Σταυρός, φύλαξ πάσης της Οικουμένης.

 

Λάμπρου Κ. Σκόντζου, Θεολόγου - Καθηγητού

---

(Το κραταιό όπλο της πίστεως και το ακατανίκητο τρόπαιο της νίκης)

«Σταυρός, ὁ φύλαξ πάσης τῆς οἰκουμένης· Σταυρός, ἡ ὡραιότης τῆς Ἐκκλησίας· Σταυρός, βασιλέων τὸ κραταίωμα· Σταυρός, πιστῶν τὸ στήριγμα· Σταυρός, Ἀγγέλων ἡ δόξα καὶ τῶν δαιμόνων τὸ τραῦμα».

Με αυτούς τους συγκλονιστικούς λόγους της εκκλησιαστικής μας υμνολογίας η Αγία μας Εκκλησία αποκαλύπτει το μεγαλείο του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού, εξαίροντας την μεγάλη Δεσποτική Εορτή της Υψώσεως του Σταυρού.

Εκεί όπου ο κόσμος βλέπει ένα όργανο θανάτου και ατιμίας, η Εκκλησία βλέπει το τρόπαιο της νίκης, την πηγή της ζωής, το σύμβολο της άπειρης αγάπης του Θεού προς τον άνθρωπο.

Ο Σταυρός βρίσκεται στην καρδιά του Ευαγγελίου. Δεν είναι απλώς ένα σύμβολο της χριστιανικής πίστεως ούτε ένα κόσμημα που φέρουμε επάνω μας. Είναι το ίδιο το σημείο της θυσιαστικής αγάπης του Χριστού, το οποίο φανερώνει ότι «οὕτως ἠγάπησεν ὁ Θεὸς τὸν κόσμον» (Ιωάν.3,16), ώστε παρέδωσε τον Υιό Του για τη σωτηρία του ανθρώπινου γένους.

Ο Απόστολος Παύλος, έχοντας βιώσει βαθιά το μυστήριο αυτό, διακηρύσσει: «Ἐμοὶ δὲ μὴ γένοιτο καυχᾶσθαι εἰ μὴ ἐν τῷ σταυρῷ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ» (Γαλ.6,14).

Ο Σταυρός, το κέντρο της σωτηρίας

Η χριστιανική πίστη δεν μπορεί να νοηθεί χωρίς τον Σταυρό. Ο Χριστός «ἐταπείνωσεν ἑαυτόν γενόμενος ὑπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ» (Φιλ.2,8). Ο θάνατος του Κυρίου επάνω στον Σταυρό δεν αποτελεί ήττα. Είναι η φανέρωση της θείας αγάπης και η απαρχή της νίκης κατά του θανάτου.

Ο Σταυρός και η Ανάσταση είναι αχώριστα. Ο Χριστός δεν παραμένει στον τάφο, αλλά ανασταίνεται. Ο Σταυρός γίνεται έτσι το προοίμιο της Αναστάσεως και ο θάνατος μεταβάλλεται σε πύλη ζωής.

Γι’ αυτό και ο Απόστολος Παύλος γράφει προς τους Κορινθίους ότι το κήρυγμα του Σταυρού, ενώ για τον κόσμο φαίνεται «μωρία», για εκείνους που σώζονται είναι «δύναμις Θεοῦ» (Α΄ Κορ.1,18). Ο ίδιος ο Απόστολος δεν θέλει να γνωρίζει τίποτε άλλο «εἰ μὴ Ἰησοῦν Χριστὸν, καὶ τοῦτον ἐσταυρωμένον» (Α΄ Κορ.2,2).

Ο Σταυρός, λοιπόν, δεν είναι ένα γεγονός που ανήκει μόνο στο παρελθόν. Είναι παρών στη ζωή της Εκκλησίας και αποτελεί διαρκή πρόσκληση του ανθρώπου σε μετάνοια, πίστη, θυσία και κοινωνία με τον Χριστό.

Ο Σταυρός ως φύλακας της οικουμένης

Η Εκκλησία ονομάζει τον Σταυρό «φύλακα πάσης της οικουμένης». Και πράγματι, ο Τίμιος Σταυρός αποτελεί το σημείο κάτω από το οποίο ο πιστός αισθάνεται τη σκέπη και την παρουσία του Θεού.

