληρη η σχέση τους. Τότε ο άνδρας δεν ρωτά: Τι δικαιούμαι από τη γυναίκα μου; Αλλά: Πώς μπορώ σήμερα να την αγαπήσω καλύτερα;

Και η γυναίκα δεν ρωτά: Τι μου οφείλει ο άνδρας μου; Αλλά: Πώς μπορώ σήμερα να τον στηρίξω και να τον τιμήσω;

Έτσι ο γάμος παύει να είναι μια απλή συμβίωση δύο ανθρώπων κάτω από την ίδια στέγη. Γίνεται μυστήριο. Γίνεται κοινός δρόμος. Γίνεται καθημερινή άσκηση αγάπης. Γίνεται ένας μικρός σταυρός που, όταν σηκώνεται μαζί, οδηγεί στην Ανάσταση.

Γιατί ας μην ξεχνάμε κάτι πολύ σημαντικό: Ο γάμος δεν δοκιμάζεται μόνο στις χαρές. Δοκιμάζεται στις αρρώστιες. Στις οικονομικές δυσκολίες. Στην κούραση. Στις διαφωνίες. Στη φροντίδα των παιδιών. Στην ανεργία. Στη φθορά του χρόνου. Στις νύχτες που ο ένας από τους δύο δεν έχει δύναμη ούτε να μιλήσει. Εκεί φαίνεται η αληθινή αγάπη.

Όχι όταν όλα πηγαίνουν καλά. Αλλά όταν ο άλλος έχει ανάγκη να τον κρατήσεις όρθιο. Όταν έρθει η ώρα να αφήσεις για λίγο τον εαυτό σου στην άκρη. Όταν ο άνθρωπός σου πονά. Όταν απογοητεύεται. Όταν πέφτει. Όταν γερνά. Τότε καταλαβαίνεις τι σημαίνει αγαπώ.

Σημαίνει: Δεν σε αγαπώ μόνο όταν είσαι εύκολος. Δεν σε αγαπώ μόνο όταν συμφωνείς μαζί μου. Δεν σε αγαπώ μόνο όταν είσαι δυνατός. Σε αγαπώ και όταν κουράζεσαι. Και όταν κάνεις λάθος. Και όταν λυγίζεις. Και όταν χρειάζεσαι υπομονή. Και όταν η ζωή δεν είναι όπως την ονειρευτήκαμε.

Αυτό είναι το χριστιανικό ήθος του γάμου. Και γι’ αυτό η φράση. ἡ δὲ γυνὴ ἵνα φοβῆται τὸν ἄνδρα, δεν μπορεί ποτέ να χρησιμοποιείται ως δικαιολογία αυταρχισμού, σκληρότητας ή καταπίεσης.

Διότι όποιος θέλει να ακούει το φοβῆται, πρέπει πρώτα να ακούσει το ἀγαπᾶτε καθὼς ὁ Χριστός.

Και ο Χριστός δεν εξουσίασε την Εκκλησία.  Θυσιάστηκε γι’ αυτήν. Δεν την ταπείνωσε. Την αγίασε. Δεν την εκφόβισε. Άπλωσε τα χέρια Του επάνω στον Σταυρό. Αυτό καλείται να κάνει πνευματικά κάθε άνδρας μέσα στην οικογένεια: να απλώνει τα χέρια της αγάπης.

Όχι για να επιβληθεί. Αλλά για να αγκαλιάσει. Όχι για να πληγώσει. Αλλά για να προστατεύσει. Όχι για να ζητήσει θυσίες. Αλλά για να γίνει ο ίδιος θυσία. Και η γυναίκα, από την πλευρά της, καλείται να γίνει εκείνη η παρουσία που με την αγάπη, τη λεπτότητα και τον σεβασμό της μπορεί να γίνει πηγή δύναμης για τον σύζυγό της.

Πόσοι άνθρωποι σήμερα ζουν μέσα στο ίδιο σπίτι και είναι ξένοι! Μιλούν, αλλά δεν επικοινωνούν. Κοιμούνται στο ίδιο δωμάτιο, αλλά οι ψυχές τους απέχουν χιλιόμετρα. Τρώνε στο ίδιο τραπέζι, αλλά δεν κοιτάζονται. Έχουν γεμάτο σπίτι, αλλά άδεια καρδιά. Και πολλές φορές δεν φταίει ότι έπαψαν να αγαπιούνται. Φταίει ότι έπαψαν να φροντίζουν την αγάπη τους.