Δεν πρόκειται για μια μαγική προστασία. Η δύναμη του Σταυρού δεν βρίσκεται στο υλικό του σχήμα, αλλά στον Εσταυρωμένο Χριστό, στην πίστη και στη χάρη του Θεού που ενεργεί στη ζωή του ανθρώπου.

Κάθε φορά που ο χριστιανός σχηματίζει πάνω του το σημείο του Σταυρού, ομολογεί την πίστη του στον Πατέρα, στον Υιό και στο Άγιο Πνεύμα.

Ταυτόχρονα θυμάται ότι είναι μαθητής του Εσταυρωμένου και Αναστημένου Κυρίου.

Ο Σταυρός γίνεται έτσι «νικοποιόν όπλον», όπως τον χαρακτηρίζει η πατερική παράδοση, «των κακών ἀλεξιτήριον» και «κεφάλαιον τῶν ἀγαθῶν ἁπάντων».

Ο Σταυρός στην πατερική διδασκαλία

Οι Άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας μίλησαν με ιδιαίτερο σεβασμό και θαυμασμό για το μυστήριο του Σταυρού.

Ο Μέγας Απόστολος των Εθνών, ο Παύλος, μας διδάσκει ότι διά του Σταυρού ο άνθρωπος νεκρώνεται ως προς την αμαρτία και τον κόσμο, για να ζήσει εν Χριστώ. «Δι’ οὗ ἐμοὶ κόσμος ἐσταύρωται κἀγὼ τῷ κόσμῳ» (Γαλ.6,14).

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος βλέπει στον Σταυρό το «κεφάλαιον τῶν ἀγαθῶν ἁπάντων» (P.G.62,341).

Ο Σταυρός είναι η δόξα της Εκκλησίας, η δύναμη του πιστού και η αποκάλυψη της θείας οικονομίας για τη σωτηρία του ανθρώπου.

Ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης αναφέρεται επίσης στον Σταυρό ως «τῶν κακῶν ἀλεξιτήριον» (P.G.46.412), υπογραμμίζοντας τη σωτήρια και προστατευτική δύναμή του στη ζωή του χριστιανού.

Ανάλογες αναφορές υπάρχουν σε όλους τους μεγάλους Πατέρες της Εκκλησίας.

Η πατερική θεολογία δεν αντιμετωπίζει ποτέ τον Σταυρό απομονωμένο από το πρόσωπο του Χριστού.

Ο Σταυρός έχει νόημα επειδή επάνω σε αυτόν προσέφερε τον εαυτό Του ο Υιός του Θεού. Εκεί φανερώθηκε η αγάπη που «οὐ ζητεῖ τὰ ἑαυτῆς», η αγάπη που θυσιάζεται, συγχωρεί και σώζει.

Ο Σταυρός στην καθημερινή ζωή του πιστού

Τιμώντας την μεγάλη Εορτή της Υψώσεως του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού, είναι ωφέλιμο για μας τους πιστούς να αναλογιζόμαστε τις αστείρευτες πνευματικές δωρεές, που απορρέουν απ’ αυτόν και να αντλούμε πολύτιμα διδάγματα για την ζωή μας.

Ο χριστιανός δεν καλείται μόνο να φορεί τον Σταυρό, αλλά και να τον σηκώνει.

Ο ίδιος ο Κύριος λέγει: «Εἴ τις θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτόν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ καὶ ἀκολουθείτω μοι» (Ματθ.16,24).

Ο προσωπικός σταυρός μπορεί να είναι ο πόνος, η ασθένεια, η δοκιμασία, η αδικία, η απώλεια, η μοναξιά. Μπορεί όμως να είναι και ο καθημερινός αγώνας εναντίον του εγωισμού, της φιλαυτίας, της κατακρίσεως, της απελπισίας και κάθε πάθους που απομακρύνει τον άνθρωπο από τον Θεό.

Το να σηκώνουμε τον σταυρό μας δεν σημαίνει ότι αγαπούμε τον πόνο. Σημαίνει ότι μέσα στον πόνο δεν εγκαταλείπουμε τον Χριστό.

Σημαίνει ότι εμπιστευόμαστε τη ζωή μας στα χέρια Του και πιστεύουμε ότι ακόμη και η πιο σκοτεινή δοκιμασία μπορεί, διά της χάριτος του Θεού, να μεταμορφωθεί σε δρόμο αγιασμού.

Ο Σταυρός μας διδάσκει να υπομένουμε χωρίς να απελπιζόμαστε, να συγχωρούμε χωρίς να εκδικούμαστε, να αγαπούμε χωρίς να απαιτούμε ανταπόδοση.

Το σημείο του Σταυρού

Από τα πρώτα χρόνια της Εκκλησίας ο χριστιανός συνδέθηκε βαθιά με το σημείο του Σταυρού.

Με αυτό αρχίζουμε και ολοκληρώνουμε την προσευχή μας. Με αυτό ευλογούμε τον εαυτό μας, το σπίτι μας, την εργασία μας, τις χαρές και τις δυσκολίες της ζωής μας.

Ας μη γίνεται όμως μηχανικά. Όταν σχηματίζουμε τον Σταυρό, ας θυμόμαστε ότι ανήκουμε στον Χριστό.

Ας ομολογούμε με ταπείνωση ότι η ζωή μας δεν είναι δική μας υπόθεση, αλλά πορεία προς τη Βασιλεία του Θεού.

Το σημείο του Σταυρού είναι μια μικρή αλλά ουσιαστική ομολογία πίστεως.

Μέσα σε λίγες κινήσεις περικλείεται ολόκληρο το μυστήριο της χριστιανικής ζωής: πίστη στην Αγία Τριάδα, μνήμη της θυσίας του Χριστού και ελπίδα στην Ανάσταση.

Από τον Γολγοθά στην Ανάσταση

Ο Γολγοθάς δεν είναι ο τελευταίος λόγος του Θεού για τον άνθρωπο. Ο τελευταίος λόγος είναι η Ανάσταση.

Γι’ αυτό και ο Σταυρός δεν είναι σύμβολο απελπισίας αλλά ελπίδας.

Δεν είναι το τέλος αλλά το πέρασμα. Δεν είναι ήττα αλλά νίκη. Δεν είναι θάνατος χωρίς προοπτική αλλά η οδός που οδηγεί στη ζωή.

Η Εκκλησία, κάθε φορά που υψώνει τον Τίμιο Σταυρό, μας υπενθυμίζει ότι η αγάπη του Θεού είναι ισχυρότερη από την αμαρτία, η ζωή ισχυρότερη από τον θάνατο και το φως ισχυρότερο από κάθε σκοτάδι.

Γι’ αυτό ο Σταυρός παραμένει στους αιώνες το στήριγμα του λαού του Θεού.

Στέκεται στους ιερούς ναούς, στα σπίτια των πιστών, στους δρόμους και στα προσκυνητάρια, στις καρδιές εκείνων που ελπίζουν στον Χριστό.

Ας προσκυνούμε, λοιπόν, με πίστη και ευλάβεια τον Τίμιο και Ζωοποιό Σταυρό.

Ας τον κάνουμε καθημερινό οδηγό της ζωής μας. Και ας θυμόμαστε ότι κάθε φορά που υψώνουμε τα μάτια μας στον Σταυρό, αντικρίζουμε όχι απλώς το όργανο του Πάθους, αλλά την αιώνια μαρτυρία της αγάπης του Θεού.

«Σταυρῷ σου, Χριστέ, προσκυνοῦμεν τὸ πάθος· καὶ τὴν ἁγίαν σου Ἀνάστασιν δοξάζομεν».

Ο Τίμιος Σταυρός ας είναι πάντοτε η προστασία της Εκκλησίας, το στήριγμα των πιστών, η δύναμη των δοκιμαζομένων, η ελπίδα των απελπισμένων και ο φωτεινός δρόμος που οδηγεί κάθε άνθρωπο από τον Γολγοθά στην Ανάσταση.

Σταυρός, ὁ φύλαξ πάσης τῆς οἰκουμένης·
Σταυρός, τὸ καύχημα τῶν χριστιανῶν·
Σταυρός, ἡ νίκη τοῦ Χριστοῦ.
Αμήν.

Πηγή: romfea.gr