Γιατί η αγάπη θέλει φροντίδα. Θέλει χρόνο. Θέλει λόγο καλό. Θέλει προσευχή. Θέλει ταπείνωση. Θέλει να μην θεωρείς τον άλλο δεδομένο. Κανένας άνθρωπος δεν είναι δεδομένος. Ούτε ο άνδρας. Ούτε η γυναίκα. Κάθε μέρα είναι δώρο. Και κάθε μέρα πρέπει να ξαναλέμε με τον τρόπο μας:

Σε διάλεξα και συνεχίζω να σε διαλέγω. Σε τιμώ. Σε σέβομαι. Σε αγαπώ. Προσεύχομαι για σένα. Αυτός είναι ο όμορφος γάμος. Όχι ο τέλειος γάμος, γιατί τέλειοι άνθρωποι δεν υπάρχουν. Αλλά ο γάμος δύο ατελών ανθρώπων που έχουν αποφασίσει να συγχωρούν. Να προσπαθούν. Να ξανασηκώνονται. Να ξαναπιάνουν ο ένας το χέρι του άλλου. Και να συνεχίζουν.

Κι όταν έρχεται η ώρα της δυσκολίας, να μην λέει ο ένας στον άλλο: Εσύ φταις. Αλλά: Πώς μπορούμε μαζί να περάσουμε κι αυτό; Αυτό είναι Εκκλησία μέσα στο σπίτι. Και ίσως αυτή να είναι και η βαθύτερη ερμηνεία του αποστολικού λόγου: Ο γάμος δεν σώζεται με τον φόβο. Σώζεται με την αγάπη. Δεν στεριώνει με την εξουσία. Στεριώνει με τον σεβασμό. Δεν ευλογείται όταν ο ένας γίνεται αφέντης του άλλου. Ευλογείται όταν και οι δύο γίνονται διάκονοι της αγάπης.

Γι’ αυτό, άνδρα, μην ζητάς από τη γυναίκα σου να σε φοβάται. Κάνε την να αισθάνεται ασφαλής κοντά σου. Κάνε την να νιώθει ότι η καρδιά σου είναι σπίτι. Και γυναίκα, μην πληγώνεις τον άνδρα σου με περιφρόνηση. Δώσε του εκείνον τον σεβασμό που δυναμώνει έναν άνθρωπο και τον βοηθά να γίνεται καλύτερος.

Και οι δύο μαζί, βάλτε τον Χριστό ανάμεσά σας. Γιατί όταν μπαίνει ο Χριστός ανάμεσα σε δύο ανθρώπους, δεν τους χωρίζει. Τους ενώνει βαθύτερα. Μαλακώνει τα σκληρά λόγια. Διδάσκει τη συγχώρηση. Φωτίζει τις διαφωνίες. Δίνει δύναμη εκεί που έχει τελειώσει η ανθρώπινη υπομονή.

Και τότε η φράση: ἡ δὲ γυνὴ ἵνα φοβῆται τὸν ἄνδρα, παύει να ακούγεται σαν απειλή. Ακούγεται όπως πραγματικά είναι: ως πρόσκληση σε σχέση τιμής και σεβασμού.

Και δίπλα της στέκεται η μεγάλη εντολή προς τον άνδρα: Να αγαπά όπως ο Χριστός. Δηλαδή μέχρι θυσίας. Μέχρι σταυρού. Μέχρι να μπορεί ο ένας να κοιτάξει τον άλλο στα μάτια και να πει: Δεν σε παντρεύτηκα για να σε αλλάξω. Σε παντρεύτηκα για να περπατήσουμε μαζί. Δεν είσαι ιδιοκτησία μου. Είσαι δώρο του Θεού στη ζωή μου.

Δεν θέλω να με φοβάσαι. Θέλω να μπορείς να ακουμπάς επάνω μου χωρίς φόβο. Δεν θέλω να νικήσω εσένα. Θέλω μαζί να νικήσουμε όλα όσα προσπαθούν να μας χωρίσουν. Αυτός είναι ο γάμος που ευλογεί ο Θεός.

Ένας άνδρας που αγαπά. Μια γυναίκα που τιμά. Δύο άνθρωποι που συγχωρούν. Δύο καρδιές που προσεύχονται. Και στο κέντρο ο Χριστός. Και όταν περάσουν τα χρόνια, όταν τα πρόσωπα γεμίσουν ρυτίδες, όταν τα μαλλιά ασπρίσουν και τα βήματα γίνουν πιο αργά, τότε ίσως η μεγαλύτερη επιτυχία του γάμου να μην είναι όσα απέκτησαν.

Ούτε το σπίτι. Ούτε τα χρήματα. Ούτε οι ανέσεις. Αλλά εκείνη η στιγμή που ο ένας θα κοιτάξει τον άλλον και θα μπορεί να πει: Περάσαμε πολλά. Πονέσαμε. Διαφωνήσαμε. Κλάψαμε. Συγχωρήσαμε. Και όμως μείναμε μαζί. Με τη Χάρη του Θεού, κρατήσαμε ο ένας το χέρι του άλλου.

Αυτό είναι το θαύμα του γάμου. Και αυτό είναι τελικά το αληθινό νόημα του αποστολικού λόγου: Να μην υπάρχει φόβος ανάμεσα στους συζύγους. Να υπάρχει ιερός σεβασμός. Να μην υπάρχει εξουσία. Να υπάρχει διακονία. Να μην υπάρχει ταπείνωση του άλλου. Να υπάρχει θυσιαστική αγάπη.

Γιατί ο άνθρωπος που αγαπά αληθινά δεν ζητά να τον φοβούνται. Ζητά μόνο ένα: να αξιωθεί να γίνει για τον άνθρωπό του ένας μικρός τόπος ειρήνης. Κι αν μέσα σ’ ένα σπίτι υπάρχει αυτή η αγάπη, αν υπάρχει συγχώρηση, αν υπάρχει σεβασμός, αν υπάρχει προσευχή, τότε ακόμη κι ένα μικρό σπίτι μπορεί να γίνει παράδεισος.

Γιατί εκεί όπου ο άνδρας αγαπά τη γυναίκα του με θυσία και η γυναίκα τιμά τον άνδρα της με σεβασμό, εκεί σιγά σιγά γεννιέται κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια καλή οικογένεια. Γεννιέται μια μικρή Εκκλησία. Και μέσα σ’ αυτή τη μικρή Εκκλησία μεγαλώνουν παιδιά που δεν μαθαίνουν απλώς τι είναι ο γάμος.

Μαθαίνουν τι σημαίνει αγάπη. Μαθαίνουν τι σημαίνει συγχώρηση. Μαθαίνουν τι σημαίνει να κρατάς έναν άνθρωπο όταν πέφτει. Και ίσως αυτό να είναι το ωραιότερο κήρυγμα που μπορούν να κάνουν δύο σύζυγοι: όχι με λόγια, αλλά με τη ζωή τους. Να μπορούν τα παιδιά τους, ύστερα από χρόνια, να λένε:

Είδα τον πατέρα μου να σέβεται τη μητέρα μου. Είδα τη μητέρα μου να τιμά τον πατέρα μου. Τους είδα να διαφωνούν, αλλά να συγχωρούν. Τους είδα να δυσκολεύονται, αλλά να μένουν ενωμένοι. Και μέσα από αυτούς κατάλαβα λίγο περισσότερο τι σημαίνει αγάπη.

Αυτό είναι το ζητούμενο. Όχι να φοβάται ο ένας τον άλλον. Αλλά να φοβούνται και οι δύο μήπως πληγώσουν την αγάπη. Να φοβούνται μήπως αφήσουν την υπερηφάνεια να μπει ανάμεσά τους. Να φοβούνται μήπως η καθημερινότητα τούς κάνει ξένους.

Και γι’ αυτό κάθε μέρα να ξαναδιαλέγουν την αγάπη. Κάθε μέρα. Μέχρι το τέλος.
 

π. Δημήτριος Αργύρης, Πρωτοπρεσβύτερος.